HomeRamayanaBala KandaSarga 77Shloka 14
Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

सप्तसप्ततितमः सर्गः

Ayodhya Return, Bridal Reception, and Bharata’s Departure

अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वा राजसुतास्तदा।स्वं स्वं गृहमथासाद्य कुबेरभवनोपमम्।।1.77.14।।गोभिर्धनैश्च धान्यैश्च तर्पयित्वा द्विजोत्तमान्।रेमिरे मुदिता: सर्वा भर्तृभि: सहिता रह:।।1.77.15।।

abhivādyābhivādyāṃś ca sarvā rāja-sutās tadā |

svaṃ svaṃ gṛham athāsādya kubera-bhavanopamam || 1.77.14 ||

go-bhir dhanaiś ca dhānyaiś ca tarpayitvā dvijottamān |

remire muditāḥ sarvā bhartṛbhiḥ sahitā rahaḥ || 1.77.15 ||

Тогда все царевны, вновь и вновь воздав почтение достойным почитания, вошли каждая в свой дом, великолепный, словно дворец Куберы. Удовлетворив лучших брахманов дарами коров, богатства и зерна, они — радостные — провели уединённое время вместе со своими супругами.

कुमाराःprinces, sons
कुमाराः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
महात्मानःgreat-souled
महात्मानः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् आत्मा येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वीर्येणby prowess
वीर्येण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अप्रतिमाःincomparable
अप्रतिमाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअप्रतिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भुविon earth
भुवि:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
कृतदाराःmarried (having wives)
कृतदाराः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत + दार (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कृताः दाराः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कृतास्त्राःtrained in weapons
कृतास्त्राः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कृतानि अस्त्राणि येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
सधनाःwealthy
सधनाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-धन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (सह धनम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ससुहृज्जनाःwith friends and attendants
ससुहृज्जनाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस- सुहृद् + जन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/समाहार (सुहृदः जनाः येषाम् सह); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शुश्रूषमाणाःserving, attending upon
शुश्रूषमाणाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootशुश्रूष् (धातु) → शुश्रूषमाण (कृदन्त, शतृ/शानच्)
Formवर्तमानकाले शानच् (आत्मनेपदी) वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पितरम्father
पितरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वर्तयन्तिconduct (themselves), carry on
वर्तयन्ति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) (causative वर्तय-)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; causative sense ‘to conduct/maintain’
नरर्षभाःbulls among men, best of men
नरर्षभाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर + ऋषभ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नरेषु ऋषभाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; apposition to कुमाराः

With auspicious aricles in their hands, all the new brides who shone in silken apparelsimmediately went to temples and worshipped the family deities.

K
Kubera
C
cows
W
wealth

FAQs

Dharma is gṛhastha balance: reverence to elders, charity to brāhmaṇas, and rightful marital companionship—prosperity is legitimized through generosity and proper conduct.

The brides enter their new residences, honor revered persons, give gifts to brāhmaṇas, and then enjoy conjugal life privately with their husbands.

Dāna (generosity) joined with ācāra (proper etiquette) and domestic harmony.