Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 72, Shloka 36

भरतस्य मातृसदनगमनं कैकेय्या दारुणवृत्तान्तकथनं च

Bharata in Kaikeyi’s apartments: revelation of Daśaratha’s death and Rāma’s exile

रामेति राजा विलपन् हा सीते लक्ष्मणेति च।स महात्मा परं लोकं गतो गतिमतां वरः।।2.72.36।।

rāmeti rājā vilapan hā sīte lakṣmaṇeti ca | sa mahātmā paraṃ lokaṃ gato gatimatāṃ varaḥ || 2.72.36 ||

Рыдая: «О Рама! Увы, о Сита! О Лакшмана!», царь великой души — лучший из достигающих высшего удела — отошёл в иной мир.

रामO Rama
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; इति-योगे (quoted vocative)
इतिthus
इति:
Vakyartha-marker (वाक्यार्थ-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विलपन्lamenting
विलपन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + लप् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हाalas
हा:
Bhava-prakasha (भाव-प्रकाश)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formविस्मय/शोकसूचक-अव्यय (interjection)
सीतेO Sita
सीते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; इति-योगे
इतिthus
इति:
Vakyartha-marker (वाक्यार्थ-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः महान् आत्मा यस्य (कर्मधारय/बहुव्रीह्यर्थे)
परम्other/supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; लोकम् इत्यस्य विशेषणम्
लोकम्world
लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गतःwent
गतः:
Kriya (क्रिया/गतिवाचक)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गतिमताम्of those who have attained the goal
गतिमताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootगतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः गतिः अस्ति येषाम् (बहुव्रीह्यर्थे प्रातिपदिक), तेषाम्
वरःthe best
वरः:
Karta (कर्ता/प्रशंसावाचक)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

The magnanimous king, the foremost of those who attained the excellent state after, death, went to the other world, lamenting 'O Rama, O Sita, O Lakshamana'.

D
Daśaratha
R
Rāma
S
Sītā
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Even a righteous king must submit to the universal dharma of mortality; the verse frames death as a transition governed by cosmic order, not personal power.

Daśaratha dies in anguish after Rāma’s exile, crying out the names of Rāma, Sītā, and Lakṣmaṇa.

Daśaratha’s essential nobility is acknowledged (“mahātmā”), suggesting a life of royal dharma even though his end is marked by sorrow.