Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीकूर्मपूराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्विशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रविश्य मेरुशिखरं कैलासं कनकप्रभम् / रराम भगवान् सोमः केशवेन महेश्वरः

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चविंशोऽध्यायः। सूत उवाच—मेरुशिखरं प्रविश्य कनकप्रभं कैलासं, केशवेन सह भगवान् सोमो महेश्वरो रराम।

Verse 2

अपश्यंस्तं महात्मानं कैलासगिरिवासिनः / पूजयाञ्चक्रिरे कृष्णं देवदेवमथाच्युतम्

तं महात्मानं दृष्ट्वा कैलासगिरिवासिनः। ततः पूजां प्रचक्रुस्ते कृष्णं देवदेवमच्युतम्॥

Verse 3

चतुर्बाहुमुदाराङ्गं कालमेघसमप्रभम् / किरीटिनं शार्ङ्गपाणि श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्

चतुर्बाहुं उदाराङ्गं कालमेघसमप्रभम्। किरीटिनं शार्ङ्गपाणिं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्॥

Verse 4

दीर्घबाहुं विशालाक्षं पीतवाससमच्युतम् / दधानमुरसा मालां वैजयन्तीमनुत्तमाम्

दीर्घबाहुं विशालाक्षं पीतवाससमच्युतम्। दधानमुरसा मालां वैजयन्तीमनुत्तमाम्॥

Verse 5

भ्राजमानं श्रिया दिव्यं युवानमतिकोमलम् / पद्माङ्घ्रिनयनं चारु सुस्मितं सुगतिप्रदम्

भ्राजमानं श्रिया दिव्यं युवानमतिकोमलम्। पद्माङ्घ्रिनयनं चारु सुस्मितं सुगतिप्रदम्॥

Verse 6

कदाचित् तत्र लीलार्थं देवकीनन्दवर्धनः / भ्राजमानः श्रीया कृष्णश्चचार गिरिकन्दरे

कदाचित् तत्र लीलार्थं देवकीनन्दवर्धनः । श्रीया भ्राजमानः कृष्णो गिरिकन्दरमध्ये विचचार ॥

Verse 7

गन्धर्वाप्सरसां मुख्या नागकन्याश्च कृत्स्नशः / सिद्धा यक्षाश्च गन्धर्वास्तत्र तत्र जगन्मयम्

गन्धर्वाप्सरसां मुख्या नागकन्याश्च कृत्स्नशः । सिद्धा यक्षाश्च गन्धर्वास्तत्र तत्र जगन्मयम् ॥

Verse 8

दृष्ट्वाश्चर्यं परं गत्वा हर्षादुत्फुल्लोचनाः / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि महात्मनः

दृष्ट्वाश्चर्यं परं गत्वा हर्षादुत्फुल्ललोचनाः । मुमुचुः पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि महात्मनः ॥

Verse 9

गन्धर्वकन्यका दिव्यास्तद्वदप्सरसां वराः / दृष्ट्वा चकमिरे कृष्णं स्त्रस्तवस्त्रविभूषणाः

गन्धर्वकन्यका दिव्यास्तद्वदप्सरसां वराः । दृष्ट्वा चकमिरे कृष्णं स्त्रस्तवस्त्रविभूषणाः ॥

Verse 10

काश्चिद् गायन्ति विविधां गीतिं गीतविशारदाः / संप्रेक्ष्य देवकीसूनुं सुन्दर्यः काममोहिताः

काश्चिद् गायन्ति विविधां गीतिं गीतविशारदाः । संप्रेक्ष्य देवकीसूनुं सुन्दर्यः काममोहिताः ॥

Verse 11

काश्चिद्विलासबहुला नृत्यन्ति स्म तदग्रतः / संप्रेक्ष्य संस्थिताः काश्चित् पपुस्तद्वदनामृतम्

काश्चिद् विलासबहुलाः तदग्रतः नृत्यन्ति स्म; काश्चित् तु संप्रेक्ष्य संस्थिताः तस्य वदनस्यामृतं पपुः।

Verse 12

काश्चिद् भूषणवर्याणि स्वाङ्गादादाय सादरम् / भूषयाञ्चक्रिरे कृष्णं कामिन्यो लोकभूषणम्

काश्चित् कामिन्यः स्वाङ्गाद् भूषणवर्याणि सादरम् आदाय, लोकभूषणं कृष्णं भूषयाञ्चक्रिरे।

Verse 13

काश्चिद् भूषणवर्याणि समादाय तदङ्गतः / स्वात्मानं बूषयामासुः स्वात्मगैरपि माधवम्

काश्चित् तदङ्गतः भूषणवर्याणि समादाय स्वात्मानं भूषयामासुः; स्वात्मगैरपि भूषणैः माधवं च भूषयामासुः।

Verse 14

काश्चिदागत्य कृष्णस्य समीपं काममोहिताः / चुचुम्बुर्वदनाम्भोजं हरेर्मुग्धमृगेक्षणाः

काश्चिद् काममोहिताः कृष्णस्य समीपम् आगत्य, मुग्धमृगेक्षणाः हरेः वदनाम्भोजं चुचुम्बुः।

Verse 15

प्रगृह्य काश्चिद् गोविन्दं करेण भवनं स्वकम् / प्रापयामासुर्लोकादिं मायया तस्य मोहिताः

काश्चिद् गोविन्दं करेण प्रगृह्य स्वकं भवनं प्रापयामासुः; तस्य मायया मोहिताः लोकादिं तं स्वजनवत् अमन्यन्त।

Verse 16

तासां स भगवान् कृष्णः कामान् कमललोचनः / बहूनि कृत्वा रूपाणि पूरयामास लीलया

तासां स भगवान् कृष्णः कमललोचनः कामान् बहूनि कृत्वा रूपाणि लीलया पूरयामास।

Verse 17

एवं वै सुचिरं कालं देवदेवपुरे हरिः / रेमे नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्

एवं वै सुचिरं कालं देवदेवपुरे हरिः श्रीमान् नारायणो मायया जगन्मोहयन् रेमे।

Verse 18

गते बहुतिथे काले द्वारवत्यां निवासिनः / बभूवुर्विह्वला भीता गोविन्दविरहे जनाः

गते बहुतिथे काले द्वारवत्यां निवासिनो जनाः गोविन्दविरहे विह्वला भीता बभूवुः।

Verse 19

ततः सुपर्णो बलवान् पूर्वमेव विसजितः / कृष्णेन मार्गमाणस्तं हिमवन्तं ययौ गिरिम्

ततः सुपर्णो बलवान् पूर्वमेव विसर्जितः कृष्णेन तं मार्गमाणो हिमवन्तं गिरिं ययौ।

Verse 20

अदृष्ट्वा तत्र गोविन्दं प्रणम्य शिरसा मुनिम् / आजगामोपमन्युं तं पुरीं द्वारवतीं पुनः

अदृष्ट्वा तत्र गोविन्दं मुनिं शिरसा प्रणम्योपमन्युः पुनर्द्वारवतीपुरीं आजगाम।

Verse 21

तदन्तरे महादैत्या राक्षसाश्चातिभीषणाः / आजग्मुर्द्वारकां शुभ्रां भीषयन्तः सहस्त्रशः

तदन्तरे महादैत्या राक्षसाश्चातिभीषणाः । आजग्मुर्द्वारकां शुभ्रां भीषयन्तः सहस्रशः ॥

Verse 22

स तान् सुपर्णो बलवान् कृष्णतुल्यपराक्रमः / हत्वा युद्धेन महता रक्षति स्म पुरीं शुभाम्

स तान् सुपर्णो बलवान् कृष्णतुल्यपराक्रमः । हत्वा युद्धेन महता रक्षति स्म पुरीं शुभाम् ॥

Verse 23

एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः / दृष्ट्वा कैलासशिखरे कृष्णं द्वारवतीं गतः

एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः । दृष्ट्वा कैलासशिखरे कृष्णं द्वारवतीं गतः ॥

Verse 24

तं दृष्ट्वा नारदमृषिं सर्वे तत्र निवासिनः / प्रोचुर्नारायणो नाथः कुत्रास्ते भगवान् हरिः

तं दृष्ट्वा नारदमृषिं सर्वे तत्र निवासिनः । प्रोचुर्नारायणो नाथः कुत्रास्ते भगवान् हरिः ॥

Verse 25

स तानुवाच भगवान् कैलसशिखरे हरिः / रमते ऽद्य महायोगीं तं दृष्ट्वाहमिहागतः

स तानुवाच भगवान् कैलसशिखरे हरिः । रमते ऽद्य महायोगीं तं दृष्ट्वाहमिहागतः ॥

Verse 26

तस्योपश्रुत्य वचनं सुपर्णः पततां वरः / जगामाकाशगो विप्राः कैलासं गिरिमुत्तमम्

तस्य वचनमुपश्रुत्य सुपर्णः पततां वरः। आकाशमार्गेण जगाम, हे विप्राः, कैलासं गिरिमुत्तमम्॥

Verse 27

ददर्श देवकीसूनुं भवने रत्नमण्डिते / वरासनस्थं गोविन्दं देवदेवान्तिके हरिम्

ददर्श देवकीसूनुं रत्नमण्डितभवने। वरासनस्थं गोविन्दं हरिं देवदेवान्तिके॥

Verse 28

उपास्यमानममरैर्दिव्यस्त्रीभिः समन्ततः / महादेवगणैः सिद्धैर्योगिभिः परिवारितम्

उपास्यमानममरैर्दिव्यस्त्रीभिः समन्ततः। महादेवगणैः सिद्धैर्योगिभिः परिवारितम्॥

Verse 29

प्रणम्य दण्डवद् भूमौ सुपर्णः शङ्करं शिवम् / निवेदयामास हरेः प्रवृत्तिं द्वारके पुरे

प्रणम्य दण्डवद् भूमौ सुपर्णः शङ्करं शिवम्। निवेदयामास हरेः प्रवृत्तिं द्वारके पुरे॥

Verse 30

ततः प्रणम्य शिरसा शङ्करं नीललोहितम् / आजगाम पुरीं कृष्णः सो ऽनुज्ञातो हरेण तु

ततः प्रणम्य शिरसा शङ्करं नीललोहितम्। आजगाम पुरीं कृष्णः सोऽनुज्ञातो हरेण तु॥

Verse 31

आरुह्य कश्यपसुतं स्त्रीगणैरभिपूजितः / वचोभिरमृतास्वादैर्मानितो मधुसूदनः

आरुह्य कश्यपसुतं मधुसूदनः स्त्रीगणैरभिपूजितः। वचोभिरमृतास्वादैर्मानितोऽभवत् हरिः॥

Verse 32

वीक्ष्य यान्तममित्रघ्नं गन्धर्वाप्सरसां वराः / अन्वगच्छन् महोयोगं शङ्खचक्रगदाधरम्

वीक्ष्य यान्तममित्रघ्नं गन्धर्वाप्सरसां वराः। अन्वगच्छन् महायोगं शङ्खचक्रगदाधरम्॥

Verse 33

विसर्जयित्वा विश्वात्मा सर्वा एवाङ्गना हरिः / ययौ स तूर्णं गोविन्दो दिव्यां द्वारवतीं पुरीम्

विसर्जयित्वा सर्वा एवाङ्गना विश्वात्मा हरिः। ययौ स तूर्णं गोविन्दो दिव्यां द्वारवतीं पुरीम्॥

Verse 34

गते मुररिपौ नैव कामिन्यो मुनिपुङ्गवाः / निशेव चन्द्ररहिता विना तेन चकाशिरे

गते मुररिपौ नैव कामिन्यो मुनिपुङ्गवाः। निशेव चन्द्ररहिता विना तेन न चकाशिरे॥

Verse 35

श्रुत्वा पौरजनास्तूर्णं कृष्णागमनमुत्तमम् / मण्डयाञ्चक्रिरे दिव्यां पुरीं द्वारवतीं शुभाम्

श्रुत्वा पौरजनाः तूर्णं कृष्णागमनमुत्तमम्। मण्डयाञ्चक्रिरे दिव्यां शुभां द्वारवतीं पुरीम्॥

Verse 36

पताकाभिर्विशालाभिर्ध्वजै रत्नपरिष्कृतैः / लाजादिभिः पुरीं रम्यां भूषयाञ्चक्रिरे तदा

तदा ते विशालाभिः पताकाभिः रत्नपरिष्कृतैर्ध्वजैश्च, लाजादिभिः शुभद्रव्यैश्च रम्यां पुरीं भूषयामासुः।

Verse 37

अवादयन्त विविधान् वादित्रान् मधुरस्वनान् / शङ्खान् सहस्त्रशो दध्मुर्वोणावादान् वितेनिरे

मधुरस्वनान् विविधान् वादित्रान् अवादयन्; शङ्खान् सहस्रशो दध्मुः, वीणावादान् च वितेनिरे।

Verse 38

प्रविष्टमात्रे गोविन्दे पुरीं द्वारवतीं शुभाम् / अगायन् मधुरं गानं स्त्रियो यौवनशालिनः

गोविन्दे शुभां द्वारवतीं पुरीं प्रविष्टमात्रे, यौवनशालिन्यः स्त्रियो मधुरं गानम् अगायन्।

Verse 39

दृष्ट्वा ननृतुरीशानं स्थिताः प्रासादमूर्धसु / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि वसुदेवसुतोपरि

ईशानं दृष्ट्वा प्रासादमूर्धसु स्थिताः ननृतुः; वसुदेवसुतोपरि पुष्पवर्षाणि मुमुचुः।

Verse 40

प्रविश्य भवनं कृष्ण आशीर्वादाभिवर्धितः / वरासने महायोगी भाति देवीभिरन्वितः

कृष्णो भवनं प्रविश्य आशीर्वादैः अभिवर्धितः; देवीभिरन्वितो महायोगी वरासने भाति।

Verse 41

सुरम्ये मण्डपे शुभ्रे शङ्खाद्यैः परिवारितः / आत्मजैरभितो मुख्यैः स्त्रीसहस्त्रैश्च संवृतः

सुरम्ये शुभ्रमण्डपे शङ्खाद्यैः प्रमुखैः परिवृतः, आत्मजैर्मुख्यैः सर्वतोऽभितः स्त्रीसहस्रैश्च संवृतोऽभवत्।

Verse 42

तत्रासनवरे रम्ये जाम्बवत्या सहाच्युतः / भ्राजते मालया देवो यथा देव्या समन्वितः

तत्र रम्ये आसनवरे जाम्बवत्या सहाच्युतः स्थितः; मालया विभूषितो देवो देव्या समन्वित इव भ्राजते।

Verse 43

आजग्मुर्देवगन्धर्वा द्रष्टुं लोकादिमव्ययम् / महर्षयः पूर्वजाता मार्कण्डेयादयो द्विजाः

देवगन्धर्वा लोकादिमव्ययं द्रष्टुमाजग्मुः; पूर्वजाताः महर्षयश्च मार्कण्डेयादयो द्विजाः समाययुः।

Verse 44

ततः स भगवान् कृष्णो मार्कण्डेयं समागतम् / ननामोत्थाय शिरसा स्वासनं च ददौ हरिः

ततः स भगवान् कृष्णो मार्कण्डेयं समागतम् दृष्ट्वा, उत्थाय शिरसा ननाम; हरिः स्वासनं च तस्मै ददौ।

Verse 45

संपूज्य तानृषिगणान् प्रणामेन महाभुजः / विसर्जयामास हरिर्दत्त्वा तदभिवाञ्छितान्

तानृषिगणान् महाभुजः हरिः प्रणामेन सम्यक् संपूज्य, तदभिवाञ्छितान् दत्त्वा विसर्जयामास।

Verse 46

तदा मध्याह्नसमये देवदेवः स्वयं हरिः / स्नात्वा शुक्लाम्बरो भानुमुपतिष्ठत् कृताञ्जलिः

तदा मध्याह्नसमये देवदेवः स्वयं हरिः स्नात्वा शुक्लाम्बरधरो भानुमुपतिष्ठत् कृताञ्जलिः।

Verse 47

जजाप जाप्यं विधिवत् प्रेक्षमाणो दिवाकरम् / तर्पयामास देवेशो देवेशो देवान् मुनिगणान् पितॄन्

दिवाकरं प्रेक्षमाणो विधिवज्जाप्यं जजाप सः। ततः स देवेशो देवान् मुनिगणान् पितॄंश्च तर्पयामास।

Verse 48

प्रविश्य देवभवनं मार्कण्डेयेन चैव हि / पूजयामास लिङ्गस्थं भूतेशं भूतिभूषणम्

प्रविश्य देवभवनं मार्कण्डेयेन चैव हि। पूजयामास लिङ्गस्थं भूतेशं भूतिभूषणम्।

Verse 49

समाप्य नियमं सर्वं नियन्तासौ नृणां स्वयम् / भोजयित्वा मुनिवरं ब्राह्मणानभिपूज्य च

समाप्य नियमं सर्वं नियन्तासौ नृणां स्वयम्। भोजयित्वा मुनिवरं ब्राह्मणानभिपूज्य च।

Verse 50

कृत्वात्मयोगं विप्रेन्द्रा मार्कण्डेयेन चाच्युतः / कथाः पौराणिकीः पुण्याश्चक्रे पुत्रादिभिर्वृतः

कृत्वात्मयोगं विप्रेन्द्रा मार्कण्डेयेन चाच्युतः। कथाः पौराणिकीः पुण्याश्चक्रे पुत्रादिभिर्वृतः।

Verse 51

अथैतत् सर्वमखिलं दृष्ट्वा कर्म महामुनिः / मार्कण्डेयो हसन् कृष्णं बभाषे मधुरं वचः

अथैतत् सर्वमखिलं दृष्ट्वा कर्म महामुनिः । मार्कण्डेयो हसन् कृष्णं बभाषे मधुरं वचः ॥

Verse 52

मार्कण्डेय उवाच कः समाराध्यते देवो भवता कर्मभिः शुभैः / ब्रूहि त्वं कर्मभिः पूज्यो योगिनां ध्येय एव च

मार्कण्डेय उवाच कः समाराध्यते देवो भवता कर्मभिः शुभैः । ब्रूहि त्वं कर्मभिः पूज्यो योगिनां ध्येय एव च ॥

Verse 53

त्वं हि तत् परमं ब्रह्म निर्वाणममलं पदम् / भारावतरणार्थाय जातो वृष्णिकुले प्रभुः

त्वं हि तत् परमं ब्रह्म निर्वाणममलं पदम् । भारावतरणार्थाय जातो वृष्णिकुले प्रभुः ॥

Verse 54

तमब्रवीन्महाबाहुः कृष्णो ब्रह्मविदां वरः / शृण्वतामेव पुत्राणां सर्वेषां प्रहसन्निव

तमब्रवीन्महाबाहुः कृष्णो ब्रह्मविदां वरः । शृण्वतामेव पुत्राणां सर्वेषां प्रहसन्निव ॥

Verse 55

श्रीभगवानुवाच भवता कथितं सर्वं तथ्यमेव न संशयः / तथापि देवमीशानं पूजयामि सनातनम्

श्रीभगवानुवाच भवता कथितं सर्वं तथ्यमेव न संशयः । तथापि देवमीशानं पूजयामि सनातनम् ॥

Verse 56

न मे विप्रास्ति कर्तव्यं नानवाप्तं कथञ्चन / पूजयामि तथापीशं जानन्नैतत् परं शिवम्

विप्र! मम कर्तव्यं नास्ति, न च किञ्चिदनवाप्तं कथञ्चन; तथापि परं शिवं ज्ञात्वा तम् ईशं पूजयामि।

Verse 57

न वै पश्यन्ति तं देवं मायया मोहिता जनाः / ततो ऽहं स्वात्मनो मूलं ज्ञापयन् पूजयामि तम्

मायया मोहिता जनाः तं देवं न वै पश्यन्ति; अतः स्वात्मनो मूलं ज्ञापयन् अहं तं पूजयामि।

Verse 58

न च लिङ्गार्चनात् पुण्यं लोकेस्मिन् भीतिनाशनम् / तथा लिङ्गे हितायैषां लोकानां पूजयेच्छिवम्

लिङ्गार्चनात् लोकेऽस्मिन् भीतिनाशनं पुण्यं न हि विना; तस्मात् एषां लोकानां हिताय लिङ्गे शिवं पूजयेत्।

Verse 59

यो ऽहं तल्लिङ्गमित्याहुर्वेदवादविदो जनाः / ततो ऽहमात्ममीशानं पूजयाम्यात्मनैव तु

योऽहं तल्लिङ्गमिति वेदवादविदो जनाः आहुः; ततोऽहं आत्ममीशानं आत्मनैव पूजयामि।

Verse 60

तस्यैव परमा मूर्तिस्तन्मयो ऽहं न संशयः / नावयोर्द्यिते भेदो वेदेष्वेवं विनिश्चयः

तस्यैव परमा मूर्तिः तन्मयोऽहं न संशयः; नावयोर्द्युतयोर्भेदो वेदेष्वेवं विनिश्चयः।

Verse 61

एष देवो महादेवः सदा संसारभीरुभिः / ध्येयः पूज्यश्च वन्द्यश्च ज्ञेयो लिङ्गे महेश्वरः

एष एव देवो महादेवः; संसारबन्धभीतैः सदा ध्येयः पूज्यश्च वन्द्यश्च। लिङ्गे च महेश्वरः ज्ञेयः साक्षात्कर्तव्यश्च॥

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच किं तल्लिङ्गं सुरश्रेष्ठ लिङ्गे संपूज्यते च कः / ब्रूहि कृष्ण विशालाक्ष गहनं ह्येतदुत्तमम्

मार्कण्डेय उवाच—सुरश्रेष्ठ! तत् लिङ्गं किं नु? लिङ्गे च सम्यक् संपूज्यते कः? ब्रूहि, कृष्ण विशालाक्ष; गहनं ह्येतदुत्तमम्॥

Verse 63

अव्यक्तं लिङ्गमित्याहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम् / वेदा महेस्वरं देवमाहुर्लिङ्गिनमव्ययम्

अव्यक्तं लिङ्गमित्याहुः—आनन्दस्वरूपं ज्योतिरक्षरम्। वेदाः महेश्वरं देवं लिङ्गिनमव्ययमाहुः॥

Verse 64

पुरा चैकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे / प्रबोधार्थं ब्रह्मणो मे प्रादुर्भूतः स्वयं शिवः

पुरा घोरे एकार्णवे स्थिते, स्थावरजङ्गमे नष्टे, ब्रह्मणः प्रबोधनार्थं शिवः स्वयं मम पुरतः प्रादुर्भूतः॥

Verse 65

तस्मात् कालात् समारभ्य ब्रह्मा चाहं सदैव हि / पूजयावो महादेवं लोकानां हितकाम्यया

तस्मात् कालात् समारभ्य ब्रह्मा चाहं च सदैव लोकहितकाम्यया महादेवं पूजयावः॥

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच कथं लिङ्गमभूत् पूर्वमैश्वरं परमं पदम् / प्रबोधार्थं स्वयं कृष्ण वक्तुमर्हसि सांप्रतम्

मार्कण्डेय उवाच—पूर्वं कथं लिङ्गमभूत्, ऐश्वरं परमं पदम्? प्रबोधार्थं स्वयं कृष्ण, वक्तुमर्हसि सांप्रतम्।

Verse 67

श्रीभगवानुवाच आसोदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् / मध्ये चैकार्णवे तस्मिन् शङ्खचक्रगदाधरः

श्रीभगवानुवाच—आसीदेकाणवो घोरः, अविभागस्तमोमयः। मध्ये चैकार्णवे तस्मिन् शङ्खचक्रगदाधरः स्थितः।

Verse 68

सहस्त्रशीर्षा भूत्वाहं सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् सहस्त्रबाहुर्युक्तात्मा शयितो ऽहं सनातनः

सहस्रशीर्षा भूत्वाहं सहस्राक्षः सहस्रपात्। सहस्रबाहुर्युक्तात्मा शयितोऽहं सनातनः।

Verse 69

एतस्मिन्नन्तरे दूरता पश्यमि ह्यमितप्रभम् / कोटिसूर्यप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्

एतस्मिन्नन्तरे दूरात् पश्यामि ह्यमितप्रभम्। कोटिसूर्यप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्।

Verse 70

चतुर्वरक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम् / कृष्णाजिरधरं देवमृग्यजुः सामभिः स्तुतम्

चतुर्वक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम्। कृष्णाजिनधरं देवं ऋग्यजुःसामभिः स्तुतम्॥

Verse 71

निमेषमात्रेण स मां प्राप्तो योगविदां वरः / व्याजहार स्वयं ब्रह्मा स्मयमानो महाद्युतिः

निमेषमात्रेण स योगविदां वरः मम समीपं प्राप्तवान्। ततः महाद्युतिः स्मयमानः स्वयं ब्रह्मा वचनमब्रवीत्॥

Verse 72

कस्त्वं कुतो वा किं चेह तिष्ठसे वह मे प्रभो / अहं कर्ता हि लोकानां स्वयंभूः प्रपितामहः

कस्त्वं कुतो वा किं चेह तिष्ठसि? वह मां प्रभो। अहं हि लोकानां कर्ता स्वयंभूः प्रपितामहः॥

Verse 73

एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणाहमुवाच ह / अहं कर्तास्मि लोकानां संहर्ता च पुनः पुनः

एवमुक्तोऽहं तदा तेन ब्रह्मणा प्रत्युवाच ह। अहं लोकानां कर्ता च संहर्ता च पुनः पुनः॥

Verse 74

एवं विवादे वितते मायया परमेष्ठिनः / प्रबोधार्थं परं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम्

एवं विवादे वितते परमेष्ठिनो मायया। प्रबोधार्थं परं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम्॥

Verse 75

कालानलसमप्रख्यं ज्वालामालासमाकुलम् / क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यान्तवर्जितम्

कालानलसमप्रख्यं ज्वालामालासमाकुलम्। क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यान्तवर्जितम्॥

Verse 76

ततो मामाह भगवानधो गच्छ त्वमाशु वै / अन्तमस्य विजानीम ऊर्ध्वं गच्छे ऽहमित्यजः

ततो मां भगवानाह— “त्वमाशु अधो गच्छ; अस्य अन्तं विजानीव। अहम् अजो ब्रह्मा ऊर्ध्वं गच्छामि।”

Verse 77

तदाशु समयं कृत्वा गतावूर्ध्वमधश्च द्वौ / पितामहो ऽप्यहं नान्तं ज्ञातवन्तौ समाः शतम्

तदाशु समयं कृत्वा गतावूर्ध्वमधश्च द्वौ। अहं च पितामहश्च नान्तं ज्ञातवन्तौ समाः शतम्॥

Verse 78

ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ देवस्य शूलिनः / मायया मोहितौ तस्य ध्यायन्तौ विश्वमीश्वरम्

ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ देवस्य शूलिनः। मायया मोहितौ तस्य ध्यायन्तौ विश्वमीश्वरम्॥

Verse 79

प्रोच्चारन्तौ महानादमोङ्कारं परमं पदम् / प्रह्वाञ्जलिपुटोपेतौ शंभुं तुष्टुवतुः परम्

प्रोच्चारन्तौ महानादम् ओङ्कारं परमं पदम्। प्रह्वाञ्जलिपुटोपेतौ शम्भुं तुष्टुवतुः परम्॥

Verse 80

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः / अनादिमलसंसाररोगवैद्याय शंभवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः— अनादिमलसंसाररोगवैद्याय शम्भवे नमः। नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये॥

Verse 81

प्रलयार्णवसंस्थाय प्रलयोद्भूतिहेतवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

प्रलयार्णवसंस्थाय प्रलयोद्भूतिहेतवे । नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये ॥

Verse 82

ज्वालामालावृताङ्गाय ज्वलनस्तम्भरूपिणे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

ज्वालामालावृताङ्गाय ज्वलनस्तम्भरूपिणे । नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये ॥

Verse 83

आदिमध्यान्तहीनाय स्वबावामलदीप्तये / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

आदिमध्यान्तहीनाय स्वभावामलदीप्तये । नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये ॥

Verse 84

महादेवाय महते ज्योतिषे ऽनन्ततेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

महादेवाय महते ज्योतिषेऽनन्ततेजसे । नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये ॥

Verse 85

प्रधानपुरुषेशाय व्योमरूपाय वेधसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

प्रधानपुरुषेशाय व्योमरूपाय वेधसे । नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये ॥

Verse 86

निर्विकाराय सत्याय नित्यायामलतेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

निर्विकाराय सत्याय नित्यायामलतेजसे । नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये ॥

Verse 87

वेदान्तसाररूपाय कालरूपाय धीमते / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

वेदान्तसाररूपाय कालरूपाय धीमते । नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये ॥

Verse 88

एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महेश्वरः / भाति देवो महायोगी सूर्यकोटिसमप्रभः

एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महेश्वरः । भाति देवो महायोगी सूर्यकोटिसमप्रभः ॥

Verse 89

वक्त्रकोटिसहस्त्रेण ग्रसमान इवाम्बरम् / सहस्त्रहस्तचरणः सूर्यसोमाग्निलोचनः

वक्त्रकोटिसहस्त्रेण ग्रसमान इवाम्बरम् । सहस्त्रहस्तचरणः सूर्यसोमाग्निलोचनः ॥

Verse 90

पिनाकपाणिर्भगवान् कृत्तिवासास्त्रिशूलभृत् / व्यालयज्ञोपवीतश्च मेघदुन्दुभिनिः स्वनः

पिनाकपाणिर्भगवान् कृत्तिवासास्त्रिशूलभृत् । व्यालयज्ञोपवीतश्च मेघदुन्दुभिनिः स्वनः ॥

Verse 91

अथोवाच महादेवः प्रीतो ऽहं सुरसत्तमौ / पश्येतं मां महादेवं भयं सर्वं प्रमुच्यताम्

अथोवाच महादेवः—प्रीतोऽहं सुरसत्तमौ। पश्येतं मां महादेवं, भयं सर्वं प्रमुच्यताम्॥

Verse 92

युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ / अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः / वामपार्श्वे च मे विष्णुः पालको हृदये हरः

युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ। अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः। वामपार्श्वे च मे विष्णुः पालको, हृदये हरः॥

Verse 93

प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यक् वरं दद्मि यथेप्सितम् / एवमुक्त्वाथ मां देवो महादेवः स्वयं शिवः / आलिङ्ग्य देवं ब्रह्माणं प्रसादाभिमुखो ऽभवत्

प्रीतोऽहं युवयोः सम्यग् वरं दद्मि यथेप्सितम्। एवमुक्त्वाथ मां देवो महादेवः स्वयं शिवः। आलिङ्ग्य देवं ब्रह्माणं प्रसादाभिमुखोऽभवत्॥

Verse 94

ततः प्रहृष्टमनसौ प्रणिपत्य महेश्वरम् / ऊचतुः प्रेक्ष्य तद्वक्त्रं नारायणपितामहौ

ततः प्रहृष्टमनसौ प्रणिपत्य महेश्वरम्। ऊचतुः प्रेक्ष्य तद्वक्त्रं नारायणपितामहौ॥

Verse 95

यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ / भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव महेश्वरे

यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ। भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव महेश्वरे॥

Verse 96

ततः स भगवानीशः प्रहसन् परमेश्वरः / उवाच मां महादेवः प्रीतः प्रीतेन चेतसा

ततः स भगवान् ईशः परमेश्वरः प्रहसन् मां प्रति उवाच—महादेवः प्रीतात्मा प्रीतेन चेतसा माम् अभाषत।

Verse 97

देव उवाच प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते / वत्स वत्स हरे विश्वं पालयैतच्चराचरम्

देव उवाच—प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते; वत्स वत्स हरे, विश्वं पालयैतच्चराचरम्।

Verse 98

त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया / सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः

त्रिधा भिन्नोऽस्मि विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया; सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणोऽपि निरञ्जनः।

Verse 99

संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम् / भविष्यत्येष भगवांस्तव पुत्रः सनातनः

संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम्; भविष्यत्येष भगवान् तव पुत्रः सनातनः।

Verse 100

अहं च भवतो वक्त्रात् कल्पादौ घोररूपधृक् / शूलपाणिर्भविष्यामि क्रोधजस्तव पुत्रकः

अहं च भवतो वक्त्रात् कल्पादौ घोररूपधृक्; शूलपाणिर्भविष्यामि क्रोधजस्तव पुत्रकः।

Verse 101

एवमुक्त्वा महादेवो ब्रह्माणं मुनिसत्तम / अनुगृह्य च मां देवस्तत्रैवान्तरधीयत

एवमुक्त्वा महादेवो ब्रह्माणं मुनिसत्तमम् । अनुगृह्य च मां देवस्तत्रैवान्तरधीयत् ॥

Verse 102

ततः प्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता / लिङ्ग तल्लयनाद् ब्रह्मन् ब्रह्मणः परमं वपुः

ततः प्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता । लिङ्गं तल्लयनाद् ब्रह्मन् ब्रह्मणः परमं वपुः ॥

Verse 103

एतल्लिङ्गस्य माहात्म्यं भाषितं ते मयानघ / एतद् बुध्यन्ति योगज्ञा न देवा न च दानवाः

एतल्लिङ्गस्य माहात्म्यं भाषितं ते मयानघ । एतद् बुध्यन्ति योगज्ञा न देवा न च दानवाः ॥

Verse 104

एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम् / येन सूक्ष्ममचिन्त्यं तत् पश्यन्ति ज्ञान वक्षुषः

एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम् । येन सूक्ष्ममचिन्त्यं तत् पश्यन्ति ज्ञानवक्षुषः ॥

Verse 105

तस्मै भगवते नित्यं नमस्कारं प्रकुर्महे / महादेवाय रुद्राय देवदेवाय लिङ्गिने

तस्मै भगवते नित्यं नमस्कारं प्रकुर्महे । महादेवाय रुद्राय देवदेवाय लिङ्गिने ॥

Verse 106

नमो वेदरहस्याय नीलकण्ठाय वै नमः / विभीषणाय शान्ताय स्थाणवे हेतवे नमः

नमो वेदरहस्याय नीलकण्ठाय वै नमः । विभीषणाय शान्ताय स्थाणवे हेतवे नमः ॥

Verse 107

ब्रह्मणे वामदेवाय त्रिनेत्राय महीयसे / शङ्कराय महेशाय गिरीशाय शिवाय च

ब्रह्मणे वामदेवाय त्रिनेत्राय महीयसे । शङ्कराय महेशाय गिरीशाय शिवाय च ॥

Verse 108

नमः कुरुष्व सततं ध्यायस्व मनसा हरम् / संसारसागरादस्मादचिरादुत्तरिष्यसि

नमः कुरुष्व सततं ध्यायस्व मनसा हरम् । संसारसागरादस्मादचिरादुत्तरिष्यसि ॥

Verse 109

एवं स वासुदेवेन व्याहृतो मुनिपुङ्गवः / जगाम मनसा देवमीशानं विश्वतोमुखम्

एवं स वासुदेवेन व्याहृतो मुनिपुङ्गवः । जगाम मनसा देवमीशानं विश्वतोमुखम् ॥

Verse 110

प्रणम्य शिरसा कृष्णमनुज्ञातो महामुनिः / जगाम चेप्सितं देशं देवदेवस्य शूलिनः

प्रणम्य शिरसा कृष्णमनुज्ञातो महामुनिः । जगाम चेप्सितं देशं देवदेवस्य शूलिनः ॥

Verse 111

य इमं श्रावयेन्नित्यं लिङ्गाध्यायमनुत्तमम् / शृणुयाद् वा पठेद् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

यः इमं लिङ्गाध्यायमनुत्तमं नित्यं श्रावयेत्, शृणुयाद् वा पठेद् वापि, स सर्वपापैः प्रमुच्यते।

Verse 112

श्रुत्वा सकृदपि ह्येतत् तपश्चरणमुत्तमम् / वासुदेवस्य विप्रेन्द्राः पापं मुञ्चिति मानवः

श्रुत्वा सकृदपि ह्येतद् वासुदेवपरं तपश्चर्यमुत्तमम्, विप्रेन्द्राः, मानवः पापं मुञ्चति।

Verse 113

जपेद् वाहरहर्नित्यं ब्रह्मलोके महीयते / एवमाह महायोगी कृष्णद्वैपायनः प्रभुः

प्रातःसायं नित्यं जपेद्; तेन ब्रह्मलोके महीयते। एवमाह महायोगी प्रभुः कृष्णद्वैपायनः।