Next Verse

Shloka 1

अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे अग्निनिचयो नाम द्वादशो ऽध्यायः सुत उवाच ब्रह्मणः सृजतः पुत्रान् पूर्वं स्वायंभुवेंऽतरे / गात्रेभ्यो जज्ञिरे तस्य मनुष्यासुरदेवताः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde agninicayo nāma dvādaśo 'dhyāyaḥ suta uvāca brahmaṇaḥ sṛjataḥ putrān pūrvaṃ svāyaṃbhuveṃ'tare / gātrebhyo jajñire tasya manuṣyāsuradevatāḥ

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीयेऽनुषङ्गपादे ‘अग्निनिचयः’ नाम द्वादशोऽध्यायः। सुत उवाच— स्वायम्भुवेऽन्तरे पूर्वं ब्रह्मणः सृजतः पुत्रान् तस्य गात्रेभ्यो मनुष्यासुरदेवताः जज्ञिरे।

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotation/closure particle (इति-प्रयोग)
śrī-brahmāṇḍein the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootśrī + brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; karmadhāraya honorific qualifier
mahā-purāṇein the great Purāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu + prokta (√vac, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; past passive participle (क्त) agreeing with purāṇe
pūrva-bhāgein the former section
pūrva-bhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrva + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
dvitīyein the second
dvitīye:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th), Singular; ordinal adjective qualifying bhāge/pāde
anuṣaṅga-pādein the Anuṣaṅga pāda (sub-division)
anuṣaṅga-pāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootanuṣaṅga + pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular
agninicayaḥ(the chapter) ‘Agni-nicaya’
agninicayaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootagni + nicaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; chapter-title noun
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय/निपात)
FormAvyaya (अव्यय), name-indicator particle
dvādaśaḥtwelfth
dvādaśaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ordinal/cardinal used adjectivally qualifying adhyāyaḥ
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
sutaḥSūta
sutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथम-पुरुष), Singular (एकवचन)
brahmaṇaḥof Brahmā
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
sṛjataḥwhile creating
sṛjataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√sṛj (धातु) + śatṛ (शतृ)
FormPresent active participle (शतृ), Genitive (6th), Singular; agreeing with brahmaṇaḥ
putrānsons
putrān:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
pūrvamformerly/first
pūrvam:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (अव्ययभाव/प्रातिपदिक-नपुंसक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb of time
svāyaṃbhuvein the Svāyambhuva (Manvantara)
svāyaṃbhuve:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvāyaṃbhuva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; qualifying antare (manvantara)
antarein the interval/manvantara
antare:
Adhikarana (अधिकरण/time-frame)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular
gātrebhyaḥfrom (his) limbs
gātrebhyaḥ:
Apādāna (अपादान/source)
TypeNoun
Rootgātra (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Plural
jajñirewere born/arose
jajñire:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथम-पुरुष), Plural (बहुवचन); Ātmanepada form
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th), Singular; pronoun referring to Brahmā
manuṣya-asura-devatāḥhumans, asuras, and gods
manuṣya-asura-devatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanuṣya + asura + devatā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Plural; dvandva enumerative; subject of jajñire