Previous Verse
Next Verse

Shloka 73

Aṣṭāvakra’s Visit to Kubera: Hospitality, Temptation, and the Ethics of Restraint (अष्टावक्र-वैश्रवणोपाख्यानम्)

स्वाहा वौषट ब्राह्मणा: सौरभेयी धर्म चाग्रयं कालचक्रं बल॑ च | यशो दमो बुद्धिमतां स्थितिश्न शुभाशुभं ये मुनयश्न सप्त

vāyudeva uvāca | svāhā vauṣaṭ brāhmaṇāḥ saurabheyī dharmaś cāgryaṃ kālacakraṃ balaṃ ca | yaśo damo buddhimatāṃ sthitiś ca śubhāśubhaṃ ye munayaś ca sapta ||

Ваю сказал: «В установлении жертвоприношения пребывают возгласы “svāhā” и “vauṣaṭ”; брахманы; корова Саурабхейи; высочайшая Дхарма; колесо Времени; и сила. Таковы же слава, самообуздание, стойкость мудрых и весь круг благих и неблагих плодов кармы, а также Семь Риши. Знай: всё это — вместе с множеством божественных и космических начал, перечисленных прежде, — произошло от Махадевы (Шивы).»

स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
वौषट्vauṣaṭ (oblation-call)
वौषट्:
TypeIndeclinable
Rootवौषट्
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Plural
सौरभेयीa cow (Saurabheyī)
सौरभेयी:
Karta
TypeNoun
Rootसौरभेयी
FormFeminine, Nominative, Singular
धर्मःdharma, righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अग्र्यम्the best, foremost
अग्र्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअग्र्य
FormNeuter, Nominative, Singular
कालचक्रम्wheel of time
कालचक्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootकालचक्र
FormNeuter, Nominative, Singular
बलम्strength
बलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यशःfame, glory
यशः:
Karta
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Nominative, Singular
दमःself-control
दमः:
Karta
TypeNoun
Rootदम
FormMasculine, Nominative, Singular
बुद्धिमताम्of the intelligent
बुद्धिमताम्:
TypeAdjective
Rootबुद्धिमत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
स्थितिःstate, steadiness
स्थितिः:
Karta
TypeNoun
Rootस्थिति
FormFeminine, Nominative, Singular
शुभाशुभम्good and evil (auspicious/inauspicious)
शुभाशुभम्:
Karta
TypeNoun
Rootशुभाशुभ
FormNeuter, Nominative, Singular
येwho, which
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
मुनयःsages
मुनयः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Plural
सप्तseven
सप्त:
TypeNumeral
Rootसप्त

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva (Wind-god)
S
Svāhā
V
Vauṣaṭ
B
Brāhmaṇas
S
Saurabheyī (cow of Surabhi-lineage)
D
Dharma
K
Kālacakra (Wheel of Time)
B
Bala (Strength)
Y
Yaśas (Fame)
D
Dama (Self-restraint)
S
Sthiti of the wise (Steadfastness)
Ś
Śubhāśubha (Auspicious/Inauspicious karma)
S
Saptarṣi (Seven Sages)
M
Mahādeva (Śiva) (implied as the source in the surrounding passage)

Educational Q&A

The verse links ritual speech (svāhā, vauṣaṭ), social-religious authority (Brāhmaṇas), and ethical qualities (dharma, self-restraint, wise steadiness) with cosmic principles (Time’s wheel, karmic auspicious/inauspicious results), presenting them as parts of a single sacred order ultimately grounded in Mahādeva.

Vāyudeva continues a long enumeration of divine, ritual, and moral categories, concluding that these principles and beings should be understood as originating from Mahādeva, reinforcing a Śaiva-centered cosmology within the Anuśāsana Parva’s didactic discourse.