Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 54

Devanagari script

परं विषादमापन्ना क्षणं ध्यात्वाब्रवीद्वचः । कोपात्संरक्तनयना निरीक्षन्ती मुनींस्तदा

Transliteration

paraṃ viṣādamāpannā kṣaṇaṃ dhyātvābravīdvacaḥ | kopātsaṃraktanayanā nirīkṣantī munīṃstadā

Translation

Tomada por profunda tristeza, refletiu por um instante e então falou. Com os olhos rubros de ira, fitou naquele momento os sábios.

Word by Word

• परम्: great
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम् (विषादम्)

• विषादम्: despondency
• विषादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विषाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• आपन्ना: having fallen into / having attained
• आपन्ना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आपन्न (कृदन्त; आप्/आप्-धातु, क्त-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; भूतकृत् (past participle), विशेषणम् (शाण्डिली)

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; काल-अवधि

• ध्यात्वा: having reflected
• ध्यात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• वचः: words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• कोपात्: from anger
• कोपात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• संरक्तनयना: with reddened eyes
• संरक्तनयना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: संरक्तनयन (प्रातिपदिक; संरक्त + नयन)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (संरक्ते नयने यस्याः/यस्याः नयने संरक्ते)

• निरीक्षन्ती: looking at
• निरीक्षन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नि-ईक्ष् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (Present participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मुनीन्: sages
• मुनीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kshetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śāṇḍilī, momentarily still in contemplation, then turning with reddened eyes toward the assembled sages; tension between sorrow and rising power.

Characters & Entities

• Śāṇḍilī
• Munis (sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the righteous can be shaken by grief; the verse sets up the dharmic test of how one responds to fate and speech.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named in this verse; it remains within the Revā Khaṇḍa narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive narrative leading into her response.