Rig Veda 10.65.2 — Mandala 10, Sukta 65, Mantra 2

Sukta 10.65

Devata: Indrāgnī (dual); Soma as supporting power in the verse

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्राग्नी वृत्रहत्येषु सत्पती मिथो हिन्वाना तन्वा समोकसा । अन्तरिक्षं मह्या पप्रुरोजसा सोमो घृतश्रीर्महिमानमीरयन् ॥

Transliteration

indrāgnī vṛtrahátyeṣu sátpatī mithó hinvānā́ tanvā́ samókasā | antárikṣaṃ mahyā́ paprúr ójasā sómo ghṛtaśrī́r mahimā́nam ī́rayan ||

Translation

Индра и Агни — истинные владыки в убиениях Вритры; взаимно побуждая друг друга и пребывая вместе в одном жилище бытия, они силою наполнили широкий средний мир; а Сома, сияющий гхритой, воздвигает их величие.

Word by Word

• इन्द्राग्नी: Indra and Agni
• इन्द्राग्नी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + अग्नि (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)

• वृत्रहत्येषु: in the slayings of Vṛtra / in Vṛtra-killing battles
• वृत्रहत्येषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वृत्रहत्य (प्रातिपदिक) < वृत्र + हत्य (हत्/हन्-धातु से)

• सत्पती: the two true lords
• सत्पती: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सत्पति (प्रातिपदिक) < सत् + पति (तत्पुरुष)

• मिथः: mutually, with each other
• मिथः: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: मिथस् (अव्यय)

• हिन्वाना: impelling, urging on
• हिन्वाना: कर्तृ
• Type: Verb (Participle)
• Root: हिन्/हि (धातु) ‘प्रेरणे’

• तन्वा: with (their) body / with their own selves
• तन्वा: करण
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• समोकसा: sharing the same dwelling, of one abode
• समोकसा: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: समोकस् (प्रातिपदिक) < सम् + ओकस् ‘आवास/गृह’

• अन्तरिक्षम्: the midspace, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• मह्या: with greatness, mightily
• मह्या: करण
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक)

• पप्रुर्: they have filled / pervaded
• पप्रुर्: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: पॄ/पॢ (धातु) ‘पूरणे/व्याप्तौ’

• ओजसा: with strength, by might
• ओजसा: करण
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• घृतश्रीः: having ghee as splendor / ghee-bright
• घृतश्रीः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: घृतश्री (प्रातिपदिक) < घृत + श्री (तत्पुरुष)

• महिमानम्: greatness, majesty
• महिमानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)

• ईरयन्: setting in motion, arousing, impelling
• ईरयन्: कर्तृ
• Type: Verb (Participle)
• Root: ईर्/ईरय् (धातु) ‘प्रेरणे/चोदने’