Shloka 13

सप्तसप्ततितमः सर्गः

Ayodhya Return, Bridal Reception, and Bharata’s Departure

Devanagari script

मङ्गलालम्भनैश्चापि शोभिता: क्षौमवासस:। देवतायतनान्याशु सर्वास्ता: प्रत्यपूजयन्।।1.77.13।।

Transliteration

maṅgalālambhanaiś cāpi śobhitāḥ kṣauma-vāsasaḥ |

devatāyatanāny āśu sarvās tāḥ pratyapūjayan || 1.77.13 ||

Translation

Держа в руках благие, счастливые приношения и сияя в тонких льняных одеждах, все они поспешно совершили поклонение храмам божеств.

Word by Word

• अभिवाद्य: having paid obeisance
• अभिवाद्य: पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-वाद् (धातु) → अभिवाद्य (कृदन्त, ल्यप्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); ‘having saluted’

• अभिवाद्यान्: those worthy of homage
• अभिवाद्यान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अभिवाद्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘worthy to be saluted’ (object of अभिवाद्य)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• सर्वाः: all
• सर्वाः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• राजसुताः: princesses
• राजसुताः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (राज्ञः सुताः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तदा: then
• तदा: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

• स्वम्: one's own
• स्वम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; possessive adjective

• स्वम्: each one's own
• स्वम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; repetition for distributive sense

• गृहम्: house
• गृहम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अथ: then, thereafter
• अथ: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तर/क्रमबोधक (thereupon)

• आसाद्य: having reached
• आसाद्य: पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√सद् (धातु) → आसाद्य (कृदन्त, ल्यप्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव; ‘having reached/approached’

• कुबेरभवनोपमम्: like Kubera's palace
• कुबेरभवनोपमम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुबेर + भवन + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कुबेरस्य भवनम् इव उपमम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies गृहम्

• गोभिः: with cows
• गोभिः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental plural

• धनैः: with wealth
• धनैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• धान्यैः: with grain
• धान्यैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• तर्पयित्वा: having satisfied (honoured)
• तर्पयित्वा: पूर्वकालक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप्/तर्प् (धातु) → तर्पयित्वा (कृदन्त, क्त्वा)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (absolutive); ‘having satisfied’

• द्विजोत्तमान्: the best brahmins
• द्विजोत्तमान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (द्विजेषु उत्तमान्); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• रेमिरे: enjoyed, sported
• रेमिरे: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद

• मुदिताः: delighted
• मुदिताः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुद् (धातु) → मुदित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifies सर्वाः (rājasutāḥ)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• भर्तृभिः: with (their) husbands
• भर्तृभिः: सह (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सहिताः: together with
• सहिताः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘accompanied/united’

• रहः: in private
• रहः: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: रहस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोग; क्रियाविशेषण (in private/secretly)

Context

Thereafter the queens received the highly fortunate Sita, Urmila of high fame and both the daughters of Kusadhwaja, Mandavi and Srutakirti.

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is gratitude and alignment with sacred order: beginning household life with worship affirms satya (reverence for what is higher) and invites harmony.

What is the narrative situation?

Upon entering the royal setting, the brides promptly go to the deity shrines and perform worship with auspicious offerings.

Which character virtue is emphasized?

Śraddhā (reverent faith) expressed through proper ritual conduct.