
श्राद्धफलनिर्णयः (Śrāddha-phala-nirṇayaḥ)
Nature of the Self
अध्यायेऽस्मिन् मदालसा श्राद्धस्य फलनिर्णयं कथयति। तिथिषु नक्षत्रेषु च यथाविधि कृतं श्राद्धं पितॄणां तृप्तिं, कुलस्य वृद्धिं, आयुः-आरोग्य-धन-कीर्तिवर्धनं च ददाति; अयोग्यकाले कृतं तु फलहानिकरम् इति।
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे श्राद्धकल्पो नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः । त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः मदालसोवाच— प्रतिपद्धनलाभाय द्वितीया द्विपदप्रदा । वरार्थिनी तृतीया तु चतुर्थो शत्रुनाशिनी ॥
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे ‘श्राद्धकल्प’ इति द्वात्रिंशोऽध्यायः समाप्तः। अथ त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः आरभ्यते। मदालसोवाच— प्रतिपदि काम्यश्राद्धं धनलाभकरं, द्वितीयायां पशुप्रदं, तृतीयायां वरार्थिनां, चतुर्थ्यां शत्रुनाशनम्।
Verse 2
श्रियां प्राप्रोति पञ्चम्यां षष्ठ्यां पूज्यो भवेन्नरः । गणाधिपत्यं सप्तम्यामष्टम्यां वृद्धिमुत्तमाम् ॥
पञ्चम्यां समृद्धिमाप्नोति, षष्ठ्यां पुरुषः पूज्यतां याति। सप्तम्यां गणाधिपत्यं लभते, अष्टम्यां चोत्तमं वृद्धिं प्राप्नोति।
Verse 3
स्त्रियो नवम्यां प्राप्रोति दशम्यां पूर्णकामताम् । वेदांस्तथाप्नुयात् सर्वानेकादश्यां क्रियापरः ॥
नवम्यां स्त्रीलाभं प्राप्नोति, दशम्यां सर्वकामसमृद्धिम्। एकादश्यां च क्रियाभक्तः सर्वान् वेदानवाप्नुयात्।
Verse 4
द्वादश्यां जयलाभञ्च प्राप्रोति पितृपूजकः । प्रजां मेधां पशुं वृद्धिं स्वातन्त्र्यं पुष्टमुत्तमाम् ॥
द्वादश्यां श्राद्धं कृत्वा पितॄन् योऽर्चयति, स जयम् लाभं च प्राप्नोति; सन्ततिं मेधां पशून् धनं वृद्धिं स्वातन्त्र्यं च तथा उत्तमं पुष्टिबलं लभते।
Verse 5
दीर्घमायुरथैश्वर्यं कुर्वाणस्तु त्रयोदशीम् । अवाप्रोति न सन्देहः श्राद्धं श्रद्धापरो नरः ॥
श्रद्धावान् पुरुषः त्रयोदश्यां श्राद्धं कृत्वा दीर्घायुः समृद्धिं च प्राप्नोति—अत्र संशयो नास्ति।
Verse 6
यथासम्भावितान्नेन श्राद्धसम्पत्समन्वितः । युवानः पितरो यस्य मृताः शस्त्रेण वा हताः ॥
श्राद्धोपकरणैः सम्यगुपेतः स्वशक्त्या चान्नेन समर्पितेन, यस्य मातापितरौ बाल्ये मृतौ शस्त्रेण वा निहतौ…
Verse 7
तेन कार्यं चतुर्दश्यां तेषां प्रीतिमभीप्सता । श्राद्धं कुर्वन्नमावास्यां यत्नेन पुरुषः शुचिः ॥
तस्मात् तेषां तृप्तिकामः शुचिर्नरः चतुर्दश्यां तेषां श्राद्धं यत्नतः कुर्यात्, अमावास्यायां च श्राद्धं कुर्यात्।
Verse 8
सर्वान् कामानवाप्रोति स्वर्गञ्चानन्तमश्नुते । कृत्तिकासु पितॄन् अर्च्य स्वर्गमाप्रोति मानवः ॥
स सर्वान् कामानवाप्नोति अनन्तं स्वर्गं चाश्नुते। कृत्तिकायां पितॄन् पूजयन् नरः स्वर्गं प्राप्नोति।
Verse 9
अपत्यकामो रोहिण्यां सौम्ये चोजस्वितां लभेत् । शौर्यमार्द्रासु चाप्रोति क्षेत्रादि च पुनर्वसौ ॥
रोहिण्यां पुत्रकामः श्राद्धं कुर्यात्; सौम्ये (मृगशीर्षे) वीर्यं लभते। आर्द्रायां शौर्यं प्राप्नोति, पुनर्वसौ क्षेत्रादि-सम्पदं च लभते॥
Verse 10
पुष्टिं पुष्ये सदाभ्यर्च्य आश्लेषासु वरान् सुतान् । मघासु स्वजनश्रैष्ठ्यं सौभाग्यं फाल्गुनीषु च ॥
पुष्ये श्राद्धपूजया पुष्टिं समृद्धिं च लभते; आश्लेषायां श्रेष्ठान् पुत्रान्। मघायां स्वजनमध्ये महत्त्वं, फाल्गुन्यां सौभाग्यं च प्राप्नोति॥
Verse 11
प्रदानशीलो भवति सापत्यश्चोत्तरासु च । प्रयाति श्रेष्ठतां सत्यं हस्ते श्राद्धप्रदो नरः ॥
उत्तरासु दानशीलः सन्तानवान् भवति; हस्ते श्राद्धं दत्त्वा पुरुषः सत्यं प्राधान्यं (उत्कर्षं) समश्नुते॥
Verse 12
रूपयुक्तश्च चित्रासु तथापत्यान्यवाप्नुयात् । वाणिज्यलाभदा स्वातिर्विशाखा पुत्रकामदा ॥
चित्रायां सौन्दर्यसम्पन्नः सन्तानं चाप्नोति। स्वाती वाणिज्यलाभान् ददाति, विशाखा तु इष्टं पुत्रं प्रयच्छति॥
Verse 13
कुर्वन्तश्चानुराधासु लभन्ते चक्रवर्तिताम् । आधिपत्यञ्च ज्येष्ठासु मूले चारोग्यमुत्तमम् ॥
अनुराधायां श्राद्धं कृत्वा चक्रवर्तित्वं प्राप्नुवन्ति; ज्येष्ठायां प्रभुत्वं, मूले च उत्तमं आरोग्यं लभन्ते॥
Verse 14
आषाढासु यशः प्राप्तिरुत्तरासु विषोकता । श्रवणे च शुभान् लोकान् धनिष्ठासु धनं महत् ॥
आषाढासु नक्षत्रेषु काम्यश्राद्धं कृतं कीर्तिं जनयति। उत्तरासु शोकविनिर्मुक्तिं, श्रवणे शुभलोकप्राप्तिं, धनिष्ठायां महाधनलाभं च ददाति॥
Verse 15
वेदवित्त्वमभिजिति भिषक्सिद्धन्तु वारुणे । अजाविकं प्रौष्ठपदे विन्देद् गास्तु तथोत्तरे ॥
अभिजिति वेदाधिकारं लभते, वारुणे वैद्यसिद्धिं प्राप्नोति। प्रौष्ठपदे अजाविकप्राप्तिः, उत्तरासु गोप्राप्तिश्च जायते॥
Verse 16
रेवतीषु तथा कुप्यमश्विनीषु तुरङ्गमान् । श्राद्धं कुर्वंस्तथाप्रोति भरणीष्वायुरुत्तमम् । तस्मात् काम्यानि कुर्वोत ऋक्षेष्वेतेषु तत्त्ववित् ॥
रेवत्यां कुप्यानि लभते, अश्विन्यां अश्वान्। भरण्यां श्राद्धकृत् श्रेष्ठां दीर्घायुष्यमवाप्नुयात्। तस्मादेतासु नक्षत्रेषु तत्त्वविद् काम्यकर्माणि कुर्यात्॥
The chapter investigates how ritual timing (tithi and nakṣatra) functions as a disciplined ethical-ritual mechanism: śrāddha performed with śraddhā (faith), śauca (purity), and proper offering is presented as both a duty to the pitṛs and a regulated means for obtaining defined outcomes (phala).
It does not advance a Manvantara sequence or cosmic chronology; instead, it contributes to the Purāṇic dharma-analytic layer by codifying ancestral rites and their results within a calendrical framework.
This Adhyaya is outside the Devi Mahatmyam (Adhyāyas 81–93) and contains no śākta stuti, goddess-epithets, or battle narrative; its focus is pitṛ-ritual jurisprudence (śrāddha-kalpa/phala) delivered by Madālasa.