Adhyaya 322
The Six Limbs (Ṣaḍaṅga) of the Aghora-Astra (अघोरास्त्राणि षडङ्गानि)
अध्यायेऽस्मिन् पाशुपतशान्तेः प्रसङ्गात् अघोरास्त्रस्य षडङ्गानि निरूप्यन्ते—जप-होम-न्यास-कवचादिभिः मन्त्राङ्गानां प्रयोगः। ईश्वरः हंसाधारितं संक्षिप्तं सूत्रं मृत्युरोगनिग्रहाय उपदिशति, शान्ति-पुष्ट्यर्थं दूर्वाभिः महाहोमान् विधत्ते। ततः मोहनी-जृम्भणी-वशीकरण-अन्तर्धानादि विद्याः, चोर-शत्रु-ग्रहपीडानिवारणकर्माणि, क्षेत्रपालबलिः प्रत्यावर्तनप्रयोगाश्च क्रमशः प्रदर्श्यन्ते। तण्डुलप्रक्षालनमन्त्राः, द्वारजपाः, धूपनविधयः, तिलकयोगाः, विवादजय-आकर्षण-लक्ष्मी-प्रजोपायाश्च सह निर्दिश्यन्ते। अन्ते शैवसिद्धान्तः स्पष्टः—ईशानः पञ्चब्रह्माणि (सद्योजात-वामदेव-अघोर-तत्पुरुष-ईशान) अङ्गविन्यासैः कवचेन च आवाह्यन्ते, सदाशिवकेन्द्रितं रक्षणबलं भोगमोक्षप्रदं च प्रतिपाद्यते।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे पाशुपतशान्तिर्नामैकविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः असाध्यमपीति ख अथ द्वाविंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः षडङ्गान्यघोरास्त्राणि ईश्वर उवाच ॐ ह्रूं हंस+इति मन्त्रेण मृत्युरोगादि शास्यति लक्षाहुतिभिर्दूर्वाभिः शान्तिं पुष्टिं प्रसाधयेत्
इत्याग्नेये महापुराणे पाशुपतशान्तिर्नामैकविंशत्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः। अथ द्वाविंशत्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः षडङ्गान्यघोरास्त्राणि। ईश्वर उवाच—ॐ ह्रूं हंस इति मन्त्रेण मृत्युरोगादि शास्यति। लक्षाहुतिभिर्दूर्वाभिः शान्तिं पुष्टिं प्रसाधयेत्॥
Verse 2
अथ वा प्रणवेनैव मायया वा षडानन दिव्यान्तरीक्षभौमानां शान्तिरुत्पातवृक्षके
अथ वा प्रणवेनैव मायया वा षडानन। दिव्यान्तरीक्षभौमानामुत्पातानां शान्तिरुत्पातवृक्षके॥
Verse 3
ॐ नमो भगवति गन्ङे कालि महाकालि मांसशोणितभोजने रक्तकृष्णमुखि वशमानय मानुषान् स्वाहा ॐ लक्षं जप्त्वा दशांशेन हुत्वा स्यात् सर्वकर्मकृत् वशं नयति शक्रादीन्मानुषेष्वेषु क कथा
ॐ नमो भगवति गङ्गे कालि महाकालि मांसशोणितभोजने रक्तकृष्णमुखि वशमानय मानुषान् स्वाहा। ॐ लक्षं जप्त्वा दशांशेन हुत्वा स्यात् सर्वकर्मकृत्; वशं नयति शक्रादीन् मानुषेष्वेषु क कथा॥
Verse 4
अन्तर्धानकरी विद्या मोहनी जृम्भनी तथा वशन्नयति शत्रूणां शत्रुबुद्धिप्रमोहिनी
अन्तर्धानकरी विद्या मोहनी जृम्भनी तथा। वशं नयति शत्रूणां शत्रुबुद्धिप्रमोहिनी॥
Verse 5
कामधेनुरियं विद्या सप्तधा परिकीर्तिता मन्त्रराजं प्रवक्ष्यामि शत्रुचौरादिमोहनम्
इयं विद्या कामधेनुरिव सर्वकामप्रदा, सप्तधा परिकीर्तिता। अधुना शत्रुचौरादिमोहनं मन्त्रराजं प्रवक्ष्यामि।
Verse 6
महाभयेषु सर्वेषु स्मर्तव्यं हरपूजितं लक्षं जप्त्वा तिलैर् होमः सिद्ध्येदुद्धरकं शृणु
महाभयेषु सर्वेषु हरपूजितं तत् स्मर्तव्यम्। लक्षं जप्त्वा तिलैर्होमः सिद्ध्येत्; उद्धारकं शृणु।
Verse 7
ॐ हले शूले एहि ब्रह्मसत्येन विष्णुसत्येन रुद्रसत्येन रक्ष मां वाचेश्वराय स्वाहा दुर्गात्तारयते यस्मात्तेन दुर्गा शिवा मता ॐ चण्डकपालिनि दन्तान् किटि क्षिटि गुह्ये फट् ह्रीं अनेन मन्त्रराजेन क्षालयित्वा तु तण्डुलान्
ॐ हले शूले एहि। ब्रह्मसत्येन विष्णुसत्येन रुद्रसत्येन रक्ष मां; वाचेश्वराय स्वाहा। दुर्गात्तारयते यस्मात्तेन दुर्गा शिवा मता। ॐ चण्डकपालिनि—दन्तान् किटि क్షिटि; गुह्ये फट्; ह्रीं। अनेन मन्त्रराजेन तण्डुलान् क्षालयित्वा तु (कर्मणि योजयेत्)।
Verse 8
त्रिंशद्वारानि जप्तानि तच्चौरेषु प्रदापयेत् दन्तैश्चूर्णानि शुक्लानि पतितानि हि शुद्धये
त्रिंशद्वारानि जप्तानि; तच्चौरेषु प्रदापयेत्। दन्तैश्चूर्णानि शुक्लानि पतितानि हि शुद्धये (प्रयोज्यानि)।
Verse 9
अपिलजटाभारभास्वर विद्रावण त्रैलोक्यडामर दर भ्रम आकट्ट तोटय मोटय दह पच एवं सिद्धिरुद्रो ज्ञापयति यदि ग्रहोपगतः स्वर्गलोकं देवलोकं वा आरामविहाराचलं तथापि तमावर्तयिष्यामि वलिं गृह्ण ददामि ते स्वहेति क्षेत्रपालबलिं दत्वा ग्रहो न्यासाध्रदं व्रजेत् शत्रवो नाशमायान्ति रणे वैरगणक्षयः
अपिलजटाभारभास्वर विद्रावण त्रैलोक्यडामर—दर भ्रम आकट्ट तोटय मोटय दह पच। एवं सिद्धिरुद्रो ज्ञापयति—यदि ग्रहोपगतः स्वर्गलोकं देवलोकं वा आरामविहाराचलं तथापि तमावर्तयिष्यामि। वलिं गृह्ण, ददामि ते, स्वहेति। क्षेत्रपालबलिं दत्वा ग्रहो न्यासाध्रदं व्रजेत्। शत्रवो नाशमायान्ति; रणे वैरगणक्षयः।
Verse 10
हंसबीजन्तु विन्यस्य विषन्तु त्रिविधं हरेत् अगुरुञ्चन्दनं कुष्ठं कुङ्कुमं नागकेशरम्
हंसबीजं विन्यस्य त्रिविधं विषं हरेत्। अगुरुचन्दनकुष्ठकुङ्कुमनागकेशरैः॥
Verse 11
नखं वै देवदारुञ्च समं कृत्वाथ दूपकः माक्षिकेन समायुक्तो देहवस्त्रादिधूपनात्
नखं देवदारुं च समं कृत्वाथ दूपकः। माक्षिकेन समायुक्तो देहवस्त्रादिधूपनात्॥
Verse 12
विवादे मोहने स्त्रीणां भण्डने कलहे शुभः कन्याया वरणे भाग्येमायामन्त्रेण मन्त्रितः
विवादे मोहने स्त्रीणां भण्डने कलहे शुभः। कन्याया वरणे भाग्ये मायामन्त्रेण मन्त्रितः॥
Verse 13
ह्रीं रोचनानागपुष्पाणि कुङ्कुमञ्च महःशिला ललाटे तिलकं कृत्वा यं पश्येत्स वशी भवेत्
ह्रीं रोचनानागपुष्पकुङ्कुममहःशिलाः। ललाटे तिलकं कृत्वा यं पश्येत् स वशी भवेत्॥
Verse 14
शतावर्यास्तु चूर्णन्तु दुग्धपीतञ्च पुत्रकृत् नागकेशरचूर्णन्तु घृतपक्वन्तु पुत्रकृत्
शतावर्याश्चूर्णं तु दुग्धपीतं पुत्रकृत्। नागकेशरचूर्णं तु घृतपक्वं पुत्रकृत्॥
Verse 15
पालाशवीजपानेन लमेत पुत्रकन्तथा ॐ उत्तिष्ठ चामुण्डे जम्भय मोहय अमुकं वशमानय स्वाहा निघ्नान्त्वति ख , छ च षड्विंशा सिद्धविद्या सा नदीतीरमृदा स्त्रियम्
पालाशबीजकषायपानेन पुत्रकोऽपि लम्यते। जपेत्—“ॐ उत्तिष्ठ चामुण्डे जम्भय मोहय अमुकं वशमानय स्वाहा।” ततः “निघ्नान्तु” इति “ख” “छ” इत्यक्षरयुगलेन सहोच्चार्य, एषा षड्विंशा सिद्धविद्या। नदीतीरमृदा स्त्रीविषये कर्मणि प्रयोज्या।
Verse 16
कृत्वोन्मत्तरसेनैव नामालिख्यार्कपत्रके मूत्रोत्सर्गन्ततः कृत्वा जपेत्तामानयेत्स्त्रियम्
उन्मत्तरसं कृत्वा स्त्रीनामार्कपत्रके लिखेत्। ततः तस्मिन् मूत्रोत्सर्गं कृत्वा मन्त्रं जपेत्; तेन स्त्रीमानयेत्।
Verse 17
ॐ क्षुंसः वषट् महामृत्युञ्जयो मन्त्रो जप्याद्धोमाच्च पुष्टिकृत् ॐ हंसः ह्रूं हूं स ह्रः सौंः मृतसञ्जीवनी विद्यां अष्टार्णा जयकृद्रणे
महामृत्युञ्जयो मन्त्रः—“ॐ क्षुंसः वषट्”—जप्यः, होमश्च कार्यः; स पुष्टिकृत्। तथा “ॐ हंसः ह्रूं हूं स ह्रः सौंः” इत्येषा मृतसञ्जीवनी विद्या अष्टार्णा, रणे जयकृद् भवति।
Verse 18
मन्त्रा ईशानमुख्याश् च धर्मकामादिदायकाः ईशानः सर्वविद्यानामीश्वरःसर्वभूतानां
एते मन्त्राः—ईशानमुख्याश्च—धर्मकामादिदायकाः। ईशानः सर्वविद्यानामीश्वरः सर्वभूतानां चाधिपः।
Verse 19
ब्रह्मणश्चाधिपतिर्ब्रह्म शिवो मे ऽस्तु सदाशिवः ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि तन्नो रुद्रः प्रचोदयात् ॐ अघोरेभ्यो ऽथ घोरेभ्यो धोरहरेभ्यस्तु सर्वतः
ब्रह्मणश्चाधिपतिर्ब्रह्म शिवो मेऽस्तु सदाशिवः। ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि तन्नो रुद्रः प्रचोदयात्। ॐ अघोरेभ्योऽथ घोरेभ्यो घोरहरेभ्यस्तु सर्वतः।
Verse 20
सर्वेभ्यो नमस्ते रुद्ररूपेभ्यः ॐ वामदेवाय नमो ज्येष्ठाय नमः रुद्राय नमः कालाय नमः कलविकरणाय नमो बलविकरणाय नमो बलप्रमथनाय नमः सर्वभूतदमनाय नमो मनोन्मानाय नमः ॐ सद्योजातं प्रवक्ष्यामि सद्योजाताय वै नमः भवे भवे ऽनादिभवे भजस्व मां भवोद्भव
सर्वेभ्यो रुद्ररूपेभ्यः नमो नमः। ॐ वामदेवाय नमः, ज्येष्ठाय नमः, रुद्राय नमः, कालाय नमः, कलाविकरणाय नमः, बलविकरणाय नमः, बलप्रमथनाय नमः, सर्वभूतदमनाय नमः, मनोन्मानाय नमः। ॐ सद्योजातं प्रवक्ष्यामि—सद्योजाताय वै नमः। भवे भवेऽनादिभवे भजस्व मां, भवोद्भव।
Verse 21
पञ्चब्रह्माङ्गषट्कञ्च वक्ष्ये ऽहं भुक्तिमुक्तिदं ॐ नमः परमात्मने पराय कामदाय परमेश्वराय योगाय योगसम्भवाय सर्वकराय कुरु सत्य भव भवोद्भव वामदेव सर्वकार्यकर पापप्रशमन सदाशिव प्रसन्न नमो ऽस्तु ते स्वाहा पञ्चब्रह्माङ्गफट्कारमिति ञ हृदयं सर्वार्थदन्तु सप्तत्यक्षरसंयुतं हा शिखा ॐ शिवात्मक महातेजः सर्वज्ञ प्रभुरावर्तय महाघोर कवच पिङ्गल नमः महाकवच शिवाज्ञया हृदयं बन्ध घूर्णय चूर्णय सूक्ष्मवज्रधर वज्रपाश धनुर्वज्राशनिवज्रशरीर मम शरीरमनुप्रविश्य सर्वदुष्टान् स्तम्भय हूं अक्षराणान्तु कवचं शतं पञ्चाक्षराधिकम्
पञ्चब्रह्माङ्गषट्कं वक्ष्येऽहं भुक्तिमुक्तिदम्। ॐ नमः परमात्मने पराय कामदाय परमेश्वराय, योगाय योगसम्भवाय, सर्वकराय कुरु; सत्यं भव; भव भवोद्भव; वामदेव सर्वकार्यकर; पापप्रशमन; सदाशिव प्रसन्न; नमोऽस्तु ते स्वाहा। इति पञ्चब्रह्माङ्गफट्कारः। ञ हृदयं सर्वार्थदं, सप्तत्याक्षरसंयुतम्; हा शिखा। ॐ शिवात्मक महातेजः सर्वज्ञ प्रभो आवर्तय; महाघोर कवच; पिङ्गल नमः। शिवाज्ञया—हृदयं बन्ध; घूर्णय चूर्णय; सूक्ष्मवज्रधर; वज्रपाश; धनुर्वज्र; अशनिवज्रशरीर; मम शरीरमनुप्रविश्य सर्वदुष्टान् स्तम्भय हूं। अक्षराणां कवचं शतं पञ्चाक्षराधिकम्।
Frequently Asked Questions
It repeatedly uses a standard tantric workflow: lakṣa-japa (100,000 repetitions) followed by daśāṃśa-homa (one-tenth oblations), then nyāsa/kavaca for embodiment and protection, and bali offerings (notably to Kṣetrapāla) for boundary-control and removal of afflictive forces.
The practical rites culminate in Īśāna and the Pañcabrahman framework, where Sadāśiva and the five faces (Sadyojāta, Vāmadeva, Aghora, Tatpuruṣa, Īśāna) become the doctrinal ground for aṅga-nyāsa and kavaca—recasting protection and power as expressions of Śiva’s sovereignty rather than isolated technique.