
Devī-tattva, Śakti–Śaktimān doctrine, Kāla–Māyā cosmology, and Māheśvara Yoga instruction
कूर्मभगवान् मुनिसङ्घे प्रवदन् सर्गोपक्रमं दर्शयति—ब्रह्मणस्तपसा रुद्रस्य प्रादुर्भावः, पुंस्त्रीतत्त्वयोर्विभागः, एकादशरुद्राणां नियोजनं च। ततः देवीसती-पार्वत्योः अवतारकथा, शङ्करस्यैव स्वरूपभूता महेश्वरीति प्रतिष्ठा। मुनिप्रश्ने कूर्मः गुह्यतरं परं तत्त्वं ब्रूते—देवी एका निष्कला सर्वव्यापिनी शक्तिः (व्योम), उपाधिभिः प्रवर्तमाना, शान्ति-ज्ञान-प्रतिष्ठा-निवृत्तिरूपेण कार्यतः प्रकाशिता। कालः सृष्टि-प्रलययोः नियन्ता, माया च भगवतः शक्तिः येन जगन्मोहचक्रे भ्रमति। हिमवतः देवीभयानक-ऐश्वर्यरूपस्य तथा पद्मसदृश-शान्तस्वरूपस्य दर्शनं नामगुणस्तोत्रं प्रस्फुटयति, वेद-सांख्य-योग-पुराणमार्गेषु तां व्याप्तां निरूपयन्। अन्ते देवी ईश्वरशरणागतिरेव परा इति, वेदं धर्म-वर्णाश्रमयोः एकमाणं इति, पाखण्डमतानां मोहत्वं च निर्दिश्य, ध्यान-कर्मयोग-भक्ति-ज्ञानमार्गान् अनावृत्तिफलप्रदांश्च उपदिशति। उपसंहारे भृग्वादिमहर्षीणां वंश-सृष्टिप्रसङ्गस्य अग्रिमविषयत्वं सूच्यते।
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे देशमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं सृष्ट्वा परीच्यादीन् देवदेवः पितामहः / सहैव मानसैः पुत्रैस्तताप परमं तपः
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे देशमोऽध्यायः। श्रीकूर्म उवाच—एवं सृष्ट्वा परीच्यादीन् देवदेवः पितामहः सहैव मानसैः पुत्रैः परमं तपस्तताप॥
Verse 2
तस्यैवं तपतो वक्त्राद् रुद्रः कालाग्निसन्निभः / त्रिशूलपाणिरीशानः प्रदुरासीत् त्रिलोचनः
तस्यैवं तपतो वक्त्राद् रुद्रः कालाग्निसन्निभः। त्रिशूलपाणिरीशानः प्रदुरासीत् त्रिलोचनः॥
Verse 3
अर्धनारीनरवपुः दुष्प्रेक्ष्यो ऽतिभयङ्करः / विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चान्तर्दधे भयात्
अर्धनारीनरवपुः दुष्प्रेक्ष्योऽतिभयङ्करः। विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चान्तर्दधे भयात्॥
Verse 4
तथोक्तो ऽसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वमथाकरोत् / बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः
तथोक्तोऽसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वमथाकरोत्। बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः॥
Verse 5
एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः / कपालोशादयो विप्रा देवकार्ये नियोजिताः
एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः। कपालोशादयो विप्रा देवकार्ये नियोजिताः॥
Verse 6
सौम्यासौम्यैस्तथा शान्ताशान्तैः स्त्रीत्वं च स प्रभुः / बिभेद बहुधा देवः स्वरूपैरसितैः सितैः
स प्रभुः देवः सौम्यासौम्यैः शान्ताशान्तैश्च तथा स्त्रीत्वेनापि बहुधा बिभेद; असितैः सितैश्च स्वरूपैः स्वयमेव प्रादुरभवत्।
Verse 7
ता वै विभूतयो विप्रा विश्रुताः शक्तयो भुवि / लक्ष्म्यादयो याभिरीशा विश्वंव्याप्नोति शाङ्करी
ता वै विभूतयो विप्रा भुवि विश्रुताः शक्तयो लक्ष्म्यादयः; याभिरीशा शाङ्करी विश्वं सर्वतो व्याप्नोति।
Verse 8
विभज्य पुररीशानी स्वात्मानं शङ्कराद् विभोः / महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता
विभज्य पुररीशानी स्वात्मानं शङ्कराद् विभोः; महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता।
Verse 9
तामाह भगवान् ब्रह्मा दक्षस्य दुहिता भव / सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत् प्रजापतेः
तामाह भगवान् ब्रह्मा—“दक्षस्य दुहिता भव”; सा अपि तस्य नियोगेन प्रजापतेः प्रादुरासीत्।
Verse 10
नियोगाद् ब्रह्मणो देवीं ददौ रुद्राय तां सतीम् / दक्षाद् रुद्रो ऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत्
नियोगाद् ब्रह्मणो दक्षो देवीं तां सतीं रुद्राय ददौ; दक्षाद् रुद्रोऽपि शूलभृत् स्वकीयामेव तां जग्राह।
Verse 11
प्रजापतिं विनिन्द्यैषा कालेन परमेश्वरी / मेनायामभवत् पुत्री तदा हिमवतः सती
प्रजापतिं विनिन्द्यैषा परमेश्वरी कालेन मेनायां हिमवतः सती पुत्री बभूव।
Verse 12
स चापि पर्वतवरो ददौ रुद्राय पार्वतीम् / हिताय सर्वदेवानां त्रिलोकस्यात्मनो ऽपि च
स पर्वतवरः हिमवान् रुद्राय पार्वतीं ददौ, सर्वदेवानां हिताय त्रिलोकस्यात्मनश्चापि।
Verse 13
सैषा माहेश्वरी देवी शङ्करार्धशरीरिणी / शिवा सती हैमवती सुरासुरनमस्कृता
सैषा माहेश्वरी देवी शङ्करार्धशरीरिणी, शिवा सती हैमवती सुरासुरनमस्कृता।
Verse 14
तस्याः प्रभावमतुलं सर्वे देवाः सवासवाः / विन्दन्ति मुनयो वेत्ति शङ्करो वा स्वयं हरिः
तस्याः प्रभावमतुलं देवाः सवासवाः विन्दन्ति, मुनयोऽपि वेत्ति; शङ्करो वा स्वयं हरिः पूर्णतया जानाति।
Verse 15
एतद् वः कथितं विप्राः पुत्रत्वं परमेष्ठिनः / ब्रह्मणः पद्मयोनित्वं शङ्करस्यामितौजसः
एतद् वः कथितं विप्राः परमेष्ठिनः पुत्रत्वं, ब्रह्मणः पद्मयोनित्वं, शङ्करस्यामितौजसः।
Verse 16
सूत उवाच इत्याकर्ण्याथ मुनयः कूर्मरूपेण भाषितम् / विष्णुना पुनरेवैनं प्रणता हरिम्
सूत उवाच—एवं कूर्मरूपेण विष्णुना भाषितं वाक्यमाकर्ण्य मुनयः पुनरेव तं हरिं प्रभुं प्रणिपत्य नमस्कृतवन्तः।
Verse 17
ऋषय ऊचुः कैषा भगवती देवी शङ्करार्धशरीरिणी / शिवा सती हैमवती यथावद् ब्रूहि पृच्छताम्
ऋषय ऊचुः—का सा भगवती देवी शङ्करार्धशरीरिणी, या शिवा सती हैमवतीति प्रसिद्धा? पृच्छतां नः यथावत् ब्रूहि।
Verse 18
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा मुनीनां पुरुषोत्तमः / प्रत्युवाच महायोगी ध्यात्वा स्वं परमं पदम्
तेषां मुनीनां वचनं श्रुत्वा पुरुषोत्तमो महायोगी स्वं परमं पदं ध्यात्वा प्रत्युवाच।
Verse 19
श्रीकूर्म उवाच पुरा पितामहेनोक्तं मेरुपृष्ठे सुशोभनम् / रहस्यमेतद् विज्ञानं गोपनीयं विशेषतः
श्रीकूर्म उवाच—पुरा पितामहेन मेरुपृष्ठे सुशोभने प्रोक्तं रहस्यमेतद् विज्ञानं विशेषतो गोपनीयं।
Verse 20
सांख्यानां परमं सांख्यं ब्रह्मविज्ञानमुत्तमम् / संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामेकमोचनम्
सांख्यानां परमं सांख्यं ब्रह्मविज्ञानमुत्तमम्; संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामेकमोचनम्।
Verse 21
या सा माहेश्वरी शक्तिर्ज्ञानरूपातिलालसा / व्योमसंज्ञा परा काष्ठा सेयं हैमवती मता
या सा माहेश्वरी शक्तिर्ज्ञानरूपातिलालसा । व्योमसंज्ञा परा काष्ठा सेयं हैमवती मता ॥
Verse 22
शिवा सर्वगतानान्ता गुणातीता सुनिष्कला / एकानेकविभागस्था ज्ञानरूपातिलालसा
शिवा सर्वगतानन्ता गुणातीता सुनिष्कला । एकानेकविभागस्था ज्ञानरूपातिलालसा ॥
Verse 23
अनन्या निष्कले तत्त्वे संस्थिता तस्य तेजसा / स्वाभाविकी च तन्मूला प्रभा भानोरिवामला
अनन्या निष्कले तत्त्वे संस्थिता तस्य तेजसा । स्वाभाविकी च तन्मूला प्रभा भानोरिवामला ॥
Verse 24
एका माहेश्वरी शक्तिरनेकोपाधियोगतः / परावरेण रूपेण क्रीडते तस्य सन्निधौ
एका माहेश्वरी शक्तिरनेकोपाधियोगतः । परावरेण रूपेण क्रीडते तस्य सन्निधौ ॥
Verse 25
सेयं करोति सकलं तस्याः कार्यमिदं जगत् / न कार्यं नापि करणमीश्वरस्येति सूरयः
सेयं करोति सकलं तस्याः कार्यमिदं जगत् । न कार्यं नापि करणमीश्वरस्येति सूरयः ॥
Verse 26
चतस्त्रः शक्तयो देव्याः स्वरूपत्वेन संस्थिताः / अधिष्ठानवशात् तस्याः शृणुध्वं मुनिपुङ्गवाः
चतस्रः शक्तयो देव्याः स्वस्वरूपेण संस्थिताः। तस्याः अधिष्ठानभेदेन ताः शृणुध्वं मुनिपुङ्गवाः॥
Verse 27
शान्तिर्विद्या प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्चेतिताः स्मृतः / चतुर्व्यूहस्ततो देवः प्रोच्यते परमेश्वरः
शान्तिर्विद्या प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्चेति ताः स्मृताः। चतुर्व्यूहस्ततो देवः प्रोच्यते परमेश्वरः॥
Verse 28
अनया परया देवः स्वात्मानन्दं समश्नुते / चतुर्ष्वपि च वेदेषु चतुर्मूर्तिर्महेश्वरः
अनया परया भक्त्या देवः स्वात्मानन्दं समश्नुते। चतुर्ष्वपि च वेदेषु चतुर्मूर्तिर्महेश्वरः॥
Verse 29
अस्यास्त्वनादिसंसिद्धमैश्वर्यमतुलं महत् / तत्सम्बन्धादनन्ताया रुद्रेण परमात्मना
अस्यास्त्वनादिसंसिद्धमैश्वर्यमतुलं महत्। तत्सम्बन्धादनन्ताया रुद्रेण परमात्मना॥
Verse 30
सैषा सर्वेश्वरी देवी सर्वभूतप्रवर्तिका / प्रोच्यते भगवान् कालो हरिः प्राणो महेश्वरः
सैषा सर्वेश्वरी देवी सर्वभूतप्रवर्तिका। प्रोच्यते भगवान् कालो हरिः प्राणो महेश्वरः॥
Verse 31
तत्र सर्वमिदं प्रोतमोतं चैवाखिलं जगत् / स कालो ऽग्निर्हरो रुद्रो गीयते वेदवादिभिः
तस्मिन्नेव सर्वमिदं जगत् प्रोतमोतं चाखिलं स्थितम्। स एव कालोऽग्निर्हरः रुद्रश्चेति वेदवादिभिर्गीयते॥
Verse 32
कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः / सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे
कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः। सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद्वशे॥
Verse 33
प्रधानं पुरुषस्तत्त्वं महानात्मा त्वहङ्कृतिः / कालेनान्यानि तत्त्वानि समाविष्टानि योगिना
प्रधानं पुरुषस्तत्त्वं महानात्मा त्वहङ्कृतिः। कालेनान्यानि तत्त्वानि समाविष्टानि योगिना॥
Verse 34
तस्य सर्वजगत्सूतिः शक्तिर्मायेति विश्रुता / तयेदं भ्रामयेदीशो मायावी पुरुषोत्तमः
तस्य सर्वजगत्सूतिः शक्तिर्मायेति विश्रुता। तयेदं भ्रामयेदीशो मायावी पुरुषोत्तमः॥
Verse 35
सैषा मायात्मिका शक्तिः सर्वाकारा सनातनी / वैश्वरूप्यं महेशस्य सर्वदा संप्रकाशयेत्
सैषा मायात्मिका शक्तिः सर्वाकारा सनातनी। वैश्वरूप्यं महेशस्य सर्वदा संप्रकाशयेत्॥
Verse 36
अन्याश्च शक्तयो मुख्यास्तस्य देवस्य निर्मिताः / ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिः प्राणशक्तिरिति त्रयम्
अन्याश्च मुख्याः शक्तयस्तस्य देवस्यैव प्रादुर्भूताः—ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिः प्राणशक्तिरिति त्रयम्।
Verse 37
सर्वासामेव शक्तीनां शक्तिमन्तो विनिर्मिताः / माययैवाथ विप्रेन्द्राः सा चानादिरनन्तया
सर्वासामेव शक्तीनां समष्ट्या शक्तिमन्तो विनिर्मिताः; माययैव, हे विप्रेन्द्राः, सा चानादिरनन्तया धृता।
Verse 38
सर्वशक्त्यात्मिका माया दुर्निवारा दुरत्यया / मायावी सर्वशक्तीशः कालः कालकारः प्रभुः
सर्वशक्त्यात्मिका माया दुर्निवारा दुरत्यया; मायावी सर्वशक्तीशः कालः कालकरः प्रभुः।
Verse 39
करोति कालः सकलं संहरेत् काल एव हि / कालः स्थापयते विश्वं कालाधीनमिदं जगत्
करोति कालः सकलं संहरेत् काल एव हि; कालः स्थापयते विश्वं कालाधीनमिदं जगत्।
Verse 40
लब्ध्वा देवाधिदेवस्य सन्निधिं परमेष्ठिनः / अनन्तस्याखिलेशस्य शंभोः कालात्मनः प्रभोः
लब्ध्वा देवाधिदेवस्य सन्निधिं परमेष्ठिनः; अनन्तस्याखिलेशस्य शम्भोः कालात्मनः प्रभोः।
Verse 41
प्रधानं पुरुषो माया माया चैवं प्रपद्यते / एका सर्वगतानन्ता केवला निष्कला शिवा
प्रधानं पुरुषो माया—माया चैवं प्रपद्यते। एका सर्वगतानन्ता केवला निष्कला शिवा॥
Verse 42
एका शक्तिः शिवैको ऽपि शक्तिमानुच्यते शिवः / शक्तयः शक्तिमन्तो ऽन्ये सर्वशक्तिसमुद्भवाः
एका शक्तिः शिवैकोऽपि शक्तिमानुच्यते शिवः। शक्तयः शक्तिमन्तोऽन्ये सर्वशक्तिसमुद्भवाः॥
Verse 43
शक्तिशक्तिमतोर्भेदं वदन्ति परमार्थतः / अभेदं चानुपश्यन्ति योगिनस्तत्त्वचिन्तकाः
शक्तिशक्तिमतोर्भेदं वदन्ति परमार्थतः। अभेदं चानुपश्यन्ति योगिनस्तत्त्वचिन्तकाः॥
Verse 44
शक्तयो गिरजा देवी शक्तिमन्तो ऽथ शङ्करः / विशेषः कथ्यते चायं पुराणे ब्रह्मवादिभिः
शक्तयो गिरजा देवी शक्तिमन्तोऽथ शङ्करः। विशेषः कथ्यते चायं पुराणे ब्रह्मवादिभिः॥
Verse 45
भोग्या विश्वेश्वरी देवी महेश्वरपतिव्रता / प्रोच्यते भगवान् भोक्ता कपर्दे नीललोहितः
भोग्या विश्वेश्वरी देवी महेश्वरपतिव्रता। प्रोच्यते भगवान् भोक्ता कपर्दे नीललोहितः॥
Verse 46
मन्ता विश्वेश्वरो देवः शङ्करो मन्मथान्तकः / प्रोच्यते मतिरीशानी मन्तव्या च विचारतः
स एव मन्ता अन्तर्यामि विश्वेश्वरो देवः शङ्करो मन्मथान्तकः। एषा मतिरीशान्याः प्रसूता इति प्रोच्यते, सा च विवेकपूर्वकं विचार्य मन्तव्या॥
Verse 47
इत्येतदखिलं विप्राः शक्तिशक्तिमदुद्भवम् / प्रोच्यते सर्ववेदेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
इत्येतदखिलं विप्राः शक्तिशक्तिमदुद्भवम्। सर्ववेदेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः प्रोच्यते॥
Verse 48
एतत् प्रदर्शितं दिव्यं देव्या माहात्म्यमुत्तमम् / सर्ववेदान्तवेदेषु निश्चितं ब्रह्मवादिभिः
एतत् प्रदर्शितं दिव्यं देव्या माहात्म्यमुत्तमम्। सर्ववेदान्तवेदेषु ब्रह्मवादिभिर्निश्चितम्॥
Verse 49
एकं सर्वगतं सूक्ष्मं कूटस्थमचलं ध्रुवम् / योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्
एकं सर्वगतं सूक्ष्मं कूटस्थमचलं ध्रुवम्। योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्॥
Verse 50
आनन्दमक्षरं ब्रह्म केवलं निष्कलं परम् / योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्
आनन्दमक्षरं ब्रह्म केवलं निष्कलं परम्। योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्॥
Verse 51
परात्परतरं तत्त्वं शाश्वतं शिवमच्युतम् / अनन्तप्रकृतौ लीनं देव्यास्तत् परमं पदम्
परात्परतरं तत्त्वं शाश्वतं शिवमच्युतम् । अनन्तप्रकृतौ लीनं देव्यास्तत् परमं पदम् ॥
Verse 52
शुभं निरञ्जनं शुद्धं निर्गुणं द्वैतवर्जितम् / आत्मोपलब्धिविषयं देव्यास्तत् परमं पदम्
शुभं निरञ्जनं शुद्धं निर्गुणं द्वैतवर्जितम् । आत्मोपलब्धिविषयं देव्यास्तत् परमं पदम् ॥
Verse 53
सैषा धात्री विधात्री च परमानन्दमिच्छताम् / संसारतापानखिलान् निहन्तीश्वरसंश्रया
सैषा धात्री विधात्री च परमानन्दमिच्छताम् । संसारतापानखिलान् निहन्तीश्वरसंश्रया ॥
Verse 54
तस्माद् विमुक्तिमन्विच्छन् पार्वतीं परमेश्वरीम् / आश्रयेत् सर्वभावानामात्मभूतां शिवात्मिकाम्
तस्माद् विमुक्तिमन्विच्छन् पार्वतीं परमेश्वरीम् । आश्रयेत् सर्वभावानामात्मभूतां शिवात्मिकाम् ॥
Verse 55
लब्ध्वा च पुत्रीं शर्वाणीं तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् / सभार्यः शरं यातः पार्वतीं परमेश्वरीम्
लब्ध्वा च पुत्रीं शर्वाणीं तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् । सभार्यः शरं यातः पार्वतीं परमेश्वरीम् ॥
Verse 56
तां दृष्ट्वा जायमानां च स्वेच्छयैव वराननाम् / मेना हिमवतः पत्नी प्राहेदं पर्वतेश्वरम्
तां स्वेच्छया जायमानां वराननां दृष्ट्वा मेना हिमवतः पत्नी पर्वतेश्वरं प्रति इदं वाक्यमब्रवीत्।
Verse 57
मेनोवाच पश्य बालामिमां राजन् राजीवसदृशाननाम् / हिताय सर्वभूतानां जाता च तपसावयोः
मेनोवाच—पश्य राजन् इमां बालां राजीवसदृशाननाम्। सर्वभूतहितार्थं सा आवयोस्तपसः प्रसूता जाता।
Verse 58
सो ऽपि दृष्ट्वा ततः पुत्रीं तरुणादित्यसन्निभाम् / कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम्
सोऽपि ततः पुत्रीं दृष्ट्वा तरुणादित्यसन्निभाम्। कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसां ददर्श।
Verse 59
अष्टहस्तां विशालाक्षीं चन्द्रावयवभूषणाम् / निर्गुणां सगुणां साक्षात् सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्
अष्टहस्तां विशालाक्षीं चन्द्रावयवभूषणाम्। निर्गुणां सगुणां साक्षात् सदसद्व्यक्तिवर्जिताम् अपश्यत्।
Verse 60
प्रणम्य शिरसा भूमौ तेजसा चातिविह्वलः / भीतः कृताञ्जलिस्तस्याः प्रोवाच परमेश्वरीम्
स भूमौ शिरसा प्रणम्य तेजसा चातिविह्वलः। भीतः कृताञ्जलिस्तस्याः परमेश्वरीं प्रोवाच।
Verse 61
हीमवानुवाच का त्वं देवि विशालाक्षि शशाङ्कावयवाङ्किते / न जाने त्वामहं वत्से यथावद् ब्रूहि पृच्छते
हीमवानुवाच—का त्वं देवि विशालाक्षि शशाङ्कावयवाङ्किते। न जाने त्वामहं वत्से यथावद् ब्रूहि पृच्छते॥
Verse 62
गिरीन्द्रवचनं श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी / व्याजहार महाशैलं योगिनामभयप्रदा
गिरीन्द्रवचनं श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी। व्याजहार महाशैलं योगिनामभयप्रदा॥
Verse 63
देव्युवाच मां विद्ध परमां शक्तिं परमेश्वरसमाश्रयाम् / अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यन्ति मुमुक्षवः
देव्युवाच—मां विद्ध परमां शक्तिं परमेश्वरसमाश्रयाम्। अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यन्ति मुमुक्षवः॥
Verse 64
अहं वै सर्वभावानात्मा सर्वान्तरा शिवा / शाश्वतैश्वर्यविज्ञानमूर्तिः सर्वप्रवर्तिका
अहं वै सर्वभावानात्मा सर्वान्तरा शिवा। शाश्वतैश्वर्यविज्ञानमूर्तिः सर्वप्रवर्तिका॥
Verse 65
अनन्तानन्तमहिमा संसारार्णवतारिणी / दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम्
अनन्तानन्तमहिमा संसारार्णवतारिणी। दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम्॥
Verse 66
एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम् / स्वं रूपं दर्शयामास दिव्यं तत् पारमेश्वरम्
एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम् । स्वं रूपं दर्शयामास दिव्यं तत् पारमेश्वरम् ॥
Verse 67
कोटिसूर्यप्रितीकाशं तेजोबिम्बं निराकुलम् / ज्वालामालासहस्त्राढ्यं कालानलशतोपमम्
कोटिसूर्यप्रतीकाशं तेजोबिम्बं निराकुलम् । ज्वालामालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम् ॥
Verse 68
दंष्ट्राकरालं दुर्धर्ष जटामण्डलमण्डितम् / त्रिशूलवरहस्तं च घोररूपं भयानकम्
दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं जटामण्डलमण्डितम् । त्रिशूलवरहस्तं च घोररूपं भयानकम् ॥
Verse 69
प्रशान्तं सौम्यवदनमनन्ताश्चर्यसंयुतम् / चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रकोटिसमप्रभम्
प्रशान्तं सौम्यवदनमनन्ताश्चर्यसंयुतम् । चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रकोटिसमप्रभम् ॥
Verse 70
किरीटिनं गदाहस्तं नूपुरैरुपशोभितम् / दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्
किरीटिनं गदाहस्तं नूपुरैरुपशोभितम् । दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ॥
Verse 71
शङ्खचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम् / अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमाभ्यन्तरं परम्
सः शङ्खचक्रधरः काम्यः त्रिनेत्रः कृत्तिवासाः; अण्डस्थश्चाण्डबाह्यस्थो बाह्यमाभ्यन्तरं परम्॥
Verse 72
सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वाकारं सनातनम् / ब्रह्मोन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमानपदाम्बुजम्
सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वाकारं सनातनम्; ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमानपदाम्बुजम्॥
Verse 73
सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् / सर्वमावृत्य तिष्ठन्तं ददर्श परमेश्वरम्
सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्; सर्वमावृत्य तिष्ठन्तं ददर्श परमेश्वरम्॥
Verse 74
दृष्ट्वा तदीदृशं रूपं देव्या माहेश्वरं परम् / भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः
दृष्ट्वा तदीदृशं रूपं देव्या माहेश्वरं परम्; भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः॥
Verse 75
आत्मन्याधाय चात्मानमोङ्कारं समनुस्मरन् / नाम्नामष्टसहस्त्रेण तुष्टाव परमेश्वरीम्
आत्मन्याधाय चात्मानमोङ्कारं समनुस्मरन्; नाम्नामष्टसहस्त्रेण तुष्टाव परमेश्वरीम्॥
Verse 76
हीमवानुवाच शिवोमा परमा शक्तिरनन्ता निष्कलामला / शान्ता माहेश्वरी नित्या शाश्वती परमाक्षरा
हिमवानुवाच—शिवोमा परमा शक्तिरनन्ता निष्कलामला। शान्ता माहेश्वरी नित्या शाश्वती परमाक्षरा॥
Verse 77
अचिन्त्या केवलानन्त्या शिवात्मा परमात्मिका / अनादिरव्यया शुद्धा देवात्मा सर्वगाचला
अचिन्त्या केवलानन्त्या शिवात्मा परमात्मिका। अनादिरव्यया शुद्धा देवात्मा सर्वगाचला॥
Verse 78
एकानेकविभागस्था मायातीता सुनिर्मला / महामाहेश्वरी सत्या महादेवी निरञ्जना
एकानेकविभागस्था मायातीता सुनिर्मला। महामाहेश्वरी सत्या महादेवी निरञ्जना॥
Verse 79
काष्ठा सर्वान्तरस्था च चिच्छक्तिरतिलालसा / नन्दा सर्वात्मिका विद्या ज्योतीरूपामृताक्षरा
काष्ठा सर्वान्तरस्था च चिच्छक्तिरतिलालसा। नन्दा सर्वात्मिका विद्या ज्योतीरूपामृताक्षरा॥
Verse 80
शान्तिः प्रतिष्ठा सर्वेषां निवृत्तिरमृतप्रदा / व्योममूर्तिर्व्योमलया व्योमाधाराच्युतामरा
शान्तिः प्रतिष्ठा सर्वेषां निवृत्तिरमृतप्रदा। व्योममूर्तिर्व्योमलया व्योमाधाराच्युतामरा॥
Verse 81
अनादिनिधनामोघा कारणात्मा कलाकला / क्रतुः प्रथमजा नाभिरमृतस्यात्मसंश्रया
अनादिनिधनः स नित्यः अमोघः कारणात्मा, कलानां कलाश्च यतः प्रवर्तन्ते। स एव क्रतुः प्रथमजः, अमृतस्य नाभिः, स्वात्मन्येव प्रतिष्ठितः॥
Verse 82
प्राणेश्वरप्रिया माता महामहिषघातिनी / प्राणेश्वरी प्राणरूपा प्रधानपुरुषेश्वरी
सा प्राणेश्वरप्रिया माता जगन्माता महामहिषघातिनी। प्राणेश्वरी प्राणरूपा, प्रधानपुरुषयोः परमा ईश्वरी॥
Verse 83
सर्वशक्तिकलाकारा ज्योत्स्ना द्योर्महिमास्पदा / सर्वकार्यनियन्त्री च सर्वभूतेश्वरेश्वरी
सा सर्वशक्तिकलाकारा ज्योत्स्ना द्योर्महिमास्पदा। सर्वकार्यनियन्त्री च सर्वभूतेश्वरेश्वरी॥
Verse 84
अनादिरव्यक्तगुहा महानन्दा सनातनी / आकाशयोनिर्योगस्था महायोगेश्वरेश्वरी
सा अनादिरव्यक्तगुहा महानन्दा सनातनी। आकाशयोनिर्योगस्था महायोगेश्वरेश्वरी॥
Verse 85
महामाया सुदुष्पूरा मूलप्रकृतिरीश्वरी / संसारयोनिः सकला सर्वशक्तिसमुद्भवा
सा महामाया सुदुष्पूरा मूलप्रकृतिरीश्वरी। संसारयोनिः सकला सर्वशक्तिसमुद्भवा॥
Verse 86
संसारपारा दुर्वारा दुर्निरोक्ष्या दुरासदा / प्राणशक्तिः प्रणविद्या योगिनी परमा कला
सा संसारपारा दुर्वारा दुर्निरोक्ष्या दुरासदा; प्राणशक्तिः प्रणवविद्या योगिनी परमा कला।
Verse 87
महाविभूतिर्दुर्धर्षा मूलप्रकृतिसंभवा / अनाद्यनन्तविभवा परार्था पुरुषारणिः
सा महाविभूतिः दुर्धर्षा मूलप्रकृतिसंभवा; अनाद्यनन्तविभवा परार्था पुरुषारणिः।
Verse 88
सर्गस्थित्यन्तकरणी सुदुर्वाच्या दुरत्यया / शब्दयोनिः शब्दमयी नादाख्या नादविग्रहा
सा सर्गस्थित्यन्तकरणी सुदुर्वाच्या दुरत्यया; शब्दयोनिः शब्दमयी नादाख्या नादविग्रहा।
Verse 89
प्रधानपुरुषातीता प्रधानपुरुषात्मिका / पुराणी चिन्मयी पुंसामादिः पुरुषरूपिणी
सा प्रधानपुरुषातीता प्रधानपुरुषात्मिका; पुराणी चिन्मयी पुंसामादिः पुरुषरूपिणी।
Verse 90
भूतान्तरात्मा कूटस्था महापुरुषसंज्ञिता / जन्ममृत्युजरातीता सर्वशक्तिसमन्विता
सा भूतान्तरात्मा कूटस्था महापुरुषसंज्ञिता; जन्ममृत्युजरातीता सर्वशक्तिसमन्विता।
Verse 91
व्यापिनी चानवच्छिन्ना प्रधानानुप्रवेशिनी / क्षेत्रज्ञशक्तिरव्यक्तलक्षणा मलवर्जिता
सा व्यापिनी चानवच्छिन्ना प्रधानानुप्रवेशिनी। क्षेत्रज्ञशक्तिरव्यक्तलक्षणा मलवर्जिता॥
Verse 92
अनादिमायसंभिन्ना त्रितत्त्वा प्रकृतिर्गुहा / महामायासमुत्पन्ना तामसी पौरुषी ध्रुवा
अनादिमायसंभिन्ना त्रितत्त्वा प्रकृतिर्गुहा। महामायासमुत्पन्ना तामसी पौरुषी ध्रुवा॥
Verse 93
व्यक्ताव्यक्तात्मिकाकृष्णा रक्ताशुक्ला प्रसूतिका / अकार्या कार्यजननी नित्यं प्रसवधर्मिणी
व्यक्ताव्यक्तात्मिकाकृष्णा रक्ताशुक्ला प्रसूतिका। अकार्या कार्यजननी नित्यं प्रसवधर्मिणी॥
Verse 94
सर्गप्रलयनिर्मुक्ता सृष्टिस्थित्यन्तधर्मिणी / ब्रह्मगर्भा चतुर्विशा पद्मनाभाच्युतात्मिका
सर्गप्रलयनिर्मुक्ता सृष्टिस्थित्यन्तधर्मिणी। ब्रह्मगर्भा चतुर्विशा पद्मनाभाच्युतात्मिका॥
Verse 95
वैद्युती शाश्वती योनिर्जगन्मातेश्वरप्रिया / सर्वाधारा महारूपा सर्वैश्वर्यसमन्विता
वैद्युती शाश्वती योनिर्जगन्मातेश्वरप्रिया। सर्वाधारा महारूपा सर्वैश्वर्यसमन्विता॥
Verse 96
विश्वरूपा महागर्भा विश्वेशेच्छानुवर्तिनी / महीयसी ब्रह्मयोनिर्महालक्ष्मीसमुद्भावा
सा विश्वरूपा महागर्भा विश्वेशेच्छानुवर्तिनी । महीयसी ब्रह्मयोनिर्महालक्ष्मीसमुद्भवा ॥
Verse 97
महाविमानमध्यस्था महानिद्रात्महेतुका / सर्वसाधारणी सूक्ष्मा ह्यविद्या पारमार्थिका
महाविमानमध्यस्था महानिद्रात्महेतुका । सर्वसाधारणी सूक्ष्मा ह्यविद्या पारमार्थिका ॥
Verse 98
अनन्तरूपानन्तस्था देवी पुरुषमोहिनी / अनेकाकारसंस्थाना कालत्रयविवर्जिता
अनन्तरूपानन्तस्था देवी पुरुषमोहिनी । अनेकाकारसंस्थाना कालत्रयविवर्जिता ॥
Verse 99
ब्रह्मजन्मा हरेर्मूर्तिर्ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका / ब्रह्मेशविष्णुजननी ब्रह्माख्या ब्रह्मसंश्रया
ब्रह्मजन्मा हरेर्मूर्तिर्ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका । ब्रह्मेशविष्णुजननी ब्रह्माख्या ब्रह्मसंश्रया ॥
Verse 100
व्यक्ता प्रथमजा ब्राह्मी महती ज्ञानरूपिणी / वैराग्यैश्वर्यधर्मात्मा ब्रह्ममूर्तिर्हृदिस्थिता / अपांयोनिः स्वयंभूतिर्मानसी तत्त्वसंभवा
व्यक्ता प्रथमजा ब्राह्मी महती ज्ञानरूपिणी । वैराग्यैश्वर्यधर्मात्मा ब्रह्ममूर्तिर्हृदिस्थिता । अपांयोनिः स्वयंभूतिर्मानसी तत्त्वसंभवा ॥
Verse 101
ईश्वराणी च शर्वाणी शङ्करार्धशरीरिणी / भवानी चैव रुद्राणी महालक्ष्मीरथाम्बिका
सा ईश्वराणी च शर्वाणी शङ्करार्धशरीरिणी । भवानी चैव रुद्राणी महालक्ष्मीरथाम्बिका ॥
Verse 102
महेश्वरसमुत्पन्ना भुक्तिमुक्तिफलप्रदा / सर्वेश्वरी सर्ववन्द्या नित्यं मुदितमानसा
महेश्वरसमुत्पन्ना भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । सर्वेश्वरी सर्ववन्द्या नित्यं मुदितमानसा ॥
Verse 103
ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रनमिता शङ्करेच्छानुवर्तिनी / ईश्वरार्धासनगता महेश्वरपतिव्रता
ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रनमिता शङ्करेच्छानुवर्तिनी । ईश्वरार्धासनगता महेश्वरपतिव्रता ॥
Verse 104
सकृद्विभाविता सर्वा समुद्रपरिशोषिणी / पार्वती हिमवत्पुत्री परमानन्ददायिनी
सकृद्विभाविता सर्वा समुद्रपरिशोषिणी । पार्वती हिमवत्पुत्री परमानन्ददायिनी ॥
Verse 105
गुणाढ्या योगजा योग्या ज्ञानमूर्तिर्विकासिनी / सावित्रीकमला लक्ष्मीः श्रीरनन्तोरसि स्थिता
गुणाढ्या योगजा योग्या ज्ञानमूर्तिर्विकासिनी । सावित्रीकमला लक्ष्मीः श्रीरनन्तोरसि स्थिता ॥
Verse 106
सरोजनिलया मुद्रा योगनिद्रा सुरार्दिना / सरस्वती सर्वविद्या जगज्ज्येष्ठा सुमङ्गला
सरोजस्थिताऽसि मुद्रा योगनिद्रा सुरार्दिनी। सरस्वती सर्वविद्या जगज्ज्येष्ठा सुमङ्गला॥
Verse 107
वाग्देवी वरदा वाच्या कीर्तिः सर्वार्थसाधिका / योगीश्वरी ब्रह्मविद्या महाविद्या सुशोभना
वाग्देवी वरदा वाच्या कीर्तिः सर्वार्थसाधिका। योगीश्वरी ब्रह्मविद्या महाविद्या सुशोभना॥
Verse 108
गुह्यविद्यात्मविद्या च धर्मविद्यात्मभाविता / स्वाहा विश्वंभरा सिद्धिः स्वधा मेधा धृतिः श्रुतिः
गुह्यविद्यात्मविद्या च धर्मविद्यात्मभाविता। स्वाहा विश्वंभरा सिद्धिः स्वधा मेधा धृतिः श्रुतिः॥
Verse 109
नीतिः सुनीतिः सुकृतिर्माधवी नरवाहिनी / अजा विभावरी सौम्या भोगिनी भोगदायिनी
नीतिः सुनीतिः सुकृतिर्माधवी नरवाहिनी। अजा विभावरी सौम्या भोगिनी भोगदायिनी॥
Verse 110
शोभा वंशकरी लोला मालिनी परमेष्ठिनी / त्रैलोक्यसुन्दरी रम्या सुन्दरी कामचारिणी
शोभाऽसि वंशकरी लोला मालिनी परमेष्ठिनी। त्रैलोक्यसुन्दरी रम्या सुन्दरी कामचारिणी॥
Verse 111
महानुभावा सत्त्वस्था महामहिषमर्दनी / पद्ममाला पापहरा विचित्रा मुकुटानना
महानुभावा सत्त्वस्था महामहिषमर्दिनी । पद्ममाला पापहरा विचित्रा मुकुटानना ॥
Verse 112
निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका / आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी
निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका । आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी ॥
Verse 113
निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका / आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी
निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका । आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी ॥
Verse 114
वृषासनगता गौरो महाकाली सुरार्चिता / अदितिर्नियता रौद्री पद्मगर्भा विवाहना
वृषासनगता गौरी महाकाली सुरार्चिता । अदितिर्नियता रौद्री पद्मगर्भा विवाहना ॥
Verse 115
विरूपाक्षी लेलिहाना महापुरनिवासिनी / महाफलानवद्याङ्गी कामपूरा विभावरी
विरूपाक्षी लेलिहाना महापुरनिवासिनी । महाफलानवद्याङ्गी कामपूरा विभावरी ॥
Verse 116
विचित्ररत्नमुकुटा प्रणतार्तिप्रभञ्जनी / कौशिकी कर्षणी रात्रिस्त्रिदशार्तिविनाशिनी
विचित्ररत्नमुकुटा प्रणतार्तिप्रभञ्जनी । कौशिकी कर्षणी रात्रिस्त्रिदशार्तिविनाशिनी ॥
Verse 117
बहुरूपा सुरूपा च विरूपा रूपवर्जिता / भक्तार्तिशमनी भव्या भवभावविनाशनी
बहुरूपा सुरूपा च विरूपा रूपवर्जिता । भक्तार्तिशमनी भव्या भवभावविनाशनी ॥
Verse 118
निर्गुणा नित्यविभवा निः सारा निरपत्रपा / यशस्विनी सामगीतिर्भवाङ्गनिलयालया
निर्गुणा नित्यविभवा निःसारा निरपत्रपा । यशस्विनी सामगीतिर्भवाङ्गनिलयालया ॥
Verse 119
दीक्षा विद्याधरी दीप्ता महेन्द्रविनिपातिनी / सर्वातिशायिनी विद्या सर्वसिद्धिप्रदायिनी
दीक्षा विद्याधरी दीप्ता महेन्द्रविनिपातिनी । सर्वातिशायिनी विद्या सर्वसिद्धिप्रदायिनी ॥
Verse 120
सर्वेश्वरप्रिया तार्क्ष्या समुद्रान्तरवासिनी / अकलङ्का निराधारा नित्यसिद्धा निरामया
सर्वेश्वरप्रिया तार्क्ष्या समुद्रान्तरवासिनी । अकलङ्का निराधारा नित्यसिद्धा निरामया ॥
Verse 121
कामधेनुर्बृहद्गर्भा धीमती मोहनाशिनी / निः सङ्कल्पा निरातङ्का विनया विनयप्रदा
सा कामधेनुर्बृहद्गर्भा धीमती मोहनाशिनी । निःसङ्कल्पा निरातङ्का विनया विनयप्रदा ॥
Verse 122
ज्वालामालासहस्त्राढ्या देवदेवी मनोन्मनी / महाभगवती दुर्गा वासुदेवसमुद्भवा
ज्वालामालासहस्राढ्या देवदेवी मनोन्मनी । महाभगवती दुर्गा वासुदेवसमुद्भवा ॥
Verse 123
महेन्द्रोपेन्द्रभगिनी भक्तिगम्या परावरा / ज्ञानज्ञेया जरातीता वेदान्तविषया गतिः
महेन्द्रोपेन्द्रभगिनी भक्तिगम्या परावरा । ज्ञानज्ञेया जरातीता वेदान्तविषया गतिः ॥
Verse 124
दक्षिणा दहना दाह्या सर्वभूतनमस्कृता / योगमाया विभावज्ञा महामाया महीयसी
दक्षिणा दहना दाह्या सर्वभूतनमस्कृता । योगमाया विभावज्ञा महामाया महीयसी ॥
Verse 125
संध्या सर्वसमुद्भूतिर्ब्रह्मवृक्षाश्रयानतिः / बीजाङ्कुरसमुद्भूतिर्महाशक्तिर्महामतिः
संध्या सर्वसमुद्भूतिर्ब्रह्मवृक्षाश्रयानतिः । बीजाङ्कुरसमुद्भूतिर्महाशक्तिर्महामतिः ॥
Verse 126
ख्यातिः प्रज्ञा चितिः संवित् महाभोगीन्द्रशायिनी / विकृतिः शांसरी शास्त्री गणगन्धर्वसेविता
ख्यातिः प्रज्ञा चितिः संवित् महाभोगीन्द्रशायिनी। विकृतिः शांसरी शास्त्री गणगन्धर्वसेविता॥
Verse 127
वैश्वानरी महाशाला देवसेना गुहप्रिया / महारात्रिः शिवानन्दा शची दुः स्वप्ननाशिनी
वैश्वानरी महाशाला देवसेना गुहप्रिया। महारात्रिः शिवानन्दा शची दुःस्वप्ननाशिनी॥
Verse 128
इज्या पूज्या जगद्धात्री दुर्विज्ञेया सुरूपिणी / गुहाम्बिका गुणोत्पत्तिर्महापीठा मरुत्सुता
इज्या पूज्या जगद्धात्री दुर्विज्ञेया सुरूपिणी। गुहाम्बिका गुणोत्पत्तिर्महापीठा मरुत्सुता॥
Verse 129
हव्यवाहान्तरागादिः हव्यवाहसमुद्भवा / जगद्योनिर्जगन्माता जन्ममृत्युजरातिगा
हव्यवाहान्तरागादिः हव्यवाहसमुद्भवा। जगद्योनिर्जगन्माता जन्ममृत्युजरातिगा॥
Verse 130
बुद्धिमाता बुद्धिमती पुरुषान्तरवासिनी / तरस्विनी समाधिस्था त्रिनेत्रा दिविसंस्थिता
बुद्धिमाता बुद्धिमती पुरुषान्तरवासिनी। तरस्विनी समाधिस्था त्रिनेत्रा दिविसंस्थिता॥
Verse 131
सर्वेन्द्रियमनोमाता सर्वभूतहृदि स्थिता / संसारतारिणी विद्या ब्रह्मवादिमनोलया
सा सर्वेन्द्रियमनसां माता, सर्वभूतहृदि नित्या प्रतिष्ठिता। सा संसारतारिणी विद्या, ब्रह्मवादिनां मनांसि परमे तत्त्वे लययति॥
Verse 132
ब्रह्माणी बृहती ब्राह्मी ब्रह्मभूता भवारणिः / हिरण्मयी महारात्रिः संसारपरिवर्तिका
सा ब्रह्माणी बृहती ब्राह्मी, ब्रह्मभूता भवारणिः। हिरण्मयी महारात्रिः, संसारपरिवर्तिका॥
Verse 133
सुमालिनी सुरूपा च भाविनी तारिणी प्रभा / उन्मीलनी सर्वसहा सर्वप्रत्ययसाक्षिणी
सा सुमालिनी सुरूपा च, भाविनी तारिणी प्रभा। उन्मीलनी सर्वसहा, सर्वप्रत्ययसाक्षिणी॥
Verse 134
सुसौम्या चन्द्रवदना ताण्डवासक्तमानसा / सत्त्वशुद्धिकरी शुद्धिर्मलत्रयविनाशिनी
सा सुसौम्या चन्द्रवदना, ताण्डवासक्तमानसा। सत्त्वशुद्धिकरी शुद्धिः, मलत्रयविनाशिनी॥
Verse 135
जगत्प्रिया जगन्मूर्तिस्त्रिमूर्तिरमृताश्रया / निराश्रया निराहारा निरङ्कुरवनोद्भवा
सा जगत्प्रिया जगन्मूर्तिः, त्रिमूर्तिरमृताश्रया। निराश्रया निराहारा, निरङ्कुरवनोद्भवा॥
Verse 136
चन्द्रहस्ता विचित्राङ्गी स्त्रग्विणी पद्मधारिणी / परावरविधानज्ञा महापुरुषपूर्वजा
चन्द्रहस्ता विचित्राङ्गी स्त्रग्विणी पद्मधारिणी । परावरविधानज्ञा महापुरुषपूर्वजा ॥
Verse 137
विद्येश्वरप्रिया विद्या विद्युज्जिह्वा जितश्रमा / विद्यामयी सहस्त्राक्षी सहस्त्रवदनात्मजा
विद्येश्वरप्रिया विद्या विद्युज्जिह्वा जितश्रमा । विद्यामयी सहस्त्राक्षी सहस्त्रवदनात्मजा ॥
Verse 138
सहस्त्ररश्मिः सत्त्वस्था महेश्वरपदाश्रया / क्षालिनी सन्मयी व्याप्ता तैजसी पद्मबोधिका
सहस्त्ररश्मिः सत्त्वस्था महेश्वरपदाश्रया । क्षालिनी सन्मयी व्याप्ता तैजसी पद्मबोधिका ॥
Verse 139
महामायाश्रया मान्या महादेवमनोरमा / व्योमलक्ष्मीः सिहरथा चेकितानामितप्रभा
महामायाश्रया मान्या महादेवमनोरमा । व्योमलक्ष्मीः सिहरथा चेकितानामितप्रभा ॥
Verse 140
वीरेश्वरी विमानस्था विशोकाशोकनाशिनी / अनाहता कुण्डलिना नलिनी पद्मवासिनी
वीरेश्वरी विमानस्था विशोकाशोकनाशिनी । अनाहता कुण्डलिना नलिनी पद्मवासिनी ॥
Verse 141
सदानन्दा सदाकीर्तिः सर्वभूताश्रयस्थिता / वाग्देवता ब्रह्मकला कलातीता कलारणिः
सा सदानन्दा सदाकीर्तिः सर्वभूताश्रयस्थिता। वाग्देवता ब्रह्मकला कलातीता कलारणिः॥
Verse 142
ब्रह्मश्रीर्ब्रह्महृदया ब्रह्मविष्णुशिवप्रिया / व्योमशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिः परागतिः
ब्रह्मश्रीर्ब्रह्महृदया ब्रह्मविष्णुशिवप्रिया। व्योमशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिः परागतिः॥
Verse 143
क्षोभिका बन्धिका भेद्या भेदाभेदविवर्जिता / अभिन्नाभिन्नसंस्थाना वंशिनी वंशहारिणी
क्षोभिका बन्धिका भेद्या भेदाभेदविवर्जिता। अभिन्नाभिन्नसंस्थाना वंशिनी वंशहारिणी॥
Verse 144
गुह्यशक्तिर्गुणातीता सर्वदा सर्वतोमुखी / भगिनी भगवत्पत्नी सकला कालकारिणी
गुह्यशक्तिर्गुणातीता सर्वदा सर्वतोमुखी। भगिनी भगवत्पत्नी सकला कालकारिणी॥
Verse 145
सर्ववित् सर्वतोभद्रा गुह्यातीता गुहारणिः / प्रक्रिया योगमाता च गङ्गा विश्वेश्वरेश्वरी
सर्ववित् सर्वतोभद्रा गुह्यातीता गुहारणिः। प्रक्रिया योगमाता च गङ्गा विश्वेश्वरेश्वरी॥
Verse 146
कपिला कापिला कान्ताकनकाभाकलान्तरा / पुण्या पुष्करिणी भोक्त्री पुरन्दरपुरस्सरा
कपिला कापिला कान्ताकनकाभाकलान्तरा । पुण्या पुष्करिणी भोक्त्री पुरन्दरपुरस्सरा ॥
Verse 147
पोषणी परमैश्वर्यभूतिदा भूतिभूषणा / पञ्चब्रह्मसमुत्पत्तिः परमार्थार्थविग्रहा
पोषणी परमैश्वर्यभूतिदा भूतिभूषणा । पञ्चब्रह्मसमुत्पत्तिः परमार्थार्थविग्रहा ॥
Verse 148
धर्मोदया भानुमती योगिज्ञेय मनोजवा / मनोहरा मनोरक्षा तापसी वेदरूपिणी
धर्मोदया भानुमती योगिज्ञेय मनोजवा । मनोहरा मनोरक्षा तापसी वेदरूपिणी ॥
Verse 149
वेदशक्तिर्वेदमाता वेदविद्याप्रकाशिनी / योगेश्वरेश्वरी माता महाशक्तिर्मनोमयी
वेदशक्तिर्वेदमाता वेदविद्याप्रकाशिनी । योगेश्वरेश्वरी माता महाशक्तिर्मनोमयी ॥
Verse 150
विश्वावस्था वियन्मूर्तिर्विद्युन्माला विहायसी / किंनरी सुरभी वन्द्या नन्दिनी नन्दिवल्लभा
विश्वावस्था वियन्मूर्तिर्विद्युन्माला विहायसी । किंनरी सुरभी वन्द्या नन्दिनी नन्दिवल्लभा ॥
Verse 151
भारती परमानन्दा परापरविभेदिका / सर्वप्रहरणोपेता काम्या कामेश्वरेश्वरी
सा भारती परमानन्दा परापरविभेदिनी। सर्वप्रहरणोपेता सर्वशक्तिसमन्विता॥ काम्या वरप्रदा देवी कामेश्वर्यधिदेवता॥
Verse 152
अचिन्त्याचिन्त्यविभवा हृल्लेखा कनकप्रभा / कूष्माण्डी धनरत्नाढ्या सुगन्धा गन्धायिनी
अचिन्त्या चिन्त्यविभवा हृल्लेखा कनकप्रभा। कूष्माण्डी धनरत्नाढ्या सुगन्धा गन्धदायिनी॥
Verse 153
त्रिविक्रमपदोद्भूता धनुष्पाणिः शिवोदया / सुदुर्लभा धनाद्यक्षा धन्या पिङ्गललोचना
त्रिविक्रमपदोद्भूता धनुष्पाणिः शिवोदया। सुदुर्लभा धनाध्यक्षी धन्या पिङ्गललोचना॥
Verse 154
शान्तिः प्रभावती दीप्तिः पङ्कजायतलोचना / आद्या हृत्कमलोद्भूता गवां मता रणप्रिया
शान्तिः प्रभावती दीप्तिः पङ्कजायतलोचना। आद्या हृत्कमलोद्भूता गवां माता रणप्रिया॥
Verse 155
सत्क्रिया गिरिजा शुद्धा नित्यपुष्टा निरन्तरा / दुर्गाकात्यायनीचण्डी चर्चिका शान्तविग्रहा
सत्क्रिया गिरिजा शुद्धा नित्यपुष्टा निरन्तरा। दुर्गा कात्यायनी चण्डी चर्चिका शान्तविग्रहा॥
Verse 156
हिरण्यवर्णा रजनी जगद्यन्त्रप्रवर्तिका / मन्दराद्रिनिवासा च शारदा स्वर्णमालिनी
हिरण्यवर्णा रजनी जगद्यन्त्रप्रवर्तिका। मन्दराद्रिनिवासा च शारदा स्वर्णमालिनी॥
Verse 157
रत्नमाला रत्नगर्भा पृथ्वी विश्वप्रमाथिनी / पद्मानना पद्मनिभा नित्यतुष्टामृतोद्भवा
रत्नमाला रत्नगर्भा पृथ्वी विश्वप्रमाथिनी। पद्मानना पद्मनिभा नित्यतुष्टामृतोद्भवा॥
Verse 158
धुन्वती दुः प्रकम्प्या च सूर्यमाता दृषद्वती / महेन्द्रभगिनी मान्या वरेण्या वरदर्पिता
धुन्वती दुः प्रकम्प्या च सूर्यमाता दृषद्वती। महेन्द्रभगिनी मान्या वरेण्या वरदर्पिता॥
Verse 159
कल्याणी कमला रामा पञ्चभूता वरप्रदा / वाच्या वरेश्वरी वन्द्या दुर्जया दुरतिक्रमा
कल्याणी कमला रामा पञ्चभूता वरप्रदा। वाच्या वरेश्वरी वन्द्या दुर्जया दुरतिक्रमा॥
Verse 160
कालरात्रिर्महावेगा वीरभद्रप्रिया हिता / भद्रकाली जगन्माता भक्तानां भद्रदायिनी
कालरात्रिर्महावेगा वीरभद्रप्रिया हिता। भद्रकाली जगन्माता भक्तानां भद्रदायिनी॥
Verse 161
कराला पिङ्गलाकारा नामभेदामहामदा / यशस्विनी यशोदा च षडध्वपरिवर्तिका
सा कराला पिङ्गलाकारा नामभेदामहामदा । यशस्विनी यशोदा च षडध्वपरिवर्तिका ॥
Verse 162
शङ्खिनी पद्मिनी सांख्या सांख्ययोगप्रवर्तिका / चैत्रा संवत्सरारूढा जगत्संपूरणीन्द्रजा
सा शङ्खिनी पद्मिनी सांख्या सांख्ययोगप्रवर्तिका । चैत्रा संवत्सरारूढा जगत्संपूरणीन्द्रजा ॥
Verse 163
शुम्भारिः खेचरीस्वस्था कम्बुग्रीवा कलिप्रिया / खगध्वजी खगारूढा परार्घ्या परमालिनी
त्वं शुम्भारिः खेचरीस्वस्था कम्बुग्रीवा कलिप्रिया । खगध्वजी खगारूढा परार्घ्या परमालिनी ॥
Verse 164
ऐश्वर्यवर्त्मनिलया विरक्ता गरुडासना / जयन्ती हृद्गुहा रम्या गह्विरेष्ठा गणाग्रणीः
सा ऐश्वर्यवर्त्मनिलया विरक्ता गरुडासना । जयन्ती हृद्गुहा रम्या गह्विरेष्ठा गणाग्रणीः ॥
Verse 165
संकल्पसिद्धा साम्यस्था सर्वविज्ञानदायिनी / कलिकल्पषहन्त्री च गुह्योपनिषदुत्तमा
सा संकल्पसिद्धा साम्यस्था सर्वविज्ञानदायिनी । कलिकल्पषहन्त्री च गुह्योपनिषदुत्तमा ॥
Verse 166
निष्ठा दृष्टिः स्मृतिर्व्याप्तिः पुष्टिस्तुष्टिः क्रियावती / विश्वामरेश्वरेशाना भुक्तिर्मुक्तीः शिवामृता
सा निष्ठा दृष्टिः स्मृतिश्च व्याप्तिः पुष्टिस्तुष्टिः क्रियावती। विश्वामरेश्वरेशानी शिवामृतस्वरूपा भुक्तिं मुक्तिं च प्रयच्छति॥
Verse 167
लोहिता सर्पमाला च भीषणी वनमालिनी / अनन्तशयनानन्या नरनारायणोद्भवा
सा लोहिता सर्पमाला भीषणी वनमालिनी। अनन्तशयनानन्या नरनारायणोद्भवा॥
Verse 168
नृसिंही दैत्यमथनी शङ्खचक्रगदाधरा / संकर्षणसमुत्पत्तिरम्बिकापादसंश्रया
सा नृसिंही दैत्यमथनी शङ्खचक्रगदाधरा। संकर्षणसमुत्पत्तिरम्बिकापादसंश्रया॥
Verse 169
महाज्वाला महामूर्तिः सुमूर्तिः सर्वकामधुक् / सुप्रभा सुस्तना गौरी धर्मकामार्थमोक्षदा
सा महाज्वाला महामूर्तिः सुमूर्तिः सर्वकामधुक्। सुप्रभा सुस्तना गौरी धर्मकामार्थमोक्षदा॥
Verse 170
भ्रूमध्यनिलया पूर्वा पुराणपुरुषारणिः / महाविभूतिदा मध्या सरोजनयना समा
सा भ्रूमध्यनिलया पूर्वा पुराणपुरुषारणिः। महाविभूतिदा मध्या सरोजनयना समा॥
Verse 171
अष्टादशभुजानाद्या नीलोत्पलदलप्रभा / सर्वशक्त्यासनारूढा धर्माधर्मार्थवर्जिता
अष्टादशभुजानाद्या नीलोत्पलदलप्रभा । सर्वशक्त्यासनारूढा धर्माधर्मार्थवर्जिता ॥
Verse 172
वैराग्यज्ञाननिरता निरालोका निरिन्द्रिया / विचित्रगहनाधारा शाश्वतस्थानवासिनी
वैराग्यज्ञाननिरता निरालोका निरिन्द्रिया । विचित्रगहनाधारा शाश्वतस्थानवासिनी ॥
Verse 173
स्थानेश्वरी निरानन्दा त्रिशूलवरधारिणी / अशेषदेवतामूर्तिर्देवता वरदेवता / गणाम्बिका गिरेः पुत्री निशुम्भविनिपातिनी
स्थानेश्वरी निरानन्दा त्रिशूलवरधारिणी । अशेषदेवतामूर्तिर्देवता वरदेवता । गणाम्बिका गिरेः पुत्री निशुम्भविनिपातिनी ॥
Verse 174
अवर्ण वर्णरहिता निवर्णा बीजसंभवा / अनन्तवर्णानन्यस्था शङ्करी शान्तमानसा
अवर्णा वर्णरहिता निवर्णा बीजसंभवा । अनन्तवर्णानन्यस्था शङ्करी शान्तमानसा ॥
Verse 175
अगोत्रा गोमती गोप्त्री गुह्यरूपा गुणोत्तरा / गौर्गोर्गव्यप्रिया गौणी गणेश्वरनमस्कृता
अगोत्रा गोमती गोप्त्री गुह्यरूपा गुणोत्तरा । गौर्गोर्गव्यप्रिया गौणी गणेश्वरनमस्कृता ॥
Verse 176
सत्यमात्रा सत्यसंधा त्रिसंध्या संधिवर्जिता / सर्ववादाश्रया संख्या संख्ययोगसमुद्भवा
सा सत्यमात्रा सत्यसन्धा त्रिसन्ध्येषु विराजते, संधिवर्जिता भेदशून्या। सर्ववादाश्रया सा संख्या, सांख्ययोगसमुद्भवा॥
Verse 177
असंख्येयाप्रमेयाख्या शून्या शुद्धकुलोद्भवा / बिन्दुनादसमुत्पत्तिः शंभुवामा शशिप्रभा
असङ्ख्येयाप्रमेयाख्या शून्या शुद्धकुलोद्भवा। तस्याः बिन्दुनादसमुत्पत्तिः शम्भुवामा शशिप्रभा॥
Verse 178
विसङ्गा भेदरहिता मनोज्ञा मधुसूदनी / महाश्रीः श्रीसमुत्पत्तिस्तमः पारे प्रतिष्ठिता
विसङ्गा भेदरहिता मनोज्ञा मधुसूदनी। महाश्रीः श्रीसमुत्पत्तिस्तमःपारे प्रतिष्ठिता॥
Verse 179
त्रितत्त्वमाता त्रिविधा सुसूक्ष्मपदसंश्रया / शान्त्यतीता मलातीता निर्विकारा निराश्रया
त्रितत्त्वमाता त्रिविधा सुसूक्ष्मपदसंश्रया। शान्त्यतीता मलातीता निर्विकारा निराश्रया॥
Verse 180
शिवाख्या चित्तनिलया शिवज्ञानस्वरूपिणी / दैत्यदानवनिर्मात्री काश्यपी कालकल्पिका
शिवाख्या चित्तनिलया शिवज्ञानस्वरूपिणी। दैत्यदानवनिर्मात्री काश्यपी कालकल्पिका॥
Verse 181
शास्त्रयोनिः क्रियामूर्तिश्चतुर्वर्गप्रदर्शिका / नारायणी नरोद्भूतिः कौमुदी लिङ्गधारिणी
शास्त्रयोनिः सा, क्रियामूर्तिः, चतुर्वर्गप्रदर्शिका। नारायणी नरोद्भूतिः, कौमुदी लिङ्गधारिणी॥
Verse 182
कामुकी ललिता भावा परापरविभूतिदा / परान्तजातमहिमा बडवा वामलोचना
कामुकी ललिता भावा, परापरविभूतिदा। परान्तजातमहिमा, बडवा वामलोचना॥
Verse 183
सुभद्रा देवकी सीता वेदवेदाङ्गपारगा / मनस्विनी मन्युमाता महामन्युसमुद्भवा
सुभद्रा देवकी सीता, वेदवेदाङ्गपारगा। मनस्विनी मन्युमाता, महामन्युसमुद्भवा॥
Verse 184
अमृत्युरमृता स्वाहा पुरुहूता पुरुष्टुता / अशोच्या भिन्नविषया हिरण्यरजतप्रिया
अमृत्युरमृता स्वाहा, पुरुहूता पुरुष्टुता। अशोच्या भिन्नविषया, हिरण्यरजतप्रिया॥
Verse 185
हिरण्या राजती हैमी हेमाभरणभूषिता / विभ्राजमाना दुर्ज्ञेया ज्योतिष्टोमफलप्रदा
हिरण्या राजती हैमी, हेमाभरणभूषिता। विभ्राजमाना दुर्ज्ञेया, ज्योतिष्टोमफलप्रदा॥
Verse 186
महानिद्रासमुद्भूतिरनिद्रा सत्यदेवता / दीर्घाककुद्मिनी हृद्या शान्तिदा शान्तिवर्धिनी
महानिद्रासमुद्भूता अनिद्रा सत्यदेवता । दीर्घाक्षी ककुद्मिनी हृद्या शान्तिदा शान्तिवर्धिनी ॥
Verse 187
लक्ष्म्यादिशक्तिजननी शक्तिचक्रप्रवर्तिका / त्रिशक्तिजननी जन्या षडूर्मिपरिर्जिता
लक्ष्म्यादिशक्तिजननी शक्तिचक्रप्रवर्तिका । त्रिशक्तिजननी जन्या षडूर्मिपरिर्जिता ॥
Verse 188
सुधामा कर्मकरणी युगान्तदहनात्मिका / संकर्षणी जगद्धात्री कामयोनिः किरीटिनी
सुधामा कर्मकरणी युगान्तदहनात्मिका । संकर्षणी जगद्धात्री कामयोनिः किरीटिनी ॥
Verse 189
ऐन्द्री त्रैलोक्यनमिता वैष्णवी परमेश्वरी / प्रद्युम्नदयिता दान्ता युग्मदृष्टिस्त्रिलोचना
ऐन्द्री त्रैलोक्यनमिता वैष्णवी परमेश्वरी । प्रद्युम्नदयिता दान्ता युग्मदृष्टिस्त्रिलोचना ॥
Verse 190
मदोत्कटा हंसगतिः प्रचण्डा चण्डविक्रमा / वृषावेशा वियन्माता विन्ध्यपर्वतवासिनी
मदोत्कटा हंसगतिः प्रचण्डा चण्डविक्रमा । वृषावेशा वियन्माता विन्ध्यपर्वतवासिनी ॥
Verse 191
हिमवन्मेरुनिलया कैलासगिरिवासिनी / चाणूरहन्तृतनया नीतिज्ञा कामरूपिणी
हिमवन्मेरुनिलया कैलासगिरिवासिनी । चाणूरहन्तृतनया नीतिज्ञा कामरूपिणी ॥
Verse 192
वेदविद्याव्रतस्नाता धर्मशीलानिलाशना / वीरभद्रप्रिया वीरा महाकालसमुद्भवा
वेदविद्याव्रतस्नाता धर्मशीला अनिलाशना । वीरभद्रप्रिया वीरा महाकालसमुद्भवा ॥
Verse 193
विद्याधरप्रिया सिद्धा विद्याधरनिराकृतिः / आप्यायनी हरन्ती च पावनी पोषणी खिला
विद्याधरप्रिया सिद्धा विद्याधरनिराकृतिः । आप्यायनी हरन्ती च पावनी पोषणी खिला ॥
Verse 194
मातृका मन्मथोद्भूता वारिजा वाहनप्रिया / करीषिणी सुधावाणी वीणावादनतत्परा
मातृका मन्मथोद्भूता वारिजा वाहनप्रिया । करीषिणी सुधावाणी वीणावादनतत्परा ॥
Verse 195
सेविता सेविका सेव्या सिनीवाली गरुत्मती / अरुन्धती हिरण्याक्षी मृगाङ्का मानदायिनी
सेविता सेविका सेव्या सिनीवाली गरुत्मती । अरुन्धती हिरण्याक्षी मृगाङ्का मानदायिनी ॥
Verse 196
वसुप्रदा वसुमती वसोर्धारा वसुंधरा / धाराधरा वरारोहा वरावरसहस्त्रदा
वसुप्रदा वसुमती वसोर्धारा वसुंधरा। धाराधरा वरारोहा वरावरसहस्रदा॥
Verse 197
श्रीफला श्रीमती श्रीशा श्रीनिवासा शिवप्रिया / श्रीधरा श्रीकरी कल्या श्रीधरार्धशरीरिणी
श्रीफला श्रीमती श्रीशा श्रीनिवासा शिवप्रिया। श्रीधरा श्रीकरी कल्या श्रीधरार्धशरीरिणी॥
Verse 198
अनन्तदृष्टिरक्षुद्रा धात्रीशा धनदप्रिया / निहन्त्री दैत्यसङ्घानां सिहिका सिहवाहना
अनन्तदृष्टिरक्षुद्रा धात्रीशा धनदप्रिया। निहन्त्री दैत्यसङ्घानां सिहिका सिहवाहना॥
Verse 199
सुषेणा चन्द्रनिलया सुकीर्तिश्छिन्नसंशया / रसज्ञा रसदा रामा लेलिहानामृतस्त्रवा
सुषेणा चन्द्रनिलया सुकीर्तिश्छिन्नसंशया। रसज्ञा रसदा रामा लेलिहानामृतस्त्रवा॥
Verse 200
नित्योदिता स्वयञ्ज्योतिरुत्सुका मृतजीवनी / वज्रदण्डा वज्रजिह्वा वैदेवी वज्रविग्रहा
नित्योदिता स्वयञ्ज्योतिरुत्सुका मृतजीवनी। वज्रदण्डा वज्रजिह्वा वैदेवी वज्रविग्रहा॥
It teaches one ultimate Power (Śakti) and one possessor of Power (Śiva/Śaktimān). Distinction is admitted for instruction, but yogins perceive their non-difference in realized truth; Devī is the all-pervading, partless consciousness that appears through upādhis.
Bondage persists due to Māyā’s subtle darkness; liberation arises through one-pointed devotion and right knowledge culminating in direct realization of the partless Brahman/Śiva. The liberated knower abides in Brahman, attains ‘no return,’ and sees the Self in all beings.
Kāla is presented as the sovereign governor that manifests and withdraws beings; under Kāla, tattvas arise and are reabsorbed. Pralaya is the cosmic withdrawal in which principles merge back, with liberation framed as transcending the cycle governed by time.
It prescribes refuge in Īśvara, meditation, japa, karma-yoga, devotion, and liberating knowledge; it also details recitation of Devī’s names (with worship offerings) for purification, protection from afflictions and graha-doṣas, prosperity (śrī), and final union (sāyujya) with Śiva.