Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

Devanagari script

अनीश्वरांस्ततो वेधा व्याजं कृत्वा गृहं ययौ । दधीचिरथ संवीक्ष्य सर्वांस्त्रैलोक्यवासिनः

Transliteration

anīśvarāṃstato vedhā vyājaṃ kṛtvā gṛhaṃ yayau | dadhīciratha saṃvīkṣya sarvāṃstrailokyavāsinaḥ

Translation

Então o Criador (Vedhā), vendo-os sem o Senhor (Īśvara), tomou um pretexto e partiu para sua morada. Em seguida, Dadhīci, após examinar todos os habitantes dos três mundos—

Word by Word

• अनीश्वरान्: those without a lord/masterless
• अनीश्वरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन् + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (त्रैलोक्यवासिनः/जनान् इत्यर्थे)

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक/क्रमवाचक

• वेधा: the Creator (Brahmā)
• वेधा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेधस्/वेधा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (ब्रह्मा)

• व्याजम्: a pretext
• व्याजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्याज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया

• गृहम्: home
• गृहम्: Karma (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• दधीचिः: Dadhīci
• दधीचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दधीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• संवीक्ष्य: having observed
• संवीक्ष्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + वीक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (त्रैलोक्यवासिनः)

• त्रैलोक्यवासिनः: inhabitants of the three worlds
• त्रैलोक्यवासिनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-तत्पुरुष-समासः (त्रैलोक्ये वसन्ति इति), प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Narrator (Skanda-to-Agastya frame implied; verse is mid-sentence continuing into the next)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā (Vedhā) looks over the assembly, perceives the missing presence of Īśvara, and turns away with composed gravity; Dadhīci stands observing the three worlds’ beings gathered.

Characters & Entities

• Brahmā (Vedhā)
• Īśvara (Śiva, implied)
• Dadhīci
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacrifice that excludes the Supreme Lord becomes spiritually defective; devotion and reverence are essential to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse critiques an ‘anīśvara’ yajña (a rite excluding the Lord).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, a yajña should not be conducted while excluding Īśvara; otherwise even cosmic authorities withdraw.