Rig Veda 5.42.10: Mandala 5, Sukta 42, Mantra 10

Sukta 5.42

Rishi: Atri (Ātreya tradition) — traditional attribution for RV 5.42

Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

य ओहते रक्षसो देववीतावचक्रेभिस्तं मरुतो नि यात । यो वः शमीं शशमानस्य निन्दात्तुच्छ्यान्कामान्करते सिष्विदानः ॥

Transliteration

yá óhate rákṣaso devávītāv acákrebhis táṃ maruto ní yāta | yó vaḥ śámīṃ śaśamānáस्य nindā́t tucchyā́n kā́mān karate sisvidā́naḥ ||

Translation

Quem vos atacar, ó Maruts, com os Rakṣas no sacrifício assistido pelos deuses — sobre ele, ó Maruts, precipitai-vos com vosso poder irresistível. E quem, por censura do buscador laborioso, forja desejos vazios, iludindo — a esse abatei.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: सम्बन्ध/विशेषण (यः…सः-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ओहते: drives away / repels
• ओहते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ऊह्/√वह् (वेद. ‘ओह्’ = वहति/अपोहति)

• रक्षसः: the demons (rakṣasas)
• रक्षसः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)

• देववीतौ: in the divine service/assembly (at the rite where gods are invited)
• देववीतौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: देववीति (प्रातिपदिक; ‘देव-वीति’ = देवैः सह गमन/आह्वान/यज्ञ-समागमः)

• अचक्रेभिः: with the wheel-less (ones) / with those without wheels
• अचक्रेभिः: करण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अचक्र (प्रातिपदिक; ‘अ-चक्र’ = चक्ररहित/अचक्र; वेद. विशेषण)

• तम्: him
• तम्: कर्म (नि-या-त इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मरुतः: O Maruts
• मरुतः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• नि: down; in; towards
• नि: क्रियाविशेषण (दिशा/अवरोह)
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• यात: go / come
• यात: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या

• यः: who
• यः: सम्बन्ध/विशेषण (यः…सः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: of you / your
• वः: सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शमीम्: peace; calm; appeasement (śamī)
• शमीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शमी (प्रातिपदिक)

• शशमानस्य: of the pacifying one / of him who seeks calm
• शशमानस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the one who is pacifying/striving for peace’
• Type: Participle
• Root: √शम् (शशमान = वर्तमान-कृदन्त ‘शमयन्/शममान’)

• निन्दात्: from blame / from reproach
• निन्दात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: निन्दा (प्रातिपदिक) / √निन्द् (भाव)

• तुच्छ्यान्: vain / paltry
• तुच्छ्यान्: कर्म (कामा॑न् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: तुच्छ्य (प्रातिपदिक; ‘तुच्छ’ = तुच्छ/निरर्थक; वेद. बहुव. acc.)

• कामान्: desires
• कामान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• करते: makes / fashions
• करते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ

• सिष्विदानः: impelling / setting in motion (as he acts)
• सिष्विदानः: कर्तृ (यः…करते—इत्यस्य कर्ता-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √सिव्/√स्यु (वेद. सिष्विदान = कृत्-रूप; ‘प्रेरयन्/उत्सृजन्/प्रवर्धयन्’ इत्यर्थे)