Adhyaya 10

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे नवमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच गते महेश्वरे देवे स्वाधिवासं पितामहः / तदेव सुमहत् पद्मं भेजे नाभिसमुत्थितम्

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे नवमोऽध्यायः समाप्तः। श्रीकूर्म उवाच—गते महेश्वरे देवे स्वाधिवासं पितामहः तदेव सुमहत् पद्मं भेजे नाभिसमुत्थितम्॥

Verse 2

अथ दीर्घेण कालेन तत्राप्रतिमपौरुषौ / महासुरौ समायातौ भ्रातरौ मधुकैटभौ

अथ दीर्घेण कालेन तत्र समायातौ महासुरौ। अप्रतिमपौरुषौ भ्रातरौ मधुकैटभौ॥

Verse 3

क्रोधेन महताविष्टौ महापर्वतविग्रहौ / कर्णान्तरसमुद्भूतौ देवदेवस्य शार्ङ्गिणः

क्रोधेन महताविष्टौ महापर्वतविग्रहौ। कर्णान्तरसमुद्भूतौ देवदेवस्य शार्ङ्गिणः॥

Verse 4

तावागतौ समीक्ष्याह नारायणमजो विभुः / त्रैलोक्यकण्टकावेतावसुरौ हन्तुमर्हसि

तावागतौ समीक्ष्याजो विभुः प्रभुरुवाच नारायणम्—एतावसुरौ त्रैलोक्यस्य कण्टकौ; तौ जहि, तवैतद् युक्तम्।

Verse 5

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा हरिर्नारायणः प्रभुः / आज्ञापयामास तयोर्वधार्थं पुरुषावुभौ

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हरिर्नारायणः प्रभुः । तयोर्वधार्थं पुरुषौ दिव्यौ उभौ आज्ञापयामास ॥

Verse 6

तदाज्ञया महद्युद्धं तयोस्ताभ्यामभूद् द्विजाः / व्यनयत् कैटभं विष्णुर्जिष्णुश्च व्यनयन्मधुम्

तदाज्ञया महद्युद्धं तयोस्ताभ्यामभूद् द्विजाः । कैटभं विष्णुर्व्यनयत् जिष्णुश्च मधुं व्यनयत् ॥

Verse 7

ततः पद्मासनासीनं जगन्नाथं पितामहम् / बभाषे मधुरं वाक्यं स्नेहाविष्टमना हरिः

ततः पद्मासनासीनं जगन्नाथं पितामहम् । हरिः स्नेहाविष्टमना मधुरं वाक्यमब्रवीत् ॥

Verse 8

अस्मान्मयोच्यमानस्त्वं पद्मादवतर प्रभो / नाहं भवन्तं शक्नोमि वोढुं तेजामयं गुरुम्

अस्मान्मयोच्यमानस्त्वं पद्मादवतर प्रभो । नाहं भवन्तं शक्नोमि वोढुं तेजोमयं गुरुम् ॥

Verse 9

ततो ऽवतीर्य विश्वात्मा देहमाविश्य चक्रिणः / अवाच वैष्णवीं निद्रामेकीभूयाथ विष्णुना

ततो विश्वात्मा अवतीर्य चक्रिणो देहमाविश्य, विष्णुना सह एकीभूय वैष्णवीं निद्राशक्तिमुवाच प्रवर्तयामास।

Verse 10

सहस्त्रशीर्षनयनः शङ्खचक्रगदाधरः / ब्रह्मा नारायणाख्यो ऽसौ सुष्वाप सलिले तदा

तदा सहस्रशीर्षनयनः शङ्खचक्रगदाधरः, नारायणाख्योऽसौ ब्रह्मा सलिले सुष्वाप।

Verse 11

सो ऽनुभूय चिरं कालमानन्दं परमात्मनः / अनाद्यनन्तमद्वैतं स्वात्मानं ब्रह्मसंज्ञितम्

स चिरं कालं परमात्मन आनन्दमनुभूय, स्वात्मानं ब्रह्मसंज्ञितम् अनाद्यनन्तम् अद्वैतं बुबोध।

Verse 12

ततः प्रभाते योगात्मा भूत्वा देवश्चतुर्मुखः / ससर्ज सृष्टिं तद्रूपां वैष्णवं भावमाश्रितः

ततः प्रभाते योगात्मा भूत्वा चतुर्मुखो देवः, वैष्णवं भावमाश्रित्य तद्रूपां सृष्टिं ससर्ज।

Verse 13

पुरस्तादसृजद् देवः सनन्दं सनकं तथा / ऋभुं सनत्कुमारं च पुर्वजं तं सनातनम्

पुरस्तादेव देवः सनन्दं सनकं तथा, ऋभुं सनत्कुमारं च—पूर्वजं सनातनं—असृजत्।

Verse 14

ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ताः परं वैराग्यमास्थिताः / विदित्वा परमं भावं न सृष्टौ दधिरे मतिम्

ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ताः परं वैराग्यमास्थिताः। विदित्वा परमं भावं न सृष्टौ दधिरे मतिम्॥

Verse 15

तेष्वेवं निरपेक्षेषु लोकसृष्टौ पितामहः / बभूव नष्टचेता वै मायया परमेष्ठिनः

तेष्वेवं निरपेक्षेषु लोकसृष्टौ पितामहः। बभूव नष्टचेता वै मायया परमेष्ठिनः॥

Verse 16

ततः पुराणपुरुषो जगन्मूर्तिर्जनार्दनः / व्याजहारात्मनः पुत्रं मोहनाशाय पद्मजम्

ततः पुराणपुरुषो जगन्मूर्तिर्जनार्दनः। व्याजहारात्मनः पुत्रं मोहनाशाय पद्मजम्॥

Verse 17

विष्णुरुवाच कच्चिन्न विस्मृतो देवः शूलपाणिः सनातनः / यदुक्तवानात्मनो ऽसौ पुत्रत्वे तव शङ्करः

विष्णुरुवाच—कच्चिन्न विस्मृतो देवः शूलपाणिः सनातनः। यदुक्तवानात्मनोऽसौ पुत्रत्वे तव शङ्करः॥

Verse 18

अवाप्य संज्ञां गोविन्दात् पद्मयोनिः पितामहः / प्रजाः स्त्रष्टुमनास्तेपे तपः परमदुश्चरम्

अवाप्य संज्ञां गोविन्दात् पद्मयोनिः पितामहः। प्रजाः स्रष्टुमनास्तेपे तपः परमदुश्चरम्॥

Verse 19

तस्यैवं तप्यमानस्य न किञ्चित् समवर्तत / ततो दीर्घेण कालेन दुः खात् क्रोधो ऽभ्यजायत

तस्यैवं तप्यमानस्य न किञ्चित् फलमभवत्। अथ दीर्घकालेन दुःखसमुद्भूतः क्रोधोऽस्याभ्यजायत॥

Verse 20

क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नश्रुबिन्दवः / ततस्तेभ्यो ऽश्रुबिन्दुभ्यो भूताः प्रेतास्तथाभवन्

क्रोधाविष्टस्य नेत्राभ्यां निपेतुरश्रुबिन्दवः। तैरेवाश्रुबिन्दुभ्यः भूताः प्रेताश्च सम्भवन्॥

Verse 21

सर्वांस्तानश्रुजान् दृष्ट्वा ब्रह्मात्मानमनिन्दन / जहौ प्राणांश्च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः

सर्वांस्तानश्रुजान् दृष्ट्वा ब्रह्मात्मानमनिन्दनम्। जहौ प्राणांश्च भगवान् क्रोधाविष्टः प्रजापतिः॥

Verse 22

तदा प्राणमयो रुद्रः प्रादुरसीत् प्रभीर्मुखात् / सहस्त्रादित्यसंकाशो युगान्तदहनोपमः

तदा प्राणमयो रुद्रः प्रादुरासीद् भयानकात् मुखात्। सहस्रादित्यसंकाशो युगान्तदहनोपमः॥

Verse 23

रुरोद सुस्वरं घोरं देवदेवः स्वयं शिवः / रोदमानं ततो ब्रह्मा मा रोदीरित्यभाषत / रोदनाद् रुद्र इत्येवं लोके ख्यातिं गमिष्यसि

रुरोद सुस्वरं घोरं देवदेवः स्वयं शिवः। रोदमानं ततो ब्रह्मा मा रोदीरित्यभाषत्॥ रोदनाद् रुद्र इत्येवं लोके ख्यातिं गमिष्यसि॥

Verse 24

अन्यानि सप्त नामानि पत्नीः पुत्रांश्चशाश्वतान् / स्थानानि चैषामष्टानां ददौ लोकपितामहः

लोकपितामहः ब्रह्मा एतेषामष्टानां अन्यानि सप्त नामानि, पत्नीः, शाश्वतान् पुत्रान्, तथा च तेषां नियतानि स्थानानि ददौ।

Verse 25

भवः शर्वस्तथेशानः पशूनां पतिरेव च / भीमश्चोग्रो महादेवस्तानि नामानि सप्त वै

भवः शर्वः तथैव ईशानः, पशूनां पतिः एव च; भीमः च उग्रः महादेवः—इति तानि सप्त नामानि वै।

Verse 26

सूर्यो जलं मही वह्निर्वायुराकाशमेव च / दीक्षितो ब्राह्मणश्चन्द्र इत्येता अष्टमूर्तयः

सूर्यः जलं मही वह्निः वायुः आकाशम् एव च; दीक्षितः ब्राह्मणः चन्द्रः—इत्येताः अष्टमूर्तयः।

Verse 27

स्थानेष्वेतेषु ये रुद्रं ध्यायन्ति प्रणमन्ति च / तेषामष्टतनुर्देवो ददाति परमं पदम्

स्थानेषु एतेषु ये रुद्रं ध्यायन्ति प्रणमन्ति च, तेषाम् अष्टतनुः देवः परमं पदं ददाति।

Verse 28

सुवर्चला तथैवोमा विकेशी च तथा शिवा / स्वाहा दिशश्च दीक्षा च रोहिणी चेति पत्नयः

सुवर्चला तथैव उमा विकेशी च तथा शिवा; स्वाहा दिशः च दीक्षा च रोहिणी चेति पत्नयः।

Verse 29

शनैश्चरस्तथा शुक्रो लोहिताङ्गो मनोजवः / स्कन्दः सर्गो ऽथ सन्तानो बुधश्चैषां सुताः स्मृताः

शनैश्चरश्च शुक्रश्च लोहिताङ्गो मनोजवः । स्कन्दः सर्गोऽथ सन्तानो बुधश्चैते स्मृताः सुताः ॥

Verse 30

एवंप्रकारो भगवान् देवदेवो महेश्वरः / प्रजाधर्मं च काम च त्यक्त्वा वैराग्यमाश्रितः

एवंप्रकारो भगवान् देवदेवो महेश्वरः । प्रजाधर्मं च कामं च त्यक्त्वा वैराग्यमाश्रितः ॥

Verse 31

आत्मन्याध्य चात्मानमैश्वरं भावमास्थितः / पीत्वा तदक्षरं ब्रह्म शाश्वतं परमामृतम्

आत्मन्याध्य चात्मानमैश्वरं भावमास्थितः । पीत्वा तदक्षरं ब्रह्म शाश्वतं परमामृतम् ॥

Verse 32

प्रजाः सृजेति चादिष्टो ब्रह्मणा नीललोहितः / स्वात्मना सदृशान् रुद्रान् ससर्ज मनसा शिवः

प्रजाः सृजेति चादिष्टो ब्रह्मणा नीललोहितः । स्वात्मना सदृशान् रुद्रान् ससर्ज मनसा शिवः ॥

Verse 33

कपर्दिनो निरातङ्कान् नीलकण्ठान् पिनाकिनः / त्रिशूलहस्तानृष्टिघ्नान् महानन्दांस्त्रिलोचनान्

कपर्दिनो निरातङ्कान् नीलकण्ठान् पिनाकिनः । त्रिशूलहस्तानृष्टिघ्नान् महानन्दांस्त्रिलोचनान् ॥

Verse 34

जरामरणनिर्मुक्तान् महावृषभवाहनान् / वीतरागांश्च सर्वज्ञान् कोटिकोटिशतान् प्रभुः

प्रभुः कोटिकोटिशतान् जरामरणनिर्मुक्तान् महावृषभवाहनान् वीतरागान् सर्वज्ञान् च ददर्श।

Verse 35

तान् दृष्ट्वा विविधान् रुद्रान निर्मलान् नीललोहितान् / जरामरणनिर्मुक्तान् व्याजहरा हरं गुरुः

तान् विविधान् रुद्रान् निर्मलान् नीललोहितान् जरामरणनिर्मुक्तान् दृष्ट्वा गुरुः हरं व्याजहार।

Verse 36

मा स्त्राक्षीरीदृशीर्देव प्रजा मृत्युविवर्जिताः / अन्याः सृजस्व भूतेश जन्ममृत्युसमन्विताः

मा स्त्राक्षीः देव ईदृशीः प्रजा मृत्युविवर्जिताः; अन्याः सृजस्व भूतेश जन्ममृत्युसमन्विताः।

Verse 37

ततस्तमाह भगवान् कपर्दे कामशासनः / नास्ति मे तादृशः सर्गः सृज त्वमशुभाः प्रजाः

ततः भगवान् कपर्दे कामशासनः तमाह—नास्ति मे तादृशः सर्गः; सृज त्वमशुभाः प्रजाः।

Verse 38

ततः प्रभृति देवो ऽसौ न प्रसूते ऽशुभाः प्रजाः / स्वात्मजैरेव तै रुद्रैर्निवृत्तात्मा ह्यतिष्ठत / स्थाणुत्वं तेन तस्यासीद् देवदेवस्य शूलिनः

ततः प्रभृति देवोऽसौ न प्रसूतेऽशुभाः प्रजाः; स्वात्मजैस्तैर्रुद्रैर्निवृत्तात्मा ह्यतिष्ठत। तेन देवदेवस्य शूलिनः स्थाणुत्वं समजायत।

Verse 39

ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं तपः सत्यं क्षमा धृतिः / स्त्रष्टृत्वमात्मसंबोधो ह्यधिष्ठातृत्वमेव च

ज्ञानं वैराग्यमैश्वर्यं तपः सत्यं क्षमा धृतिः । स्रष्टृत्वमात्मसंबोधो ह्यधिष्ठातृत्वमेव च—एतानि भगवतः लक्षणानि॥

Verse 40

अव्ययानि दशैतानि नित्यं तिष्ठन्ति शङ्करे / स एव शङ्करः साक्षात् पिनाकी परमेश्वरः

अव्ययानि दशैतानि नित्यं तिष्ठन्ति शङ्करे । स एव शङ्करः साक्षात् पिनाकी परमेश्वरः॥

Verse 41

ततः स भगवान् ब्रह्मा वीक्ष्य देवं त्रिलोचनम् / सहैव मानसैः पुत्रैः प्रीतिविस्फारिलोचनः

ततः स भगवान् ब्रह्मा वीक्ष्य देवं त्रिलोचनम् । सहैव मानसैः पुत्रैः प्रीतिविस्फारिलोचनः॥

Verse 42

ज्ञात्वा परतरं भावमैश्वरं ज्ञानचक्षुषा / तुष्टाव जगतामेकं कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्

ज्ञात्वा परतरं भावमैश्वरं ज्ञानचक्षुषा । तुष्टाव जगतामेकं कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्॥

Verse 43

ब्रह्मोवाच नमस्ते ऽस्तु महादेव नमस्ते परमेश्वर / नमः शिवाय देवाय नमस्ते ब्रह्मरूपिणे

ब्रह्मोवाच—नमस्तेऽस्तु महादेव नमस्ते परमेश्वर । नमः शिवाय देवाय नमस्ते ब्रह्मरूपिणे॥

Verse 44

नमो ऽस्तु ते महेशाय नमः शान्ताय हेतवे / प्रधानपुरुषेशाय योगाधिपतये नमः

नमोऽस्तु ते महेशाय, नमः शान्ताय हेतवे। प्रधानपुरुषेशाय, योगाधिपतये नमः॥

Verse 45

नमः कालाय रुद्राय महाग्रासाय शूलिने / नमः पिनाकहस्ताय त्रिनेत्राय नमो नमः

नमः कालाय रुद्राय महाग्रासाय शूलिने। नमः पिनाकहस्ताय त्रिनेत्राय नमो नमः॥

Verse 46

नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं ब्रह्मणो जनकाय ते / ब्रह्मविद्याधिपतये ब्रह्मविद्याप्रदायिने

नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं ब्रह्मणो जनकाय ते। ब्रह्मविद्याधिपतये ब्रह्मविद्याप्रदायिने॥

Verse 47

नमो वेदरहस्याय कालकालाय ते नमः / वेदान्तसारसाराय नमो वेदात्ममूर्तये

नमो वेदरहस्याय कालकालाय ते नमः। वेदान्तसारसाराय नमो वेदात्ममूर्तये॥

Verse 48

नमो बुद्धाय शुद्धाय योगिनां गुरवे नमः / प्रहीणशोकैर्विविधैर्भूतैः वरिवृताय ते

नमो बुद्धाय शुद्धाय योगिनां गुरवे नमः। प्रहीणशोकैर्विविधैर्भूतैः परिवृताय ते॥

Verse 49

नमो ब्रह्मण्यदेवाय ब्रह्माधिपतये नमः / त्रियम्बकाय देवाय नमस्ते परमेष्ठिने

नमो ब्रह्मण्यदेवाय ब्रह्माधिपतये नमः । त्र्यम्बकाय देवाय नमस्ते परमेष्ठिने ॥

Verse 50

नमो दिग्वाससे तुभ्यं नमो मुण्डाया दण्डिने / अनादिमलहीनाय ज्ञानगम्याय ते नमः

नमो दिग्वाससे तुभ्यं नमो मुण्डाय दण्डिने । अनादिमलहीनाय ज्ञानगम्याय ते नमः ॥

Verse 51

नमस्ताराय तीर्थाय नमो योगर्धिहेतवे / नमो धर्माधिगम्याय योगगम्याय ते नमः

नमस्ताराय तीर्थाय नमो योगर्धिहेतवे । नमो धर्माधिगम्याय योगगम्याय ते नमः ॥

Verse 52

नमस्ते निष्प्रपञ्चाय निराभासाय ते नमः / ब्रह्मणे विश्वरूपाय नमस्ते परमात्मने

नमस्ते निष्प्रपञ्चाय निराभासाय ते नमः । ब्रह्मणे विश्वरूपाय नमस्ते परमात्मने ॥

Verse 53

त्वयैव सृष्टमखिलं त्वय्येव सकलं स्थितम् / त्वया संह्रियते विश्वं प्रधानाद्यं जगन्मय

त्वयैव सृष्टमखिलं त्वय्येव सकलं स्थितम् । त्वया संह्रियते विश्वं प्रधानाद्यं जगन्मय ॥

Verse 54

त्वमीश्वरो महादेवः परं ब्रह्म महेश्वरः / परमेष्ठी शिवः शान्तः पुरुषो निष्कलो हरः

त्वमेवेश्वरो महादेवः परं ब्रह्म महेश्वरः। परमेष्ठी शिवः शान्तः पुरुषो निष्कलो हरः॥

Verse 55

त्वमक्षरं परं ज्योतिस्त्वं कालः परमेश्वरः / त्वमेव पुरुषो ऽनन्तः प्रधानं प्रकृतिस्तथा

त्वमक्षरं परं ज्योतिस्त्वं कालः परमेश्वरः। त्वमेव पुरुषोऽनन्तः प्रधानं प्रकृतिस्तथा॥

Verse 56

भूमिरापो ऽनलो वायुर्व्योमाहङ्कार एव च / यस्य रूपं नमस्यामि भवन्तं ब्रह्मसंज्ञितम्

भूमिरापोऽनलो वायुर्व्योमाहङ्कार एव च। यस्य रूपं नमस्यामि भवन्तं ब्रह्मसंज्ञितम्॥

Verse 57

यस्य द्यौरभवन्मूर्धा पादौ पृथ्वी दिशो भुजाः / आकाशमुदरं तस्मै विराजे प्रणमाम्यहम्

यस्य द्यौरभवन्मूर्धा पादौ पृथ्वी दिशो भुजाः। आकाशमुदरं तस्मै विराजे प्रणमाम्यहम्॥

Verse 58

संतापयति यो विश्वं स्वभाभिर्भासयन् दिशः / ब्रह्मतेजोमयं नित्यं तस्मै सूर्यात्मने नमः

संतापयति यो विश्वं स्वभाभिर्भासयन् दिशः। ब्रह्मतेजोमयं नित्यं तस्मै सूर्यात्मने नमः॥

Verse 59

हव्यं वहति यो नित्यं रौद्री तेजोमयो तनुः / कव्यं पितृगणानां च तस्मै वह्न्यात्मने नमः

यो नित्यं देवानां हव्यं वहति, रौद्रीतेजोमयी तनुः; पितृगणानां च कव्यं वहति—तस्मै वह्न्यात्मने नमः।

Verse 60

आप्यायति यो नित्यं स्वधाम्ना सकलं जगत् / पीयते देवतासङ्घैस्तस्मै सोमात्मने नमः

यो नित्यं स्वधाम्ना सकलं जगदाप्यायति, देवतासङ्घैः पीयते च—तस्मै सोमात्मने नमः।

Verse 61

विभर्त्यशेषभूतानि यो ऽन्तश्चरति सर्वदा / शक्तिर्माहेश्चरी तुभ्यं तस्मै वाय्वात्मने नमः

योऽन्तश्चरन् सर्वदा अशेषभूतानि विभर्ति—तस्मै वाय्वात्मने नमः; तुभ्यं माहीश्वरी शक्तिः।

Verse 62

सृजत्यशेषमेवेदं यः स्वकर्मानुरूपतः / स्वात्मन्यवस्थितस्तस्मै चतुर्वक्त्रात्मने नमः

यः स्वात्मन्यवस्थितः सन् स्वकर्मानुरूपतः अशेषमिदं जगत् सृजति—तस्मै चतुर्वक्त्रात्मने नमः।

Verse 63

यः शेषशयने शेते विश्वमावृत्य मायया / स्वात्मानुभूतियोगेन तस्मै विश्वात्मने नमः

यः शेषशयने शेते मायया विश्वमावृत्य, स्वात्मानुभूतियोगेन ज्ञेयः—तस्मै विश्वात्मने नमः।

Verse 64

विभर्ति शिरसा नित्यं द्विसप्तभुवनात्मकम् / ब्रह्माण्डं यो ऽखिलाधारस्तस्मै शेषात्मने नमः

योऽखिलाधारः शेषात्मा नित्यं शिरसा द्विसप्तभुवनात्मकं ब्रह्माण्डं विभर्ति, तस्मै नमः।

Verse 65

यः परान्ते परानन्दं पीत्वा दिव्यैकसाक्षिकम् / नृत्यत्यनन्तमहिमा तस्मै रुद्रात्मने नमः

यः परान्ते दिव्यैकसाक्षिकं परानन्दं पीत्वा अनन्तमहिमा नृत्यति, तस्मै रुद्रात्मने नमः।

Verse 66

यो ऽन्तरा सर्वभूतानां नियन्ता तिष्ठतीश्वरः / तं सर्वसाक्षिणं देवं नमस्ये भवतस्तनुम्

यः सर्वभूतानामन्तरा नियन्ता ईश्वरः तिष्ठति, तं सर्वसाक्षिणं देवं नमस्ये; भवतः तनुं नमामि।

Verse 67

यं विनिन्द्रा जितश्वासाः संतुष्टाः समदर्शिनः / ज्योतिः पश्यन्ति युञ्जानास्तस्मै योगात्मने नमः

यं विनिद्रा जितश्वासाः संतुष्टाः समदर्शिनो योगिनो युञ्जानाः ज्योतिः पश्यन्ति, तस्मै योगात्मने नमः।

Verse 68

यया संतरते मायां योगी संक्षीणकल्मषः / अपारतरपर्यन्तां तस्मै विद्यात्मने नमः

यया शक्त्या संक्षीणकल्मषो योगी मायां संतरति, अपारतरपर्यन्तां प्राप्नोति; तस्मै विद्यात्मने नमः।

Verse 69

यस्य भासा विभातीदमद्वयं तमसः परम् / प्रपद्ये तत् परं तत्त्वं तद्रूपं परमेश्वरम्

यस्य भासा विभातीदमद्वयं तमसः परम् । प्रपद्ये तत्परं तत्त्वं तद्रूपं परमेश्वरम् ॥

Verse 70

नित्यानन्दं निराधारं निष्कलं परमं शिवम् / प्रपद्ये परमात्मानं भवन्तं परमेश्वरम्

नित्यानन्दं निराधारं निष्कलं परमं शिवम् । प्रपद्ये परमात्मानं भवन्तं परमेश्वरम् ॥

Verse 71

एवं स्तुत्वा महादेवं ब्रह्मा तद्भावभावितः / प्राञ्जलिः प्रणतस्तस्थौ गृणन् ब्रह्म सनातनम्

एवं स्तुत्वा महादेवं ब्रह्मा तद्भावभावितः । प्राञ्जलिः प्रणतस्तस्थौ गृणन् ब्रह्म सनातनम् ॥

Verse 72

ततस्तस्मै महादेवो दिव्यं योगमनुत्तमम् / ऐश्वर्यं ब्रह्मसद्भावं वैराग्यं च ददौ हरः

ततस्तस्मै महादेवो दिव्यं योगमनुत्तमम् । ऐश्वर्यं ब्रह्मसद्भावं वैराग्यं च ददौ हरः ॥

Verse 73

कराभ्यां सुशुभाभ्यां च संस्पृश्य प्रणतार्तिहा / व्याजहरा स्वयं देवः सो ऽनुगृह्य पितामहम्

कराभ्यां सुशुभाभ्यां च संस्पृश्य प्रणतार्तिहा । व्याजहार स्वयं देवः सोऽनुगृह्य पितामहम् ॥

Verse 74

यत्त्वयाभ्यर्थितं ब्रह्मन् पुत्रत्वे भवतो मम / कृतं मया तत् सकलं सृजस्व विविधं जगत्

यत्त्वया ब्रह्मन् मम पुत्रत्वेऽभ्यर्थितं तत् सर्वं मया सम्यक् कृतम्। इदानीं त्वं नानाविधं जगत् सम्यक् सृजस्व॥

Verse 75

त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं ब्रह्मन् ब्रह्मविष्णुहराख्यया / सर्गरक्षालयगुणैर्निष्कलः परमेश्वरः

त्रिधा भिन्नोऽस्म्यहं ब्रह्मन् ब्रह्मविष्णुहराभिधैः। सर्गरक्षालयगुणैर्निष्कलः परमेश्वरः॥

Verse 76

स त्वं ममाग्रजः पुत्रः सृष्टिहेतोर्विनिर्मितः / ममैव दक्षिणादङ्गाद् वामाङ्गात् पुरुषोत्तमः

स त्वं ममाग्रजः पुत्रः सृष्टिहेतोर्विनिर्मितः। ममैव दक्षिणादङ्गाद् वामाङ्गात् पुरुषोत्तमः॥

Verse 77

तस्य देवादिदेवस्य शंभोर्हृदयदेशतः / संबभूवाथ रुद्रो ऽसावहं तस्यापरा तनुः

तस्य देवादिदेवस्य शम्भोर्हृदयदेशतः। सम्बभूवाथ रुद्रोऽसावहं तस्यापरा तनुः॥

Verse 78

ब्रह्मविष्णुशिवा ब्रह्मन् सर्गस्थित्यन्तहेतवः / विभज्यात्मानमेको ऽपि स्वेच्छया शङ्करः स्थितः

ब्रह्मविष्णुशिवा ब्रह्मन् सर्गस्थित्यन्तहेतवः। विभज्यात्मानमेकोऽपि स्वेच्छया शङ्करः स्थितः॥

Verse 79

तथान्यानि च रूपाणि मम मायाकृतानि तु / निरूपः केवलः स्वच्छो महादेवः स्वभावतः

तथैवान्यानि रूपाणि मम मायाकृतानि स्युः; महादेवस्तु स्वभावतो निरूपः केवलः स्वच्छः।

Verse 80

एभ्यः परतरो देवस्त्रिमूर्तिः परमा तनुः / माहेश्वरी त्रिनयना योगिनां शान्तिदा सदा

एभ्यः परतरो देवः त्रिमूर्तिः परमा तनुः; माहेश्वरी त्रिनयना योगिनां शान्तिदा सदा।

Verse 81

तस्या एव परां मूर्ति मामवेहि पितामह / शाश्वतैश्वर्यविज्ञानतेजोयोगसमन्विताम्

तस्या एव परां मूर्तिं मामवेहि पितामह; शाश्वतैश्वर्यविज्ञानतेजोयोगसमन्विताम्।

Verse 82

सो ऽहं ग्रसामि सकलमधिष्ठाय तमोगुणम् / कालो भूत्वा न तमसा मामन्यो ऽभिभविष्यति

सोऽहं ग्रसामि सकलं तमोगुणमधिष्ठितः; कालो भूत्वा न तमसा मामन्योऽभिभविष्यति।

Verse 83

यदा यदा हि मां नित्यं विचिन्तयसि पद्मज / तदा तदा मे सान्निध्यं भविष्यति तवानघ

यदा यदा हि मां नित्यं विचिन्तयसि पद्मज; तदा तदा मे सान्निध्यं भविष्यति तवानघ।

Verse 84

एतावदुक्त्वा ब्रह्माणं सो ऽभिवन्द्य गुरुं हरः / सहैव मानसैः पुत्रैः क्षणादन्तरधीयत

एतावदुक्त्वा ब्रह्माणं सोऽभिवन्द्य गुरुं हरः । सहैव मानसैः पुत्रैः क्षणादन्तरधीयत ॥

Verse 85

सो ऽपि योगं समास्थाय ससर्ज विविधं जगत् / नारायणाख्यो भगवान् यथापूर्वं प्रिजापतिः

सोऽपि योगं समास्थाय ससर्ज विविधं जगत् । नारायणाख्यो भगवान् यथापूर्वं प्रजापतिः ॥

Verse 86

मरीचिभृग्वङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् / दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजद् योगविद्यया

मरीचिभृग्वङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सोऽसृजद् योगविद्यया ॥

Verse 87

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / सर्वे ते ब्रह्मणा तुल्याः साधका ब्रह्मवादिनः

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः । सर्वे ते ब्रह्मणा तुल्याः साधका ब्रह्मवादिनः ॥

Verse 88

संकल्पं चैव धर्मं च युगधर्मांश्च शाश्वतान् / स्थानाभिमानिनः सर्वान् यथा ते कथितं पुरा

संकल्पं चैव धर्मं च युगधर्मांश्च शाश्वतान् । स्थानाभिमानिनः सर्वान् यथा ते कथितं पुरा ॥