Rig Veda 2.16.3 — Mandala 2, Sukta 16, Mantra 3

Sukta 2.16

Rishi: Gṛtsamada Bhārgava

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify with Anukramaṇī)

Samhita Patha (Devanagari)

न क्षोणीभ्यां परिभ्वे त इन्द्रियं न समुद्रैः पर्वतैरिन्द्र ते रथः । न ते वज्रमन्वश्नोति कश्चन यदाशुभिः पतसि योजना पुरु ॥

Transliteration

ná kṣoṇī́bhyāṃ paribhvé ta indríyaṃ ná samudráiḥ párvatair indra te ráthaḥ | ná te vájram ánv aśnoti káś caná yad āśúbhiḥ pátasi yójanā purú ||

Translation

Ни два мира не могут объять твою силу, о Индра, ни океаны и горы не удержат твою колесницу. Никто не настигнет твою ваджру, когда со своими быстрыми ты пролетаешь многие йоджаны.

Word by Word

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• क्षोणीभ्याम्: by/with the two earths (earth and heaven / the two worlds)
• क्षोणीभ्याम्: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: क्षोणी

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• भ्वे: become / be (able to) encompass
• भ्वे: —
• Type: Verb
• Root: भू

• ते: of you / your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्

• इन्द्रियम्: power, might, lordly strength
• इन्द्रियम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• समुद्रैः: by/with the oceans
• समुद्रैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: समुद्र

• पर्वतैः: by/with the mountains
• पर्वतैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पर्वत

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: —
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र

• ते: your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्

• रथः: chariot
• रथः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रथ

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• ते: your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्

• वज्रम्: thunderbolt
• वज्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वज्र

• अनु: after, along
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• अश्नोति: attains, reaches
• अश्नोति: —
• Type: Verb
• Root: अश् (अश्नुते/अश्नोति)

• कश्चन: anyone at all
• कश्चन: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: कश्चन (कः + चन)

• यदा: when
• यदा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यदा

• आशुभिः: with the swift (steeds)
• आशुभिः: Karaṇa
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: आशु

• पतसि: you fly, speed
• पतसि: —
• Type: Verb
• Root: पत्

• योजना: yoking-distances, leagues
• योजना: Karma
• Type: Noun
• Root: योजन

• पुरु: many, much
• पुरु: —
• Type: Adjective/Indeclinable (quantifier)
• Root: पुरु