Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 43

अवभृथस्नान-तीर्थयात्रा-तेजोदर्शनम् | Avabhṛtha Bath, Tīrtha-Pilgrimage, and the Vision of Divine Radiance

तदाह च महादेवः स्मयन्निव गणाधिपम् । अवज्ञाय हि मामेव तथाहंकृतवान्मुनिः

tadāha ca mahādevaḥ smayanniva gaṇādhipam | avajñāya hi māmeva tathāhaṃkṛtavānmuniḥ

Então Mahādeva, como que sorrindo, falou ao senhor de seus gaṇas: «De fato, aquele sábio—tendo desconsiderado somente a Mim—agiu segundo o ahaṅkāra, o orgulho do ‘eu’.»

tadthat
tad:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; pronominal object ‘that’ (referring to speech/act)
āhasaid
āha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
FormLiṭ (Perfect/लिट्), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
mahādevaḥMahādeva (Śiva)
mahādevaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahādeva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; karmadhāraya (‘great + god’)
smayansmiling
smayan:
Kartṛ-sahakārī (कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Root√smi (धातु)
FormVartamāna-kṛdanta (present active participle/शतृ), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; agreeing with mahādevaḥ
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya (comparative particle)
gaṇādhipamthe lord of the gaṇas (Gaṇeśa)
gaṇādhipam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgaṇādhipa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; tatpuruṣa (‘lord of the gaṇas’); object of āha
avajñāyahaving disregarded / insulting
avajñāya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootavajñā (प्रातिपदिक) / √jñā with ava- (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ल्यप्) from ava-√jñā ‘to disregard’; indeclinable verbal form; prior action
hiindeed / for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormNipāta (particle), emphasis/causal nuance
māmme
mām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormDvitīyā (2nd), Ekavacana; pronoun
evaonly / indeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta (restrictive particle)
tathāthus / in that manner
tathā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (prakāra)
ahaṃ-kṛtavānacted egoistically / became self-conceited
ahaṃ-kṛtavān:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootaham (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + √kṛ (धातु)
FormKṛdanta: past active participle (क्तवतु/क्तवत्) ‘kṛtavān’ with upapada ‘aham’ (ahaṃkṛta ‘egoistic’); Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicative to muniḥ
muniḥthe sage
muniḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana

Lord Shiva (Mahadeva)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

S
Shiva
G
Ganesha

FAQs

The verse frames ego (ahaṅkāra) as the root error: when the bound soul (paśu) disregards Pati (Śiva), pride arises and obscures right understanding, blocking grace and liberation.

Disregard of Śiva here implies neglect of His accessible Saguna forms—such as the Liṅga and His divine presence in worship—through which humility, reverence, and receptivity to Śiva’s anugraha (grace) are cultivated.

The practical takeaway is humility in sādhana: daily japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with reverence, accompanied by simple Liṅga-pūjā (or Tripuṇḍra/bhasma remembrance) to reduce ego and restore devotion.