Atharva Veda 9.5.5: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 5, Mantra 5

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

ऋ॒चा कु॒म्भीमध्य॒ग्नौ श्र॑या॒म्या सि॑ञ्चोद॒कमव॑ धेह्येनम्। प॒र्याध॑त्ता॒ग्निना॑ शमितारः शृ॒तो ग॑च्छतु सु॒कृतां॒ यत्र॑ लो॒कः

IAST Transliteration

ṛcā́ kumbhī́m ádhy agnáu śrayāmy ā́ siñcodakám áva dhehy enam | paryā́dhattāgnínā śamitā́raḥ śṛtó gacchatu sukṛtā́ṃ yátra lokáḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

With a verse I set the pot upon the fire: pour on the water; set him down therein. Let the quieting attendants encompass it with fire; when cooked, let him go where is the world of the well-deserving.

Translation

ऋचा कुम्भीमध्यग्नौ श्रयामि; सिञ्चोदकम्, अव धेह्येनम्। पर्याधत्ताग्निना शमितारः; शृतो गच्छतु सुकृतां यत्र लोकः।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋचा: with a ṛc (sacred verse)
• ऋचा: करण
• Type: Noun
• Root: ऋच् (स्तुतौ) / ऋच्- (प्रातिपदिक ‘ऋच्/ऋचा’ = ऋग्वेद-मन्त्र/ऋक्)

• कुम्भीम्: the pot/cauldron
• कुम्भीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कुम्भी- (प्रातिपदिक)

• अधि: upon/over
• अधि: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अधि

• अग्नौ: in/on the fire
• अग्नौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• श्रयामि: I place/lean (it)
• श्रयामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्रि (श्रयति)

• आ: towards; in
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ

• सिञ्च: pour/sprinkle
• सिञ्च: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सिच् (सिञ्चति)

• उदकम्: water
• उदकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उदक- (प्रातिपदिक)

• अव: down; off
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव

• धेहि: put/place
• धेहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (दधाति)

• एनम्: him/this one
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• आधत्त: place/arrange (you all)
• आधत्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (दधाति) + आ-

• अग्निना: with fire
• अग्निना: करण
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• शमितारः: the quenchers/attendants (who tend and calm the fire)
• शमितारः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शमितृ- (प्रातिपदिक; ‘one who calms/quenches/controls’, esp. ritual attendant)

• शृतः: (when) cooked/boiled
• शृतः: कर्तृ (गच्छतु-क्रियायाः कर्तृ-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: श्रु/श्रॄ (पाके) → शृत- (कृदन्त, भूतकृत)

• गच्छतु: let (him/it) go
• गच्छतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (गच्छति)

• सुकृताम्: of the meritorious (doers of good)
• सुकृताम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सुकृत- (प्रातिपदिक; ‘good deed/merit’)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र

• लोकः: the world/realm
• लोकः: कर्तृ/अस्ति-लुप्तस्य विषयः
• Type: Noun
• Root: लोक- (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in the provided excerpt)

Devata: Agni (as transformer/conveyor) and the operative ṛc (sacral speech)

Chandas: Triṣṭubh-like (requires scansion confirmation)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta