Rig Veda 1.95.4: Mandala 1, Sukta 95, Mantra 4

Sukta 1.95

Devata: Enigmatic hidden ‘child/seer’ principle (often read as Agni in the waters / the concealed fire / or the solar child)

Samhita Patha (Devanagari)

क इमं वो निण्यमा चिकेत वत्सो मातॄर्जनयत स्वधाभिः । बह्वीनां गर्भो अपसामुपस्थान्महान्कविर्निश्चरति स्वधावान् ॥

Transliteration

ká imáṃ vo niṇyám ā́ ciketa vatsó mātṝ́r janayat svadhā́bhiḥ | bahvīnā́ṃ gárbho apásām upásthān mahā́n kavír níś carati svadhā́vān ||

Translation

Кто постиг для вас эту сокрытую тайну — что телёнок порождает матерей своими сва-дхā (svadhā), собственными силами? Зародыш многих деяний, из лона вод, великий ка́ви (kaví), самозаконный, выходит наружу.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कः: who?
• कः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: क (प्रश्न-प्रातिपदिक) / किम्

• इमम्: this (one)
• इमम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: of you / your
• वः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• निन्यम्: hidden, secret
• निन्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: निन्य (प्रातिपदिक; √नी ‘नेतुम्’ से ‘निन्य’ = ‘गुप्त/अन्तर्हित’)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• चिकेत: has perceived/understood
• चिकेत: —
• Type: Verb
• Root: √चित् (चेतयति/चिकेत) ‘जानने/ध्यान देने’

• वत्सः: the calf
• वत्सः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• मातॄः: mothers
• मातॄः: Karma
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• जनयत: generated, produced
• जनयत: —
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनयति) ‘उत्पादयति’

• स्वधाभिः: with (his/their) own powers / by inherent might
• स्वधाभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• बह्वीनाम्: of many
• बह्वीनाम्: Sambandha
• Type: Adjective
• Root: बह्वी (प्रातिपदिक; बहु का स्त्री-रूप)

• गर्भः: embryo, womb-child
• गर्भः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• अपसाम्: of the waters
• अपसाम्: Sambandha
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक; ‘जल/आपः’)

• उपस्थान्: from the laps/abodes (near-places)
• उपस्थान्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: उपस्थान (प्रातिपदिक; उप-√स्था ‘समीप-स्थितिः/आश्रय’)

• महान्: great
• महान्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• कविः: seer, sage
• कविः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• निः: out, forth
• निः: —
• Type: Indeclinable
• Root: निः (उपसर्ग/निपात)

• चरति: moves, goes forth
• चरति: —
• Type: Verb
• Root: √चर् ‘गमन/आचर’

• स्वधावान्: possessing inherent power / self-sustaining
• स्वधावान्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स्वधावन्त् (प्रातिपदिक; स्वधा + वन्त्)