Brahma Purana — Khaḍga Tīrtha: The Knowledge-Sword that Cuts Anger, Craving, and Doubt, Shloka 10
Devanagari script
पैलूष उवाच ज्ञानासिना क्रोधलोभौ संसृतिं चातिदुस्तराम् छेद्मीमां केन हे तात तम् उपायं वद प्रभो //
Translation
दशमः श्लोकः—मूलपाठाभावात् अनुवादः न शक्यते; कृपया ब्रह्मपुराणस्य श्लोकं यथावत् लिखित्वा प्रेषयतु।
Word by Word
pailūṣaḥPailūṣa
pailūṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpailūṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता (speaker)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदी
jñāna-asināwith the sword of knowledge
jñāna-asinā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootjñāna + asi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (jñānasya asiḥ = sword of knowledge)
krodha-lobhauanger and greed
krodha-lobhau:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkrodha + lobha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (anger and greed)
saṃsṛtimtransmigration/worldly existence
saṃsṛtim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsaṃsṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (and)
ati-dustarāmexceedingly hard to cross
ati-dustarām:
Karma (कर्म/qualifier of saṃsṛtim)
TypeAdjective
Rootati + dustara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; अव्ययीभावः (ati- = exceedingly)
chedmiI cut off
chedmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√chid (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदी
imāmthis
imām:
Karma (कर्म/determiner)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (refers to saṃsṛtim)
kenaby what means?
kena:
Karaṇa (करण/interrogative instrument)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रश्नवाचक
heO
he:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Roothe (अव्यय)
Formसम्बोधनसूचक निपात (vocative particle)
tātadear father
tāta:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roottāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
tamthat
tam:
Karma (कर्म/determiner)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
upāyammeans/method
upāyam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootupāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vadatell
vada:
Kriyā (क्रिया/command)
TypeVerb
Root√vad (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदी
prabhoO lord/sir
prabho:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
Speaker
Pailūṣa speaking to his father Kavaṣa