Rig Veda 4.18.4: Mandala 4, Sukta 18, Mantra 4

Sukta 4.18

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

किं स ऋधक्कृणवद्यं सहस्रं मासो जभार शरदश्च पूर्वीः । नही न्वस्य प्रतिमानमस्त्यन्तर्जातेषूत ये जनित्वाः ॥

Transliteration

kím sá ṛ́dhak kṛṇavad yáṃ sahásraṃ mā́sō jabhā́ra śáradaś ca pūrvī́ḥ | nahī́ nv asya prati-mā́nam ásty antár jātéṣūta yé jánitvāḥ ||

Translation

Какое отдельное деяние могло бы сравниться с Тем, кто вынес тысячу месяцев и многие прежние осени? Воистину нет Ему меры среди рождённых — и даже среди тех, кто, родив, становится источником рождения.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• किम्: what?
• किम्: Karma (प्रश्नरूपेण)
• Type: Pronoun
• Root: किम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋधक्: separately, apart
• ऋधक्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ऋधक् (अव्यय)

• कृणवत्: did, made
• कृणवत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• यम्: whom/which
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• मासः: month
• मासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)

• जभार: bore, carried, brought
• जभार: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• शरदः: autumns, years
• शरदः: Karma
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• पूर्वीः: many/former, earlier
• पूर्वीः: Karma (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• हि: indeed, for
• हि: (निपात/हेतौ)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• नु: now, indeed
• नु: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)

• अस्य: of him/this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रतिमानम्: counterpart, equal, measure
• प्रतिमानम्: Kartā (अस्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: प्रतिमान (प्रातिपदिक)

• अस्ति: is
• अस्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• अन्तर्जातेषु: among those born within/inside
• अन्तर्जातेषु: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: अन्तर्जात (कृदन्त-प्रातिपदिक; अन्तर् + जात, √जन्)

• उत: and also
• उत: (समुच्चय/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (अव्यय)

• ये: who
• ये: Kartā (जनित्वाः इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनित्वाः: having been born
• जनित्वाः: (पूर्वकाल-क्रियाविशेषण)
• Type: Verbal derivative
• Root: √जन् (धातु) → जनित्व (क्त्वान्त/तुमुनादि-निष्पन्नः; here: क्त्वा-प्रत्ययान्तः)