Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 36
Devanagari script
तया निवेदिताशेषवृत्तांतः स वणिक्पतिः । अहोकष्टमिति ज्ञात्वा निशश्वास मुहुर्मुहुः
Transliteration
tayā niveditāśeṣavṛttāṃtaḥ sa vaṇikpatiḥ | ahokaṣṭamiti jñātvā niśaśvāsa muhurmuhuḥ
Translation
Когда она поведала ему всё до конца, владыка-купец, поняв, воскликнул: «Увы, какое тяжкое бедствие!», и снова и снова вздыхал.
Word by Word
तयाby her
तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
निवेदिताशेषवृत्तान्तःwhose entire account had been reported
निवेदिताशेषवृत्तान्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिवेदिताशेषवृत्तान्त (प्रातिपदिक; निवेदित + अशेष + वृत्तान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निवेदित (कृदन्त, क्त) ‘reported’ + अशेष (अव्यय/विशेषण ‘entire’) + वृत्तान्त
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वणिक्पतिःthe merchant-lord
वणिक्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवणिक्पति (प्रातिपदिक; वणिक् + पति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहोalas!/oh!
अहो:
Sambodhana/Exclamation (Udgar/उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formअव्यय; विस्मय/शोकसूचक-निपात (interjection)
कष्टम्misfortune, hardship
कष्टम्:
Kriya-puraka (Predicate nominal/पूरक)
TypeNoun
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वाक्ये भाववाचक (predicative)
इतिthus
इति:
Vacana-marker (Quotation/इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative)
ज्ञात्वाhaving realized
ज्ञात्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया; ‘having known/realized’
निशश्वासsighed
निशश्वास:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्वस् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-viseshana (Frequency/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुस्/मुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; कालावृत्ति-वाचक (adverb of repetition)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriya-viseshana (Frequency/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुस्/मुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
Speaker
Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)
Visual Art Cues
Scene: After hearing the account, the merchant-lord’s face softens; he sighs repeatedly, hands lowered, eyes moist with concern.
Characters & Entities
V
vaṇikpati (merchant-chief)FAQs
True compassion is not indifferent—one inwardly feels another’s pain and is moved toward righteous support.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.