Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

क्षुभ संचलने धातुर्निश्चला तेन निक्षुभा । भवंति ह्यथवा यस्मात्स्वांगीयाः क्षुद्विवर्जिताः

kṣubha saṃcalane dhāturniścalā tena nikṣubhā | bhavaṃti hyathavā yasmātsvāṃgīyāḥ kṣudvivarjitāḥ

A raiz verbal «kṣubh» é usada no sentido de “agitação/movimento”; como ela permanece imóvel, por isso é chamada Nikṣubhā. Ou ainda, porque os que nascem do seu próprio corpo tornam-se livres da fome.

क्षुभthe root ‘kṣubh’
क्षुभ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षुभ् (धातु)
Formधातुनिर्देशरूपेण (as root-name), प्रथमा (Nominative), एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः (lexical)
संचलनेin moving, in agitation
संचलने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंचलन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
धातुःa verbal root
धातुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधातु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
निश्चलाunmoving, fixed
निश्चला:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनिश्चल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifying धातुः/धातु-शब्दः)
तेनby that, therefore
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
निक्षुभाunagitated, not shaken
निक्षुभा:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनि-क्षुभ (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित); नि + क्षुभ
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषण (name/epithet)
भवन्तिthey become/are
भवन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: indeed/for)
अथवाor else
अथवा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअथवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-समुच्चय (conjunction: or)
यस्मात्because
यस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; सम्बन्धबोधक
स्वाङ्गीयाःbelonging to one’s own body
स्वाङ्गीयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्व-अङ्गीय (प्रातिपदिक); स्व + अङ्गीय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; विशेषण
क्षुद्विवर्जिताःfree from hunger
क्षुद्विवर्जिताः:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootक्षुद्-विवर्जित (प्रातिपदिक/कृदन्त); क्षुद् + वि-√वर्ज् (धातु) + क्त
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; विशेषण

Īśvara (Śiva) (continued discourse)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A calm feminine figure symbolizing Nikṣubhā stands unmoving amid swirling winds (kṣubh) that cannot disturb her; nearby, serene children/offspring appear content, untouched by hunger.

Ī
Īśvara (Śiva)
N
Nikṣubhā
K
kṣubh (verbal root)

FAQs

Steadiness (niścalatā) is praised as a spiritual quality; language itself is used to teach dharmic virtues.

The instruction is part of Prabhāsakṣetra Māhātmya, where sacred meaning is revealed through Śiva’s speech.

No ritual instruction is given; it is a doctrinal and etymological explanation.