Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

त्रिशतं शिवतीर्थानि त्रयीस्त्रिंशत्समन्वितम् । तत्रापि व्यक्तितो वक्ष्ये शृणुध्वं तानि सत्तमाः

Transliteration

triśataṃ śivatīrthāni trayīstriṃśatsamanvitam | tatrāpi vyaktito vakṣye śṛṇudhvaṃ tāni sattamāḥ

Translation

Trezentos são os Śiva-tīrthas, e mais trinta e três; e mesmo entre eles eu os descreverei distintamente—ouvi-os, ó nobres.

Word by Word

• त्रिशतम्: three hundred
• त्रिशतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिशत (प्रातिपदिक; त्रि + शत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; संख्यावाचक-द्विगुसमासः (त्रि+शत)

• शिवतीर्थानि: Śiva’s sacred fords/pilgrimage-places
• शिवतीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिवतीर्थ (प्रातिपदिक; शिव + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य तीर्थानि)

• त्रयीस्त्रिंशत्: thirty-three
• त्रयीस्त्रिंशत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: त्रयस् + त्रिंशत् (प्रातिपदिक; संख्या)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; संख्यावाचक (33)

• समन्वितम्: endowed with/including
• समन्वितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्; ‘युक्त/समेत’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषणम्

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/also)

• व्यक्तितः: distinctly/in detail
• व्यक्तितः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: व्यक्ति (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘व्यक्त्या/व्यक्तिरूपेण’

• वक्ष्ये: I shall describe/say
• वक्ष्ये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• शृणुध्वम्: listen (you all)
• शृणुध्वम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्

• तानि: those (things/places)
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; सर्वनाम

• सत्तमाः: O best of the good
• सत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + तमप् (तद्धित; superlative)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रयुक्तः (हे सत्तमाः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narration style)

Skanda Dialogue

Listener: sattamāḥ / munis (noble sages)

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator addresses assembled ‘sattamas’ (noble listeners), announcing a vast count of Śiva-tīrthas and promising a clear, distinct description; the Revā’s flowing presence suggests the setting.

Characters & Entities

• Śiva
• Śiva-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śaiva tīrthas are presented as structured and knowable; careful listening and remembrance of their names and virtues is itself part of dharmic practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces a catalog of Śiva-tīrthas rather than praising a single site, preparing the listener for detailed descriptions.

What ritualistic prescription is mentioned?

The instruction is śravaṇa (devotional listening) to the tīrtha-listing; no specific vow, charity, or mantra is stated.