Shloka 47
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
नमोस्तु ते भस्मविभूषिताङ्ग नमो ऽस्तु ते कामशरीरनाशन / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यरेतसे नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यवाससे
Transliteration
namostu te bhasmavibhūṣitāṅga namo 'stu te kāmaśarīranāśana / namo 'stu te deva hiraṇyaretase namo 'stu te deva hiraṇyavāsase
Translation
नमोऽस्तु ते भस्मविभूषिताङ्ग नमोऽस्तु ते कामशरीरनाशन । नमोऽस्तु ते देव हिरण्यरेतसे नमोऽस्तु ते देव हिरण्यवाससे ॥
Word by Word
नमःsalutation
नमः:
Karma (कर्म/Object of offering)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (salutation)
अस्तुmay it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (Dative), एकवचन
भस्मविभूषिताङ्गO you whose limbs are adorned with ash
भस्मविभूषिताङ्ग:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootभस्मन् + विभूषित + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; बहुव्रीहिः (भस्मना विभूषितानि अङ्गानि यस्य)
नमःsalutation
नमः:
Karma (कर्म/Object of offering)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (salutation)
अस्तुmay it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (Dative), एकवचन
कामशरीरनाशनO destroyer of Kāma's body
कामशरीरनाशन:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootकाम + शरीर + नाशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कामस्य शरीरस्य नाशनम्/नाशकः)
नमःsalutation
नमः:
Karma (कर्म/Object of offering)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (salutation)
अस्तुmay it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (Dative), एकवचन
देवO god
देव:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
हिरण्यरेतसेto the one whose seed is golden
हिरण्यरेतसे:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootहिरण्य + रेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हिरण्यवत् रेतः यस्य)
नमःsalutation
नमः:
Karma (कर्म/Object of offering)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (salutation)
अस्तुmay it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (Dative), एकवचन
देवO god
देव:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
हिरण्यवाससेto the one clothed in gold
हिरण्यवाससे:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootहिरण्य + वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हिरण्यस्य वासः/वासः यस्य)