Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

Devanagari script

आयुर्धर्मो यशस्तेजः सन्ततिश्चैव वर्धते । पृथिव्यां सागरान्तायां पितृक्षेत्राणि यानि च

Transliteration

āyurdharmo yaśastejaḥ santatiścaiva vardhate | pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ pitṛkṣetrāṇi yāni ca

Translation

Возрастает срок жизни, дхарма, слава, духовное сияние и потомство. И на этой земле, окаймлённой океанами, существуют священные «поля предков» (питри-кшетра)…

Word by Word

• आयुः: life-span
• आयुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धर्मः: dharma, righteousness
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यशः: fame
• यशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तेजः: splendour, vigor
• तेजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सन्ततिः: progeny, lineage
• सन्ततिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सन्तति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक अव्ययम् (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपातः (indeed/just)

• वर्धते: increases
• वर्धते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• पृथिव्याम्: on the earth
• पृथिव्याम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• सागरान्तायाम्: bounded by the ocean
• सागरान्तायाम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सागर (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पृथिव्याम्); समासः—तत्पुरुषः (सागरः अन्तः यस्याः)

• पितृक्षेत्राणि: ancestral sacred places/fields
• पितृक्षेत्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां क्षेत्राणि)

• यानि: which
• यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक सर्वनाम (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

Speaker

Deductive (Revā Khaṇḍa narrator continuing instruction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pitṛ-kṣetrāṇi (category)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A map-like sacred panorama: multiple tīrthas indicated across the land, with a central figure receiving blessings—symbols of longevity, dharma, fame, tejas, and progeny.

Characters & Entities

• Pitṛ-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Proper ancestral rites yield tangible and spiritual prosperity—longevity, virtue, reputation, inner radiance, and continuity of lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse introduces the concept of pitṛ-kṣetras; specific sites are named in the following verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied: performing pitṛ offerings/śrāddha as the cause of the stated increases (āyuḥ, dharma, etc.).