Shloka 37
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
हरितालमयैः शृङ्गैर्दिवमावृत्य तिष्ठति / तृतियः पर्वतस्तत्र बलाहक इति श्रुतः
Transliteration
haritālamayaiḥ śṛṅgairdivamāvṛtya tiṣṭhati / tṛtiyaḥ parvatastatra balāhaka iti śrutaḥ
Translation
हरितालमयैः शृङ्गैः दिवम् आवृत्य तिष्ठति। तत्र तृतीयः पर्वतः ‘बलाहक’ इति श्रुतः।
Word by Word
हरितालमयैःwith peaks made of orpiment
हरितालमयैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootहरिताल + मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural); समासः हरितालस्य मयः (haritāla-made)
शृङ्गैःwith peaks
शृङ्गैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)
दिवम्the sky
दिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
आवृत्यhaving covered
आवृत्य:
Purvakala (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआ + वृत् (धातु) → आवृत्य (अव्ययभाव-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), 'having covered'
तिष्ठतिstands
तिष्ठति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
तृतियःthe third
तृतियः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); क्रमवाचक-विशेषण
पर्वतःmountain
पर्वतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण ('there')
बलाहकःBalāhaka
बलाहकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबलाहक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); नाम
इतिthus
इति:
Sambandha (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरण/नामनिर्देशार्थक (quotative particle)
श्रुतःis known (as)
श्रुतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); भूतकृदन्त (PPP), 'heard/known as'