Shloka 11

सप्तसप्ततितमः सर्गः

Ayodhya Return, Bridal Reception, and Bharata’s Departure

Devanagari script

ननन्द सजनो राजा गृहे कामै स्सुपूजित:।।1.77.10।।कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च सुमध्यमा।वधूप्रतिग्रहे युक्ता याश्चान्या राजयोषित:।।1.77.11।।

Transliteration

nananda sa-jano rājā gṛhe kāmaiḥ su-pūjitaḥ || 1.77.10 ||

kausalyā ca sumitrā ca kaikeyī ca su-madhyamā |

vadhū-pratigrahe yuktā yāś cānyā rāja-yoṣitaḥ || 1.77.11 ||

Translation

В своих покоях царь радовался вместе с роднёй и народом, ибо все были достойно почтены и радушно угощены. Каушалья, Сумитра и стройная Каикеи — вместе с прочими царскими женами — были заняты встречей невест.

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/कालवाचक (then/thereafter)

• सीताम्: Sita
• सीताम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• महाभागाम्: highly fortunate
• महाभागाम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाभागा (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् भागः यस्याः/या); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies सीताम्

• ऊर्मिलाम्: Urmila
• ऊर्मिलाम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऊर्मिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• यशस्विनीम्: famous, illustrious
• यशस्विनीम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यशस्विनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies ऊर्मिलाम्

• कुशध्वजसुते: the two daughters of Kushadhvaja
• कुशध्वजसुते: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुशध्वज + सुता (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कुशध्वजस्य सुते); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; apposition to सीताम् ऊर्मिलाम्

• च: and
• च: समुच्चय (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• उभे: both
• उभे: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; agrees with सुते

• जगृहुः: received, took
• जगृहुः: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• नृपपत्नयः: the king's wives
• नृपपत्नयः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (नृपस्य पत्न्यः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Context

The king and his kith and kin were received with honour in a pleasing manner. Kausalya, Sumitra and Kaikeyi of slender waist and other women attending on the king were busy in receiving the new brides.

Characters & Entities

• Daśaratha (the king)
• Kauśalyā
• Sumitrā
• Kaikeyī

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is social and familial duty: honoring guests, maintaining decorum, and properly receiving new family members sustains harmony in the royal household.

What is the narrative situation?

After the wedding journey, the king’s household celebrates; the queens and royal women formally welcome the brides into the palace.

Which character virtue is emphasized?

Saṃskāra and hospitality—orderly, respectful integration of the brides into the family.