Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

Devanagari script

इत्युक्त्वा सत्कृतास्ते वै ब्रह्मणा भगवद्गणाः । प्रणम्य लोककर्तारं तेऽपि हृष्टाः प्रतस्थिरे

Transliteration

ityuktvā satkṛtāste vai brahmaṇā bhagavadgaṇāḥ | praṇamya lokakartāraṃ te'pi hṛṣṭāḥ pratasthire

Translation

Сказав так, Брахма должным образом почтил тех божественных слуг. Поклонившись Творцу миров, они тоже, радуясь, отправились в путь.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थ-निपात (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund)

• सत्कृताः: honoured
• सत्कृताः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त; √कृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative, Plural); समासः तत्पुरुष (सत्-कृत = सम्मानित)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative, Plural)

• वै: indeed
• वै: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• ब्रह्मणा: by Brahmā
• ब्रह्मणा: Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• भगवत्: of the Lord
• भगवत्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (Genitive, Singular) (समासपूर्वपद)

• गणाः: attendants
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative, Plural)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund)

• लोककर्तारम्: the creator of the worlds
• लोककर्तारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); समासः षष्ठी-तत्पुरुष (लोकस्य कर्ता)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative, Plural)

• अपि: also
• अपि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-निपात (also particle)

• हृष्टाः: delighted
• हृष्टाः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन (Nominative, Plural)

• प्रतस्थिरे: set out/departed
• प्रतस्थिरे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + स्था (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (implicit)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā bestows honor—garlands, seats, or gestures of blessing—upon two divine attendants; they bow deeply to him and depart with joyful faces, suggesting a sanctioned mission.

Characters & Entities

• Brahmā
• Bhagavad-gaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes honoring worthy emissaries and maintaining reverence toward the cosmic source; humility accompanies sacred missions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; this is a transition verse within the Kāśī Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; the implied dharma is respectful salutation (praṇāma) and proper honoring (satkāra).