Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

तदा सर्वे वनमपि भूकांडजमभूत्पुनः । गणास्ते तप आतस्थुर्दृष्ट्वा कान्तिंवसन्तजाम्

Transliteration

tadā sarve vanamapi bhūkāṃḍajamabhūtpunaḥ | gaṇāste tapa ātasthurdṛṣṭvā kāntiṃvasantajām

Translation

Тогда даже весь лес словно вновь возник, как бы свежевыросший из земли; и те ганы, увидев сияние, будто рожденное весной, утвердились в тапасе — подвиге аскезы.

Word by Word

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• वनम्: the forest
• वनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)

• भूकाण्डजम्: sprung from the earth
• भूकाण्डजम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भू + काण्ड + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘भू-काण्डात् जातम्’ इति पञ्चमी-तत्पुरुष (born from the earth’s stalk/ground)

• अभूत्: became/was
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/Imperfective past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, पुनरावृत्त्यर्थ (adverb: again)

• गणाः: the gaṇas
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• ते: those
• ते: Karta (Subject apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तपः: penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• आतस्थुः: they undertook/began
• आतस्थुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + स्था (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव

• कान्तिम्: beauty/splendor
• कान्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• वसन्तजाम्: born of spring
• वसन्तजाम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वसन्त + जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘वसन्तात् जाता’ इति पञ्चमी-तत्पुरुष

Speaker

Narrator (Purāṇic voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Nāgara-khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A forest suddenly looks freshly sprung from the earth—lush, bright, and spring-radiant; gaṇas, now composed, sit or stand in austerity amid the renewed greenery.

Characters & Entities

• Gaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When austerity is embraced, both the practitioner and the surrounding sacred environment are depicted as renewed and illumined.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The passage is within a Tīrthamāhātmya setting, but the particular tīrtha is not explicitly named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Undertaking tapas—standing firm in disciplined practice—is the implied prescription.