Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

Devanagari script

पिता यः सर्वदेवानां भूतानां च पितामहः । यस्मादेष स तैः पूज्यो ब्राह्मणैः क्षेत्रवासिभिः

Transliteration

pitā yaḥ sarvadevānāṃ bhūtānāṃ ca pitāmahaḥ | yasmādeṣa sa taiḥ pūjyo brāhmaṇaiḥ kṣetravāsibhiḥ

Translation

Ele é o pai de todos os deuses e o avô primordial de todos os seres; por isso deve ser venerado por eles e pelos brāhmaṇas que habitam nesta região sagrada.

Word by Word

• पिता: father
• पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धवाचक-नाम

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• सर्वदेवानाम्: of all the gods
• सर्वदेवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—सर्वे देवाः (विशेषण-विशेष्यभाव)

• भूतानाम्: of beings
• भूतानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक; भू-धातोः क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• पितामहः: grandfather
• पितामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ + मह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—पितुः महः (grandfather)

• यस्मात्: from whom / because of whom
• यस्मात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (because of/from whom)

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशार्थक (demonstrative)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; पुनर्निर्देश (correlative)

• तैः: by them
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• पूज्यः: worthy of worship
• पूज्यः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि—‘पूजनीयः’

• ब्राह्मणैः: by Brahmins
• ब्राह्मणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• क्षेत्रवासिभिः: by the residents of the sacred field
• क्षेत्रवासिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—क्षेत्रे वासिनः (those dwelling in the sacred place)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmā as venerable pitāmaha seated on lotus, surrounded by devas paying respects; in the foreground, Prabhāsa-resident brāhmaṇas perform orderly worship, emphasizing community stewardship of the kṣetra.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Kṣetra-vāsins (residents of the holy field)
• Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recognizing the deity as the universal source establishes a dharmic duty of worship, especially for those living in a holy kṣetra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, presented as a sacred domain where residents uphold worship as a lived dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā by brāhmaṇas and kṣetra-vāsins—communal, place-based worship of the presiding Lord.