Rig Veda 9.96.10: Mandala 9, Sukta 96, Mantra 10

Sukta 9.96

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

स पूर्व्यो वसुविज्जायमानो मृजानो अप्सु दुदुहानो अद्रौ । अभिशस्तिपा भुवनस्य राजा विदद्गातुं ब्रह्मणे पूयमानः ॥

Transliteration

sá pū́rvyo vasu-víj jā́yamāno mṛjānáḥ apsú duduhānáḥ ádrau | abhiśastí-pā bhuvánasya rā́jā vidád gātúṃ bráhmaṇe pū́yamānaḥ ||

Translation

Ele, o Antigo, conhecedor e descobridor das riquezas, renasce; purificado nas águas, extraído sobre a pedra. Guardião contra a palavra hostil e o assalto, rei do mundo—ao purificar-se encontra o caminho para o Brahman, abrindo a via para que o mantra encarne a verdade.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• पूर्व्यः: primeval, ancient
• पूर्व्यः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (प्रातिपदिक; पूर्व ‘former’ + य प्रत्यय) / पूर्व

• वसुवित्: finder of wealth
• वसुवित्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: वसु + विद् (√विद् ‘to know/find’ → ‘finder/knower’)

• जायमानः: being born, coming into being
• जायमानः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √जन् (जायते) + शानच् (वर्तमान कृदन्त) → जायमान

• मृजानः: purifying (himself), cleansing
• मृजानः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √मृज् ‘to wipe/clean/purify’ + शानच् → मृजान

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप् (स्त्री; ‘water’)

• दुदुहानः: being milked / yielding (as milk)
• दुदुहानः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √दुह् ‘to milk’ + शानच्; (वेदिक पुनरुक्ति/इंटेन्सिव्-छाया: दु-दुह-) → दुदुहान

• अद्रौ: on/at the pressing-stone
• अद्रौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अद्रि (पुं; ‘stone, pressing-stone’)

• अभिशस्तिपाः: protector against imprecation
• अभिशस्तिपाः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun (compound agent)
• Root: अभिशस्ति (स्त्री; ‘imprecation, hostile charge’) + √पा ‘to protect’ (प-प्रातिपदिक) → -पा

• भुवनस्य: of the world
• भुवनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भुवन (नपुं; ‘world, being’) < √भू

• राजा: king
• राजा: कर्तृ (विशेषणम्/समानााधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: राजन् (पुं; ‘king’)

• विदत्: he finds / found
• विदत्: क्रिया
• Type: Verb-form (finite/old aorist-injunctive used predicatively)
• Root: √विद् ‘to find/know’ (लुङ्/आorist injunctive/imperf.-like form used adverbially) → विदत्

• गातुम्: a path, passage
• गातुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गातु (पुं; ‘path, passage’) < √गा/गम् (to go) (तु-प्रत्यय)

• ब्रह्मणे: for the prayer / for the sacred word
• ब्रह्मणे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (नपुं; ‘sacred formulation, prayer; Brahman’)

• पूयमानः: being purified
• पूयमानः: कर्तृ (विशेषणम्; कर्मणि-भावः)
• Type: Participle (passive)
• Root: √पू ‘to purify’ (pass.) + शानच् → पूयमान