Rig Veda 1.182.5: Mandala 1, Sukta 182, Mantra 5

Sukta 1.182

Rishi: Agastya Māna (traditional for this Aśvin cluster; confirm via Anukramaṇī for RV 1.182)

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

युवमेतं चक्रथुः सिन्धुषु प्लवमात्मन्वन्तं पक्षिणं तौग्र्याय कम् । येन देवत्रा मनसा निरूहथुः सुपप्तनी पेतथुः क्षोदसो महः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.182.5

Transliteration

yuvám etáṃ cakrathuḥ síndhuṣu plavám ātmanvántam pakṣíṇaṃ taugryā́ya kám | yéna devatrā́ mánasā nirūháthuḥ supaptanī́ petathuḥ kṣódaso maháḥ ||

Translation

Vós dois moldastes para o filho de Tugrya, nos rios, um «flutuador» que se sustém por si mesmo, um portador alado; por ele, com a mente voltada aos deuses, vós o erguestes para fora — bem alado, fizestes que atravessasse para além da grande pressão das águas.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• एतम्: this (one), him
• एतम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद्

• चक्रथुः: you two made / fashioned
• चक्रथुः: —
• Type: Verb
• Root: कृ (√कृ)

• सिन्धुषु: in the rivers / streams
• सिन्धुषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सिन्धु

• प्लवम्: a float, boat, raft
• प्लवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्लव

• आत्मन्वन्तम्: self-possessed, having ‘self’/vitality
• आत्मन्वन्तम्: विशेषण (कर्मणि)
• Type: Adjective
• Root: आत्मन्वन्त् (आत्मन् + वन्त्)

• पक्षिणम्: a bird (winged one)
• पक्षिणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पक्षिन्

• तौग्र्याय: for Tugra’s (son) / for Bhujyu (Tugrya)
• तौग्र्याय: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: तौग्र्य

• कम्: whom? / someone (enclitic)
• कम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: क (interrog./indef. pronoun)

• येन: by which (means)
• येन: करण
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद्

• देवत्रा: god-ward, to the gods’ realm
• देवत्रा: अधिकरण (दिशा/गति-अर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: देवत्रा

• मनसा: with (your) mind, by thought
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस्

• निरूहथुः: you two raised up / brought up / lifted out
• निरूहथुः: —
• Type: Verb
• Root: रुह् (√रुह्) + नि

• सुपप्तनी: having good wings / good-flying (two)
• सुपप्तनी: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (dual epithet)
• Root: सु + पप्तनी (from √पत्, reduplicated noun/adj.)

• पेतथुः: you two flew
• पेतथुः: —
• Type: Verb
• Root: पत् (√पत्)

• क्षोदसो: of the surge / of the agitation (of waters)
• क्षोदसो: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: क्षोदस्

• महः: of the great (one); of the vastness
• महः: सम्बन्ध
• Type: Adjective/Noun
• Root: महत्