Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 21›Shloka 44
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

Devanagari script

तासां तद्वचनं श्रुत्वा दुःखार्तानां प्रजापतिः । ब्रह्मतेजः समायुक्तः पुत्रीस्नेहेन कर्षितः । जगाम यत्र ऋक्षेशो वचनं चेदमब्रवीत्

Transliteration

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā duḥkhārtānāṃ prajāpatiḥ | brahmatejaḥ samāyuktaḥ putrīsnehena karṣitaḥ | jagāma yatra ṛkṣeśo vacanaṃ cedamabravīt

Translation

Ouvindo as palavras de suas filhas, aflitas de tristeza, Prajāpati (Dakṣa)—dotado do fulgor bramânico e movido pelo amor às filhas—foi até onde estava o senhor das estrelas e proferiu estas palavras.

Word by Word
तासाम्of them
तासाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् — “of those (women)”
तत्that
तत्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वचनम् इत्यस्य विशेषणम् — “that”
वचनम्statement, words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — “speech/words”
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootश्रुत्वा (कृदन्त-अव्यय; √श्रु (धातु), क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive) — “having heard”
दुःखार्तानाम्of the distressed
दुःखार्तानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदुःख-आर्त (प्रातिपदिक; दुःख + आर्त)
Formषष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः — “of the grief-stricken”
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा-पति (प्रातिपदिक; प्रजा + पति)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — “Prajāpati”
ब्रह्मतेजः(possessing) Brahmic radiance
ब्रह्मतेजः:
Visheshana (Appositional attribute/विशेषण)
TypeNoun
Rootब्रह्म-तेजस् (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + तेजस्)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः — “Brahmic splendor” (as an epithet/attribute)
समायुक्तःendowed with
समायुक्तः:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमायुक्त (कृदन्त; √युज् (धातु) + सम्-आ- उपसर्ग, क्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः — “endowed/connected”
पुत्रीस्नेहेनby love for his daughters
पुत्रीस्नेहेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुत्री-स्नेह (प्रातिपदिक; पुत्री + स्नेह)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः — “by affection for (his) daughters”
कर्षितःdistressed, pulled
कर्षितः:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकर्षित (कृदन्त; √कृष् (धातु), क्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकर्मणि कृदन्तः — “drawn/tormented”
जगामwent
जगाम:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् — “went”
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय (relative adverb) — “where”
ऋक्षेशःlord of the stars (Moon)
ऋक्षेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋक्ष-ईश (प्रातिपदिक; ऋक्ष + ईश)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — “lord of the stars/bears (i.e., Moon)”
वचनम्words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — “speech”
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction) — “and”
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वचनम् इत्यस्य विशेषण/अन्वयः — “this”
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (imperfect/past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् — “said/spoke”
Speaker

Narrator (within Prabhāsakṣetra-māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Dakṣa, radiant with brahmanic splendor, listens to his daughters’ lament and then proceeds toward Soma (lord of stars), his face a blend of sorrow and resolve; the sky is studded with nakṣatras as if guiding him.

Characters & Entities
P
Prajāpati Dakṣa
Ṛ
Ṛkṣeśa (Soma/Moon)
D
Dakṣa’s daughters

FAQs

Dharma is upheld by responsible authority: elders correct wrongdoing with spiritual power guided by compassion.

Prabhāsakṣetra is the narrative setting of the māhātmya, where cosmic events are recounted to magnify the tīrtha’s sanctity.

No direct ritual; the verse frames a dharmic intervention (śāsana) by Prajāpati.

←Previous Verse
Next Verse→