Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 91

The Explanation of the Twelve-Month Caturthī Vrata

सर्वासु च चतुर्थीषु शुक्लास्वप्यसितासु च । विघ्नेश एव देवेशः संपूज्यो भक्तितत्परैः ॥ ९१ ॥

sarvāsu ca caturthīṣu śuklāsvapyasitāsu ca | vighneśa eva deveśaḥ saṃpūjyo bhaktitatparaiḥ || 91 ||

В каждую Чатуртхи — и в светлую половину месяца, и в тёмную — лишь Вигхнеша, Владыка богов, должен быть почитаем теми, кто предан бхакти, с полной преданностью.

सर्वासुin all
सर्वासु:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; ‘in all’ (qualifying caturthīṣu)
and
:
समुच्चय (Samuccaya/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
चतुर्थीषुon the Caturthīs
चतुर्थीषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्थी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; ‘on/in the Caturthīs’
शुक्लासुin the bright (half)
शुक्लासु:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; ‘in the bright (fortnight)’ (qualifying caturthīṣu)
अपिalso/even
अपि:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (particle: also/even)
असितासुin the dark (half)
असितासु:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; ‘in the dark (fortnight)’ (qualifying caturthīṣu)
and
:
समुच्चय (Samuccaya/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
विघ्नेशःVighneśa (Gaṇeśa)
विघ्नेशः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootविघ्नेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘Vighneśa (Gaṇeśa)’
एवindeed/alone
एव:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
देवेशःLord of gods
देवेशः:
समनाधिकरण (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to विघ्नेशः; ‘Lord of gods’
संपूज्यःto be duly worshipped
संपूज्यः:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेय)
TypeAdjective
Rootसम्+पूज् (धातु) → संपूज्य (कृदन्त, यत्/य-प्रत्यय, भाव्य/कर्तव्य)
Formकृदन्त-विशेषण (gerundive/कर्तव्य): पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate ‘to be duly worshipped’
भक्ति-तत्परैःby those devoted (in devotion)
भक्ति-तत्परैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeAdjective
Rootभक्ति (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुष (सप्तमी/तृतीया-सम्बन्धार्थ): ‘भक्तौ तत्पर’ = devoted in devotion; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; instrumental ‘by those devoted to devotion’

Narada (in instruction within the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata: Caturthī-vrata (general, all months/fortnights)

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

V
Vighnesha (Ganesha)

FAQs

It teaches that devotion-focused worship of Vighneśa is appropriate on every Caturthī, emphasizing regular, time-aligned (tithi-based) practice rather than occasional worship.

The verse makes bhakti the primary qualification—those “intent on devotion” should worship—showing that inner reverence and dedication are central to successful pūjā, beyond mere ritual formality.

It uses calendrical discipline based on tithi (Caturthī across both pakṣas), reflecting practical Jyotiṣa-based timing for rites—an applied aspect of Vedic timekeeping used in vrata and pūjā.