Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

संधारयसि पापात्मन्नेष्टं भोज्यं प्रयच्छसि । तस्मात्तस्याः पितुर्देहि त्वं सुवर्णायुतं ध्रुवम्

Transliteration

saṃdhārayasi pāpātmanneṣṭaṃ bhojyaṃ prayacchasi | tasmāttasyāḥ piturdehi tvaṃ suvarṇāyutaṃ dhruvam

Translation

«Ó de alma perversa, tu a sustentas e lhe dás o alimento que deseja. Portanto, deves certamente dar a seu pai dez mil peças de ouro.»

Word by Word

• संधारयसि: you maintain/support
• संधारयसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + √धृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• पापात्मन्: O evil-souled one
• पापात्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पापात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (पापः आत्मा यस्य)

• इष्टम्: desired, choice
• इष्टम्: Karman-anvayi (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (कृदन्त, √इष् (धातु), क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम् (भोज्यं प्रति)

• भोज्यम्: food
• भोज्यम्: Karman (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: भोज्य (कृदन्त, √भुज् (धातु), यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘भोज्य’ = खाने योग्य (that which is to be eaten)

• प्रयच्छसि: you give
• प्रयच्छसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √यम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (हेतु/Cause)
• Type: Noun
• Root: तस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक तद्)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that reason)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

• पितुः: of (her) father
• पितुः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

• देहि: give
• देहि: Kriya (क्रिया; आदेश)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन

• सुवर्ण-अयुतम्: ten thousand (pieces) of gold
• सुवर्ण-अयुतम्: Karman (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सुवर्णस्य अयुतम् = ten-thousand of gold)

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Kriya-vishesana (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: निश्चयार्थक-अव्ययप्रयोग (indeclinable usage: certainly)

Speaker

Vīrabhadra (contextual, injunction within reprimand)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vīrabhadra delivers a firm command: give the father a vast sum of gold; the scene feels like a dharma-court pronouncement amid sacred surroundings.

Characters & Entities

• Vīrabhadra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wrongdoing should be corrected through restitution; dharma emphasizes making amends, not merely enjoying benefits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A form of dāna/restitution is stated: giving suvarṇāyuta (ten thousand in gold) to the maiden’s father.