Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

ततो मया प्रणम्योच्चैर्विज्ञप्तः प्रपितामहः । प्राणिपत्य मुनिश्रेष्ठ लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः

Transliteration

tato mayā praṇamyoccairvijñaptaḥ prapitāmahaḥ | prāṇipatya muniśreṣṭha lajjāṃ tyaktvā sudūrataḥ

Translation

Então, após me prostrar com profunda reverência, dirigi minha súplica ao Grande Avô (Brahmā). Ó melhor dos sábios, depois de me prostrar, lancei para longe a vergonha e falei abertamente.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदर्थ-काल/क्रमवाचक (then/thereafter)

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; सर्वनाम

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/त्वान्त), उपसर्गः प्र; अर्थः: having bowed

• उच्चैः: aloud / loudly
• उच्चैः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: उच्चैः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (manner)

• विज्ञप्तः: was informed / was requested
• विज्ञप्तः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+ज्ञप् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रपितामहः: the great-grandfather (ancestor)
• प्रपितामहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रपितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• प्राणिपत्य: having prostrated
• प्राणिपत्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/त्वान्त); उपसर्गः प्र+आ; रूपम्: प्राणिपत्य (= प्राणिपत्य) ‘having bowed down/prostrated’

• मुनिश्रेष्ठ: O best of sages
• मुनिश्रेष्ठ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां श्रेष्ठः)

• लज्जाम्: shame
• लज्जाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लज्जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/त्वान्त)

• सुदूरतः: from very far away
• सुदूरतः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सुदूरतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘from far away’; उपसर्ग-सूचक: सु-

Speaker

Narrator addressing Agastya; action directed to Brahmā (Prapitāmaha)

Visual Art Cues

Scene: A devotee/soul prostrates before Brahmā, then rises to speak, visibly setting aside embarrassment; Brahmā sits as cosmic grandsire, calm and attentive.

Characters & Entities

• Brahmā
• Agastya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is clarified by honest confession and humble petition before divine wisdom, not by hiding in shame.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified in this verse; it continues the assembly narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma/prāṇipāta (prostration) is performed as the proper approach to divine authority.