Sukta 41
Rishi: Atharvanic tradition (often treated as anonymous/collective in AV ancillary rites)
Devata: Manas–Cetas–Dhī–Ākūti etc. (personified faculties); implicitly Āyus (Life) as the goal
Chandas: Anuṣṭubh (4 pādas of 8 syllables; Atharvanic anuṣṭubh style)
अयं संक्षिप्तोऽथर्वणिको मन्त्रः आयुष्यकरो दीर्घायुष्यमन्त्रः। एषः मनः–चेतः–धी–आकूतिं तथा इन्द्रियाणि च स्थिरीकरोति, यथा न बोधः क्षीयेत न च तेजो विखिद्येत। प्राणापानव्यानानां प्राणसमूहस्य सामञ्जस्यं करोति, सरस्वत्याः धारयित्रीं वाचं च आह्वयति। अनन्तरं दिव्यान् ऋषीन् ‘तनूपाः’ (शरीररक्षकाः) इति सम्बोध्य, ते मर्त्यस्य सह वसन्तु, आयुः प्रसारयन्तु इति प्रार्थयते।
Mantras
Mantra 1
दीर्घायुःप्राप्तिः। मन॑से॒ चेत॑से धि॒य आकू॑तय उ॒त चित्त॑ये । म॒त्यै श्रु॒ताय॒ चक्ष॑से वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्
मनसे चेतसे धिय आकूतय उत चित्तये । मत्यै श्रुताय चक्षसे विधेम हविषा वयम् ॥
Mantra 2
अ॒पा॒नाय॑ व्या॒नाय॑ प्रा॒णाय॒ भूरि॑धायसे । सर॑स्वत्या उरु॒व्यचे॑ वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्
अपानाय व्यानाय प्राणाय भूरिधायसे । सरस्वत्या उरुव्यचे विधेम हविषा वयम् ॥
Mantra 3
मा नो॑ हासिषु॒र्ऋष॑यो॒ दैव्या॒ ये त॑नू॒पा ये न॑स्त॒न्वऽस्तनू॒जाः । अम॑र्त्या॒ मर्त्यां॑ अ॒भि नः॑ सचध्व॒मायु॑र्धत्त प्रत॒रं जी॒वसे॑ नः
मा नो हासिषुरृषयो दैव्या ये तनूपा ये नस्तन्वऽस्तनूजाः । अमर्त्या मर्त्यां अभि नः सचध्वमायुर्धत्त प्रतरं जीवसे नः ॥
Frequently Asked Questions
It is used to seek long life by stabilizing mental faculties (mind, attention, understanding) and harmonizing the vital breaths (prāṇa, apāna, vyāna), along with protective support from divine guardians.
In Atharvanic ritual language, key functions of life are treated as personified powers; honoring them with oblation is a way to ‘secure’ their steady presence so they do not weaken or wander.
No special herb is required by the hymn itself; the basic medium is havis (ghee/food offering). The main emphasis is correct recitation with calm breath and a clear intention for āyus (extended life).
Ask anything about Sukta 41 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.