Home›Shiva Purana›Vayaviya Samhita›Purva Bhaga›Adhyaya 28›Shloka 20
←Previous Verse
Next Verse→

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 20

अग्नीषोमात्मकविश्ववर्णनम् / The Universe as Agni–Soma

Fire and Nectar

Devanagari script

हृदि कृत्वेममर्थं वै देवेन समुदाहृतम् । अग्नीषोमात्मकं विश्वं जगदित्यनुरूपतः

Transliteration

hṛdi kṛtvemamarthaṃ vai devena samudāhṛtam | agnīṣomātmakaṃ viśvaṃ jagadityanurūpataḥ

Translation

Tendo colocado firmemente no coração este ensinamento proclamado pelo Senhor, deve-se compreender, segundo o seu verdadeiro sentido, que o universo inteiro, todo o mundo em movimento, é da natureza de Agni e Soma (as duas potências complementares).

Word by Word
हृदिin the heart
हृदि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
कृत्वाhaving placed (kept in mind)
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive): having placed/done
इमम्this
इमम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-सम्भव, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-निर्देश (this)
अर्थम्meaning/purport
अर्थम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
सम्बोधन/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/उपपादक अव्यय (emphatic particle)
देवेनby the god
देवेन:
कर्ता (Kartā/Agent in passive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; कर्तृकरणे (agent in passive sense)
समुदाहृतम्proclaimed/uttered
समुदाहृतम्:
क्रियाविशेष्य (Predicate/Verbal adjective)
TypeVerb
Rootसम्-उद्-आ-हृ (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle/कर्मणि कृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (contextually predicate of अर्थम्): ‘has been proclaimed’
अग्नीषोम-आत्मकम्having the nature of Agni and Soma
अग्नीषोम-आत्मकम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + सोम (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अग्नीषोमयोः आत्मा यस्य = consisting of Agni and Soma; विशेषण of विश्वम्
विश्वम्the universe
विश्वम्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
जगत्the world
जगत्:
समानााधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विश्वम् इत्यस्य अप्पोजिशन (apposition)
इतिthus
इति:
इति-सम्बन्ध (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)
अनुरूपतःaccordingly / in conformity
अनुरूपतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअनुरूपतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb): suitably/accordingly
Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Īśāna

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities
S
Shiva
A
Agni
S
Soma

FAQs

It teaches contemplative assimilation: the seeker should internalize Shiva’s instruction and perceive creation as a harmonized polarity (Agni–Soma), pointing to Shiva as the transcendent Lord who integrates and governs all powers.

The Linga represents the all-containing reality of Shiva; seeing the universe as Agni–Soma helps the devotee recognize Saguna manifestations (energies and functions) as resting in the one Pati, Shiva, whose symbol is the Linga.

A heart-centered dhyāna: silently contemplate Shiva’s teaching while japa of “Om Namaḥ Śivāya,” balancing inner heat and coolness (Agni–Soma) through steady breath and devotion.

←Previous Verse
Next Verse→