Home›Shiva Purana›Vayaviya Samhita›Uttara Bhaga›Adhyaya 41›Shloka 42
←Previous Verse
Next Verse→

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 42

स्कन्दसरः (Skandasara) — तीर्थवर्णनम् / Description of the Skandasara Sacred Lake

Devanagari script

अधिकृताखिलबोधसमाधयः परमनिर्वृतिमापुरनिंदिताः । व्यास उवाच । एतच्छिवपुराणं हि समाप्तं हितमादरात्

Transliteration

adhikṛtākhilabodhasamādhayaḥ paramanirvṛtimāpuraniṃditāḥ | vyāsa uvāca | etacchivapurāṇaṃ hi samāptaṃ hitamādarāt

Translation

Aqueles que alcançaram o samādhi do pleno entendimento espiritual chegaram à paz suprema—ó irrepreensíveis. Vyāsa disse: “Assim, este Śiva Purāṇa, verdadeiramente benéfico, foi concluído com reverente zelo.”

Word by Word
अधिकृतhaving undertaken/engaged in
अधिकृत:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअधि√कृ (धातु) → अधिकृत (कृदन्त/कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम्
अखिल-बोध-समाधयःthe samādhis of complete knowledge
अखिल-बोध-समाधयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअखिल (प्रातिपदिक) + बोध (प्रातिपदिक) + समाधि (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (अखिलस्य बोधस्य समाधयः इति); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
परम-निर्वृतिम्supreme bliss/cessation
परम-निर्वृतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + निर्वृति (प्रातिपदिक)
Formसमासः—कर्मधारयः (परमा निर्वृतिः); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
आपुःattained
आपुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत); प्रथमपुरुषः; बहुवचनम्; परस्मैपदम्
अनिन्दिताःblameless
अनिन्दिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-निन्दित (प्रातिपदिक; निन्द्-धातु से क्त, नकार-प्रत्ययेन निषेध)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम्
व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (शिवपुराणम् इत्यस्य)
शिव-पुराणम्the Śiva Purāṇa
शिव-पुराणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (शिवस्य पुराणम्); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphasis/indeed)
समाप्तम्completed
समाप्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्+√आप् (धातु) → समाप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (शिवपुराणम्)
हितम्beneficial
हितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहित (प्रातिपदिक; √धा/√हि-आधारे क्त/निष्पन्नार्थ)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
आदरात्out of respect/with reverence
आदरात्:
Hetu (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम् (Ablative/अपादान)
Speaker

Vyasa

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: Colophon-like closure: those established in complete bodha-samādhi attain supreme peace; Vyāsa declares the Śiva Purāṇa completed—this is textual ‘samāpti’ rather than a shrine legend.

Significance: Treats the Purāṇa itself as a liberating vehicle: śravaṇa/pāṭha leading to bodha-samādhi and paramā nirvṛti (mokṣa).

Shakti Dimension

Role: liberating

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities
S
Shiva
V
Vyasa

FAQs

It presents the culmination of Shaiva teaching: when complete spiritual understanding matures into samādhi, the soul attains supreme peace (nirvṛti), and the Purāṇa itself is affirmed as a reverently transmitted means toward that liberation.

By declaring the Śiva Purāṇa “beneficial,” Vyāsa implies its practices—devotion to Śiva, including Liṅga-upāsanā and Saguna contemplation—lead the practitioner toward inner realization that flowers as samādhi and liberation.

The verse points to meditation culminating in samādhi; in the Shiva Purana’s Shaiva framework this is typically supported by steady Śiva-bhakti, japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya), and contemplative worship of the Liṅga.

←Previous Verse
Next Verse→