HomeRig VedaMandala 5Sukta 54Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 5.54

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.54)
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

तं नाकमर्यो अगृभीतशोचिषं रुशत्पिप्पलं मरुतो वि धूनुथ । समच्यन्त वृजनातित्विषन्त यत्स्वरन्ति घोषं विततमृतायवः ॥

तं नाक॑म॒र्यो अगृ॑भीतशोचिषं॒ रुश॒त्पिप्प॑लं मरुतो॒ वि धू॑नुथ । सम॑च्यन्त वृ॒जनाति॑त्विषन्त॒ यत्स्वर॑न्ति॒ घोषं॒ वित॑तमृता॒यव॑: ॥

táṁ nā́kam aryó agṛ́bhīta-śociṣaṁ ruśát-píppalaṁ maruto ví dhūnutha | sám acyanta vṛ́janā́ti-tviṣanta yát sváranti ghóṣaṁ ví-tatam ṛtā́yavaḥ ||

Ту высоту, устремлённую к небу, о Маруты, с пламенем, что не схватить, и с сияющей листвой, вы встряхиваете и приводите в движение. Враждебные силы выбиваются и рассеиваются, когда вы пылаете сверх меры, когда вы издаёте широко разлитый рёв — вы, ищущие и движущиеся в Истине (ṛta).

तम् । नाक॑म् । अ॒र्यः । अगृ॑भीतऽशोचिषम् । रुश॑त् । पिप्प॑लम् । म॒रु॒तः॒ । वि । धू॒नु॒थ॒ । सम् । अ॒च्य॒न्त॒ । वृ॒जना॑ । अति॑त्विषन्त । यत् । स्वर॑न्ति । घोष॑म् । विऽत॑तम् । ऋ॒त॒ऽयवः॑ ॥तम् । नाकम् । अर्यः । अगृभीतशोचिषम् । रुशत् । पिप्पलम् । मरुतः । वि । धूनुथ । सम् । अच्यन्त । वृजना । अतित्विषन्त । यत् । स्वरन्ति । घोषम् । विततम् । ऋतयवः ॥tam | nākam | aryaḥ | agṛbhīta-śociṣam | ruśat | pippalam | marutaḥ | vi | dhūnutha | sam | acyanta | vṛjanā | atitviṣanta | yat | svaranti | ghoṣam | vi-tatam | ṛta-yavaḥ

तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नाकम्heaven, firmament
नाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
अर्यःthe noble one (Arya)
अर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
अगृभीतunseized, not grasped
अगृभीत:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootग्रह् (धातु) + अङ् (निषेध/अभावार्थक उपसर्ग ‘अ-’)
शोचिषम्flame, brilliance
शोचिषम्:
कर्म (विशेष्य-रूपेण)
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक)
रुशत्shining, bright
रुशत्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootरुश् (धातु) अथवा रुशत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
पिप्पलम्pippala tree / pippala (fig)
पिप्पलम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपिप्पल (प्रातिपदिक)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
विapart, asunder, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
धूनुथyou (pl.) shake
धूनुथ:
क्रिया
TypeVerb
Rootधू (धातु)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अच्यन्तthey moved/shifted, they caused to slip
अच्यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootच्यु (धातु) + सम् (उपसर्ग)
वृजनात्from distress/strait, from danger
वृजनात्:
अपादान
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
इत्विषन्तthey flashed, they shone
इत्विषन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootत्विष् (धातु) + इ (उपसर्ग/प्रवर्धक ‘इ-’ वैदिक)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun/Conjunction
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वरन्तिthey sound, resound
स्वरन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्वर् (धातु)
घोषम्roar, din, sound
घोषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
विततम्spread out, extended
विततम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootतन् (धातु) + वि (उपसर्ग)
ऋतायवःfollowers of ṛta, truth-ordered (ones)
ऋतायवः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootऋतायू (प्रातिपदिक; ऋत + आयु/आयु- ‘going according to ṛta’)