Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 58

Devanagari script

श्रादभुक्प्रातरुत्थाय प्रकुर्याद्दन्तधावनम् । श्राद्धकर्ता न कुर्वीत दन्तानां धावनं बुधः

Transliteration

śrādabhukprātarutthāya prakuryāddantadhāvanam | śrāddhakartā na kurvīta dantānāṃ dhāvanaṃ budhaḥ

Translation

Тот, кто вкусил трапезу шраддхи, встав утром, должен совершить очищение зубов. Но совершающий саму шраддху, будучи мудрым, не должен чистить зубы во время соблюдения обряда шраддхи.

Word by Word

• श्रादभुक्: the śrāddha-eater (participant)
• श्रादभुक्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध + भुज् (धातु) → भुक् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (श्राद्धं भुङ्क्ते इति)

• प्रातर्: in the morning
• प्रातर्: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम् (adverb: ‘in the morning’)

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: उत् + स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), ‘having risen’

• प्रकुर्यात्: should do
• प्रकुर्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• दन्तधावनम्: tooth-cleaning
• दन्तधावनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दन्त + धावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (दन्तानां धावनम्)

• श्राद्धकर्ता: the performer of the śrāddha
• श्राद्धकर्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध + कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्राद्धस्य कर्ता)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• कुर्वीत: should do
• कुर्वीत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• दन्तानाम्: of the teeth
• दन्तानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्

• धावनम्: washing/cleaning
• धावनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• बुधः: a wise man
• बुधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Morning after śrāddha: a brāhmaṇa guest cleans teeth at a water-pot; the yajamāna, still in observance, refrains and proceeds to other ritual duties, with darbha and altar still set.

Characters & Entities

• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual roles carry specific disciplines; purity practices vary depending on whether one is the officiant or a participant.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction appears within Prabhāsa-kṣetra Māhātmya; it is a procedural rule rather than a location praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śrāddha-eater cleans teeth in the morning; the śrāddha-performer refrains from tooth-cleaning during the observance.