Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

(कम्पयन्‌ मेदिनीं सर्वा त्रासयंश्व॒ चमूं तव । शड्खशब्दं महत्‌ कृत्वा भुजशब्दं च पाण्डव: ।। पाण्डुपुत्र भीम बड़े जोरसे शंख बजाकर और भुजाओंद्वारा ताल ठोंककर सारी पृथ्वीको कँपाते और आपकी सेनाको भयभीत करते हुए चले। तस्य शड्ूखस्वनं श्रुत्वा बाहुशब्दं च तावका: । समन्तात्‌ कोष्ठकीकृत्य शरब्रातैरवाकिरन्‌ ।।) उनकी शंखध्वनि तथा भुजाओंद्वारा ताल ठोंकनेका शब्द सुनकर आपके सैनिकोंने उन्हें चारों ओरसे घेर लिया और उनपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी। स एनमिषुजालेन लघुत्वाच्छीघ्रविक्रम: । निमेषमात्रेणासाद्य कुन्तीपुत्रो5भ्यवाकिरत्‌,शीघ्रतापूर्वक पराक्रम प्रकट करनेवाले कुन्तीकुमार भीमसेनने पलक मारते-मारते अश्वत्थामाके पास पहुँचकर बड़ी फुर्तीसे अपने बाणोंका जाल-सा बिछाते हुए उसे ढक दिया

kampayan medinīṁ sarvāṁ trāsayaṁś ca camūṁ tava | śaṅkhaśabdaṁ mahāt kṛtvā bhujāśabdaṁ ca pāṇḍavaḥ || tasya śaṅkhasvanaṁ śrutvā bāhuśabdaṁ ca tāvakāḥ | samantāt koṣṭhakīkṛtya śaravrātair avākiran || sa enam iṣujālena laghutvāc chīghravikramaḥ | nimeṣamātreṇāsādya kuntīputro ’bhyavākirat ||

कम्पयन् मेदिनीं सर्वां त्रासयञ्श्चमूं तव । शङ्खशब्दं महत्कृत्वा भुजशब्दं च पाण्डवः ॥ तस्य शङ्खस्वनं श्रुत्वा बाहुशब्दं च तावकाः । समन्तात् कोष्ठकीकृत्य शरव्रातैरवाकिरन् ॥ स एनमिषुजालेन लघुत्वाच्छीघ्रविक्रमः । निमेषमात्रेणासाद्य कुन्तीपुत्रोऽभ्यवाकिरत् ॥

कम्पयन्shaking
कम्पयन्:
Karta
TypeVerb
Rootकम्पयत् (कम्प् + णिच्)
FormMasculine, Nominative, Singular
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमेदिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
सर्वाम्entire
सर्वाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Accusative, Singular
त्रासयन्terrifying
त्रासयन्:
Karta
TypeVerb
Rootत्रासयत् (त्रस् + णिच्)
FormMasculine, Nominative, Singular
चमूम्army
चमूम्:
Karma
TypeNoun
Rootचमू
FormFeminine, Accusative, Singular
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
शङ्खशब्दम्conch-sound
शङ्खशब्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootशङ्खशब्द
FormMasculine, Accusative, Singular
महत्great, loud
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (Gerund)
भुजशब्दम्sound of (slapping) arms
भुजशब्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootभुजशब्द
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पाण्डवःthe Pandava (Bhima)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्यof him
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शङ्खस्वनम्conch-blast
शङ्खस्वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशङ्खस्वन
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
FormAbsolutive (Gerund)
बाहुशब्दम्sound of arms (slapping)
बाहुशब्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाहुशब्द
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तावकाःyour men (Kauravas)
तावकाः:
Karta
TypeNoun
Rootतावक
FormMasculine, Nominative, Plural
समन्तात्from all sides / all around
समन्तात्:
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात्
कोष्ठकीकृत्यhaving enclosed/hemmed in
कोष्ठकीकृत्य:
TypeVerb
Rootकोष्ठकीकृत्य (कोष्ठकी + कृ)
FormAbsolutive (Gerund)
शरव्रातैःwith volleys/masses of arrows
शरव्रातैः:
Karana
TypeNoun
Rootशरव्रात
FormMasculine, Instrumental, Plural
अवाकिरन्they showered (him) upon
अवाकिरन्:
TypeVerb
Rootअव + कृ (अवकिर्/कॄ?)
FormImperfect, 3, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
इषुजालेनwith a net of arrows
इषुजालेन:
Karana
TypeNoun
Rootइषुजाल
FormNeuter, Instrumental, Singular
लघुत्वात्due to lightness/swiftness
लघुत्वात्:
TypeNoun
Rootलघुत्व
FormNeuter, Ablative, Singular
शीघ्रविक्रमःof swift prowess
शीघ्रविक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootशीघ्रविक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
निमेषमात्रेणin just a moment
निमेषमात्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootनिमेषमात्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
आसाद्यhaving reached/approached
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ + सद्
FormAbsolutive (Gerund)
कुन्तीपुत्रःKunti's son (Bhima)
कुन्तीपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्तीपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यवाकिरत्he showered/covered (him) over
अभ्यवाकिरत्:
TypeVerb
Rootअभि + अव + कृ (अवकिर्/कॄ?)
FormImperfect, 3, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
B
Bhīma (Kuntīputra, Pāṇḍava)
K
Kaurava army (tāvakāḥ, tava camūḥ)
C
Conch (śaṅkha)
E
Earth (medinī)
A
Arrows (śara, iṣu)