Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

वाराणसी तीर्थमयी समस्ता यस्यास्तुनामापि हि तीर्थतीर्थम् । तत्रापि काचिन्मम सौख्यभूमिर्महापवित्रा मणिकर्णिकासौ

vārāṇasī tīrthamayī samastā yasyāstunāmāpi hi tīrthatīrtham | tatrāpi kācinmama saukhyabhūmirmahāpavitrā maṇikarṇikāsau

Vārāṇasī é inteiramente feita de tīrthas; até o seu próprio nome é um “tīrtha entre os tīrthas”. E dentro dela há um solo especial, minha terra de deleite: Maṇikarṇikā, supremamente purificadora.

वाराणसीVārāṇasī
वाराणसी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तीर्थमयीfull of tīrthas
तीर्थमयी:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतीर्थ + मय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मयट्-प्रत्ययान्त (made of/filled with); विशेषणम्
समस्ताentire
समस्ता:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
यस्याःof which/whose
यस्याः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
अस्तुmay be / let it be
अस्तु:
Kriyā (Optative/imperative assertion)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
नामname
नाम:
Karta/Karma (Topic: ‘name’)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (also/even)
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphasis)
तीर्थतीर्थम्the tīrtha among tīrthas
तीर्थतीर्थम्:
Samānādhikaraṇa (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootतीर्थ + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (tīrtha of tīrthas = best tīrtha)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (also)
काचित्a certain (one)
काचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (some)
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सौख्यभूमिः(my) place of happiness
सौख्यभूमिः:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootसौख्य + भूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (ground/place of happiness)
महापवित्राgreatly holy
महापवित्रा:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा + पवित्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (very pure); विशेषणम्
मणिकर्णिकाMaṇikarṇikā
मणिकर्णिका:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
असौthat (is)
असौ:
Karta (Subject/identifier)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थक-सर्वनाम (that/this)

Śiva/Viśvanātha (deduced from ‘mama saukhya-bhūmiḥ’)

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī) and Maṇikarṇikā

Type: kshetra

Scene: A panoramic sacred cityscape where every lane and ghāṭa is depicted as a tīrtha-spring; the word ‘Vārāṇasī’ appears as a luminous mantra in the sky; Maṇikarṇikā is highlighted with a radiant aura over the steps and water.

V
Vārāṇasī
M
Maṇikarṇikā
T
Tīrtha

FAQs

Kāśī is portrayed as intrinsically sacred, with Maṇikarṇikā highlighted as an especially purifying and beloved locus within it.

Vārāṇasī (Kāśī) in general, and Maṇikarṇikā in particular.

No explicit ritual is stated; the verse functions to inspire tīrtha-yātrā and reverence for Maṇikarṇikā as a purifier.