Shloka 45
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
तस्य पुत्रा बभूवुर्हि प्रजापतिसमा नव / ज्येष्ठो नाभिरिति ख्यातस्तस्य किंपुरुषो ऽनुजः
Transliteration
tasya putrā babhūvurhi prajāpatisamā nava / jyeṣṭho nābhiriti khyātastasya kiṃpuruṣo 'nujaḥ
Translation
तस्य हि प्रजापतिसमा नव पुत्रा बभूवुः। ज्येष्ठो ‘नाभिः’ इति ख्यातः, तस्य अनुजः ‘किंपुरुषः’॥
Word by Word
तस्यof him/his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोग (pronoun stem)
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (Plural)
बभूवुःwere/became
बभूवुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
प्रजापति-समाःequal to Prajāpati
प्रजापति-समाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (निर्धारण: प्रजापतिसदृशाः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नवnine
नव:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनवन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), प्रथमा, बहुवचनार्थे (used for plural count)
ज्येष्ठःthe eldest
ज्येष्ठः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नाभिःNābhi (name)
नाभिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)
ख्यातःwas known/called
ख्यातः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootख्या (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof him/of that one
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
किंपुरुषःKiṃpuruṣa (name)
किंपुरुषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिं (प्रातिपदिक) + पुरुष (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नाम: किंपुरुष), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनुजःyounger brother
अनुजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन