Vasiṣṭha narra como Mohinī (filha de Brahmā), desejosa de lançar ilusão, pressiona Saṃdhyāvalī com uma exigência cruel: para provar que compreende o dharma e a dádiva própria da esposa, ela deve oferecer o que é “mais querido que a vida” — a cabeça de seu filho Dharma-aṅgada — sobretudo se o menino quebrar a observância de Hari/Dvādaśī ao comer. Saṃdhyāvalī treme, mas recupera a firmeza e, apoiando-se na autoridade purânica, afirma que a prática de Dvādaśī concede céu e libertação (mokṣa) e não deve ser abandonada por riqueza, laços ou pela própria vida; promete satisfazer Mohinī mantendo-se fiel ao satya e ao voto. Em seguida, apresenta um precedente antigo: o daitya Virocana e sua esposa Viśālākṣī, devotos em honrar brāhmaṇas e beber a água dos pés. Os devas, aflitos pelo poder asúrico, louvam Viṣṇu com um vasto stotra que enumera Suas formas; Viṣṇu, disfarçado de brāhmaṇa idoso, vai à casa de Virocana e por fim pede a duração de sua vida. Pela bhakti e ao receber a água dos pés de Viṣṇu, o casal obtém forma divina e ascende, e Viṣṇu remove a aflição dos devas. Saṃdhyāvalī conclui que não se desviará da verdade nem por seu esposo Rukmāṅgada: o satya é o destino supremo, e cair da verdade é degradante.
Verse 1
वसिष्ठ उवाच । संध्यावलीवचः श्रुत्वा मोहिनी दुहिता विधेः । उवाच तत्परा स्वीये कार्ये मोहकरंडिका ॥ १ ॥
Vasistha disse: Tendo ouvido as palavras de Sandhyavali, Mohini, a filha do Criador, atenta ao seu próprio propósito, falou; ela era um receptáculo de ilusão.
Verse 2
यद्येवं त्वं विजानासि धर्माधर्मगतिं शुभे । भर्तुरर्थे प्रदात्री च धनजीवितयोरपि ॥ २ ॥
Se de fato compreendes, ó dama auspiciosa, o curso do dharma e do adharma, deves entregar tua riqueza e até tua vida pelo bem de teu marido.
Verse 3
तदाहं याचये वित्तं जीवितादधिकं शुभे । देहि पुत्रशिरों मह्यं यदिष्टटं हृदयाधिकम् ॥ ३ ॥
Portanto, ó dama auspiciosa, peço aquela riqueza que é mais cara que a vida: dá-me a cabeça de teu filho, o que é mais desejado e jaz mais próximo de teu coração.
Verse 4
यदि नो भोजनं कुर्यात्संप्राप्ते हरिवासरे । तदा स्वहस्ते संगृह्य खङगं राजा पतिस्तव ॥ ४ ॥
Se, ao chegar o dia sagrado de Hari, ele não se abstiver de comer, então teu marido, o rei, deverá tomar uma espada com sua própria mão.
Verse 5
धर्मांगदशिरश्चारु चंद्रबिंबोपमं शुभम् । अजातश्मश्रुकं चैव कुंडलाभ्यां विभूषितम् ॥ ५ ॥
Sua bela cabeça estava adornada com um diadema, auspicioso e radiante como o disco da lua; ele era imberbe e embelezado ainda com um par de brincos.
Verse 6
छित्वा शीघ्रं पातयतु ममोत्संगे सुलोचने । एतद्वा कुरुतद्भद्रे यदान्नं न भुनक्ति च ॥ ६ ॥
Tendo-a cortado, que ele a deixe cair rapidamente em meu colo, ó tu de belos olhos. Ou então faze isto, ó dama auspiciosa, quando ele se recusar a comer.
Verse 7
दिने माधवदेवस्य पापसंघविनाशने । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या मोहिन्याः कटुकाक्षरम् ॥ ७ ॥
No dia sagrado do Senhor Mādhava, destruidor de montes de pecados, ao ouvir as palavras duras proferidas pela encantadora Mohinī, [ele/eles] prosseguiram em seu agir.
Verse 8
प्रचकंपे क्षणं देवी शीतार्ता कदली यथा । संध्यावली ततो धैर्यमास्थाय वरवार्णिनी ॥ ८ ॥
A deusa Sandhyāvalī tremeu por um instante, como uma bananeira aflita pelo frio. Depois, a dama de bela compleição, retomando a coragem, recompôs-se.
Verse 9
उवाच मोहिनीं वाक्यं सुमुखी प्रहसंत्यपि । श्रूयंते हि पुराणेषु गाथाः सुभ्रु समीरिताः ॥ ९ ॥
Sorrindo ao falar, a dama de belo rosto dirigiu-se a Mohinī: “Ó formosa, nos Purāṇa de fato se ouvem gāthā e narrativas que foram proclamadas.”
Verse 10
द्वादशी प्रति संबद्धाः स्वर्गमोक्षप्रदायिकाः । धनं त्यजेत्त्यजेद्दाराञ्जीवितं च गृहं त्यजेत् ॥ १० ॥
As observâncias ligadas a Dvādaśī concedem tanto o céu quanto a libertação (mokṣa). Deve-se renunciar às riquezas; renunciar até ao cônjuge; renunciar à própria vida—e até abandonar o lar—em vez de abandonar esse dever sagrado.
Verse 11
त्यजेद्देशं तथा भूपं स्वर्गं मित्रं गुरुं त्यजेत् । त्यजेत्तीर्थं त्यजेद्धर्मं त्यजेदत्यंतसुप्रियम् ॥ ११ ॥
Deve-se abandonar até a própria terra e o rei; renunciar até ao céu, ao amigo e ao mestre. Deve-se deixar até o lugar sagrado de peregrinação (tīrtha) e o dharma costumeiro—sim, até o que é sumamente querido—quando isso se opõe ao bem supremo.
Verse 12
त्यजेद्योगं त्यजेद्दानं ज्ञानं पुण्यक्रिया त्यजेत् । तपस्त्यजेत्त्यजेद्विद्यां सिद्धिं मोक्षं त्यजेच्छुभे ॥ १२ ॥
Ó auspiciosa, pode-se renunciar ao yoga, renunciar à caridade, renunciar ao conhecimento e aos ritos meritórios; pode-se renunciar à austeridade e até ao estudo—pode-se renunciar mesmo aos siddhi e à própria libertação (moksha).
Verse 13
न त्यजेद्द्वादगशीं पुण्यां पक्षयोरुभयोरपि । इह संबंधिनः सर्वे पुत्रभ्रातृसुहृत्प्रियाः ॥ १३ ॥
Não se deve abandonar a santa Dvādaśī em nenhuma das duas quinzenas (crescente ou minguante). Pois, neste mundo, todos os que nos são ligados—filhos, irmãos, amigos benevolentes e amados—ficam associados ao mérito dessa observância.
Verse 14
ऐहिकामुष्मिके देवि साधनी द्वादशी स्मृता । द्वादश्यास्तु प्रभावेण सर्वं क्षेमं भविष्यति ॥ १४ ॥
Ó Deusa, a Dvādaśī (o décimo segundo dia lunar) é lembrada como uma sadhana poderosa para alcançar fins tanto mundanos quanto do além; pela influência da Dvādaśī, surgirá em todos os aspectos completo bem-estar, proteção e segurança.
Verse 15
दापये तव तुष्ट्यर्थं धर्मांगदशिरः शुभे । विश्वासं कुरु मे वाक्ये सुखिनी भव शोभने ॥ १५ ॥
Ó auspiciosa e formosa, para tua satisfação farei com que te seja entregue a cabeça de Dharma-aṅgada. Confia nas minhas palavras e sê feliz, ó encantadora.
Verse 16
इहार्थं श्रूयते भद्रे इतिहासः पुरातनः । कथयिष्यामि ते भद्रे सावधाना श्रुणुष्व मे ॥ १६ ॥
A este respeito, ó querida, ouve-se uma antiga lenda sagrada. Eu a contarei a ti, ó querida—escuta-me com atenção.
Verse 17
आसीद्विरोचनः पूर्वं दैत्यो धर्मपरायणः । तस्य भार्या विशालाक्षी द्विजपूजनतत्परा ॥ १७ ॥
Outrora viveu o Daitya chamado Virocana, devotado ao Dharma. Sua esposa, Viśālākṣī, era sempre zelosa em honrar e venerar os duas-vezes-nascidos (brāhmaṇas).
Verse 18
नित्यमेकमृषिं प्रातः पूजयित्वा यथाविधि । पादोदकं तस्य सुभ्रु भक्त्या पिबति हृष्टधीः ॥ १८ ॥
Todas as manhãs, após venerar devidamente um único ṛṣi conforme o rito prescrito, a de belas sobrancelhas bebe com bhakti, jubilosa, a água que lavou os pés daquele sábio.
Verse 19
प्राह्लादिशंकिता देवा आसन्पूर्वं मृते सति । हिरण्यकशिपौ राज्यं शासति ह्युग्रतेजसि ॥ १९ ॥
Antigamente, quando Hiraṇyākṣa havia morrido e o feroz e poderoso Hiraṇyakaśipu governava o reino, os deuses, temerosos por causa de Prahlāda, permaneciam inquietos.
Verse 20
प्राह्लादौ ह्लादसंयुक्ते चेरुर्व्यग्रा महीतले । एकदा शक्रमुख्यास्ते देवाः समंत्र्य वाक्पतिम् ॥ २० ॥
Quando Prahlāda e Hlāda se uniram, os deuses vagaram pela terra em grande aflição. Então, certa vez, essas divindades—lideradas por Śakra (Indra)—deliberaram e chamaram Vākpati (Bṛhaspati).
Verse 21
प्रोचुः किं कार्यमधुनास्माभिः शत्रु प्रतापितैः । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां देवानां गुरुरब्रवीत् ॥ २१ ॥
Eles disseram: “Que devemos fazer agora, nós que fomos esmagados pelo poder do inimigo?” Ouvindo as palavras daqueles deuses, o preceptor dos devas respondeu.
Verse 22
विष्णुर्विज्ञापनीयोऽद्य दुःखं प्राप्तैः सुरव्रजैः । तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य गुरोरमिततेजसः ॥ २२ ॥
«Hoje, Viṣṇu deve ser informado pelas hostes dos deuses que caíram em aflição.» Ao ouvir isso, falou o Guru de fulgor incomensurável.
Verse 23
विरोचनप्राणहत्यै जग्मुर्वैकुंठमंतिके । तत्र गत्वा सुरश्रेष्ठं वैकुंठं तुष्टुवुः स्तवैः ॥ २३ ॥
Com a intenção de matar Virocana, foram para perto de Vaikuṇṭha. Chegando ali, louvaram Vaikuṇṭha—o mais excelso entre os deuses—com hinos.
Verse 24
देवा ऊचुः । नमो देवाधिदेवाय विष्णवेऽमिततेजसे । भक्तविघ्नविनाशाय वैकुण्ठाय नमो नमः ॥ २४ ॥
Disseram os deuses: Reverência a Viṣṇu, o Deus dos deuses, de fulgor incomensurável. Reverência, vez após vez, a Vaikuṇṭha, o destruidor dos obstáculos que acometem Seus devotos.
Verse 25
हरयेऽद्भुतसिंहाय वामनाय महात्मने । क्रोडरूपाय मत्स्याय प्रलयाब्धिनिवासिने ॥ २५ ॥
Reverência a Hari—que Se manifestou como o maravilhoso Homem-Leão, como Vāmana o Anão, como o Javali de grande alma, e como Matsya, o Peixe que habita o oceano no tempo da dissolução cósmica.
Verse 26
कूर्माय मन्दरधृते भार्गवायाब्धिशायिने । रामायाखिलनाथाय विश्वेशाय च साक्षिणे ॥ २६ ॥
Reverência a Kūrma, a encarnação Tartaruga que sustentou Mandara; a Bhārgava; ao Senhor que repousa sobre o oceano; a Rāma, senhor de tudo; ao Senhor do universo; e à Testemunha de todas as coisas.
Verse 27
दत्तात्रेयाय शुद्धाय कपिलायार्तिहारिणे । यज्ञाय धृतधर्माय सनकादिस्वरूपिणे ॥ २७ ॥
Saudações a Dattātreya, o puro; a Kapila, removedor das aflições; a Yajña, sustentáculo do Dharma; e Àquele cuja própria forma se manifesta como Sanaka e os demais sábios primordiais.
Verse 28
ध्रुवस्य वरदात्रे च पृथवे भूरिकर्मणे । ऋषभाय विशुद्धाय हयशीर्षभृतात्मने ॥ २८ ॥
Saudações Àquele que concedeu dádivas a Dhruva; Àquele que se tornou Prithu, realizador de grandes feitos; ao puro Rishabha; e ao Supremo Si mesmo que porta a forma de Hayashirsha, o Senhor de cabeça de cavalo.
Verse 29
हंसायागमरूपायामृतकुम्भविधारिणे । कृष्णांय वासुदेवाय संकर्षणवपुर्धृते ॥ २९ ॥
Saudações a Haṃsa, o Cisne Supremo, cuja forma é os Āgamas; ao portador do vaso de amṛta, o néctar da imortalidade; e a Kṛṣṇa, Vāsudeva, que assume o corpo de Saṃkarṣaṇa.
Verse 30
प्रद्युम्नायानिरुद्धाय ब्रह्मणे शंकराय च । कुमाराय गणेशाय नन्दिने भृंगिणे नमः ॥ ३० ॥
Saudações a Pradyumna e a Aniruddha; saudações a Brahmā e a Śaṅkara; saudações a Kumāra (Skanda), a Gaṇeśa, a Nandin e a Bhṛṅgin.
Verse 31
गन्धमादनवासाय नरनारायणाय च । जगन्नाथाय नाथाय नमो रामेश्वराय च ॥ ३१ ॥
Saudações a Nara-Nārāyaṇa, que habita em Gandhamādana; saudações a Jagannātha, Senhor de todo o universo; e saudações também a Rāmeśvara.
Verse 32
द्वारकावासिने चैव तुलसी वनवासिने । नमः कमलनाभाय नमस्ते पंकजांघ्रये ॥ ३२ ॥
Saudações ao Senhor que habita em Dvārakā e também Àquele que reside na floresta de Tulasī. Saudações ao de umbigo de lótus; saudações a Ti, cujos pés são como lótus.
Verse 33
नमः कमलहस्ताय कमलाक्षाय ते नमः । कमलाप्रतिपालाय केशवाय नमो नमः ॥ ३३ ॥
Saudações a Ti, de mãos como lótus; saudações a Ti, de olhos de lótus. Repetidas vezes me prostro diante de Keśava, protetor e sustentador de Kamalā (Lakṣmī).
Verse 34
नमो भास्कररूपाय शशिरूपधराय च । लोकपालस्वरूपाय प्रजापतिवपुर्धृते ॥ ३४ ॥
Saudações Àquele que é a forma do Sol e também sustenta a forma da Lua. Saudações Àquele que se manifesta como os guardiões do mundo e que assume o próprio corpo de Prajāpati, Senhor das criaturas.
Verse 35
भूतग्रामस्वरूपाय जीवरूपाय तेजसे । जयाय जयिने नेत्रे नियमाय क्रियात्मने ॥ ३५ ॥
Saudações Àquele cuja natureza é a totalidade dos seres, que aparece como jīva (alma individual) e é puro fulgor. Saudações à Vitória e ao Sempre Vitorioso; ao Olho que tudo vê; ao princípio da disciplina e à Alma da ação sagrada.
Verse 36
निर्गुणाय निरीहाय नीतिज्ञायाक्रियात्मने । बुद्धाय कल्किरूपाय क्षेत्रज्ञायाक्षराय च ॥ ३६ ॥
Saudações Àquele que está além de todas as qualidades, livre de desejo e de esforço; ao conhecedor da reta ordem, cujo Ser é sem ação. Saudações Àquele que se manifesta como Buddha e como Kalki; ao Conhecedor do campo, a testemunha interior, e ao Imperecível, Akṣara.
Verse 37
गोविंदाय जगद्भर्त्रेऽनन्तायाद्याय शार्ङ्गिणे । शंखिने गदिने चैव नमश्चक्रधराय च ॥ ३७ ॥
Saudações a Govinda, sustentador do universo—ao Infinito, ao Primordial, ao portador do arco Śārṅga; àquele que traz a concha e a maça, e também ao portador do disco (cakra).
Verse 38
खड्गिने शूलिने चैव सर्वशस्त्रास्त्रघातिने । शरण्याय वरेण्याय पराय परमात्मने ॥ ३८ ॥
Saudações Àquele que empunha a espada e o tridente, que destrói todas as armas e projéteis; ao Refúgio de todos, ao mais digno de adoração, ao Supremo—o Paramātman, o Si mesmo supremo.
Verse 39
हृषीकेशाय विश्वाय विश्वरूपाय ते नमः । कालनाभाय कालाय शशिसूर्य्यदृशे नमः । पूर्णाय परिसेव्याय परात्परतराय च ॥ ३९ ॥
Saudações a Ti, Hṛṣīkeśa, Senhor dos sentidos—Tu és o próprio universo, e Tua forma é todo o cosmo. Saudações a Ti, cujo umbigo é a roda do Tempo; ao próprio Tempo; e Àquele cujo olhar é como a Lua e o Sol. Saudações ao Pleno e Completo, sempre digno de serviço devocional, e Àquele que está além do mais elevado.
Verse 40
जगत्कर्त्रे जगद्भर्त्रे जगद्धात्रेंऽतकाय च । मोहिने क्षोभिने कामरूपिणेऽजाय सूरिणे ॥ ४० ॥
Saudações Àquele que cria o universo, que o sustenta, que o ampara e que também é o seu fim; ao Encantador, ao Agitador, Àquele que assume qualquer forma por vontade, ao Não Nascido (Aja), ao Senhor sábio.
Verse 41
भगवंस्तव संप्राप्ताः शरणं दैत्यतापिताः । तद्विधत्स्वाखिलाधार यथा हि सुखिनो वयम् ॥ ४१ ॥
Ó Senhor bem-aventurado! Afligidos pelos Daityas, viemos a Ti em busca de refúgio. Ó Sustento de tudo, dispõe as coisas de modo que sejamos de fato felizes e seguros.
Verse 42
पुत्रमित्रकलत्रादिसंयुता विहरामहे । तच्छ्रुत्वा स्तवनं तेषां वैकुंठः प्रीतमानसः ॥ ४२ ॥
«Unidos a filhos, amigos, esposas e semelhantes, vivemos em alegria.» Ao ouvir deles esse hino de louvor, Vaikuṇṭha (o Senhor Viṣṇu) alegrou-Se no íntimo do coração.
Verse 43
प्रददौ दर्शनं तेषां दैत्यसं संतापितात्मनाम् । ते दृष्ट्वा देवदेवेशं वैकुंठं स्निग्धमानसम् ॥ ४३ ॥
Ele concedeu o Seu darśana àqueles Daityas aflitos. Ao verem Vaikuṇṭha—Senhor dos senhores, de coração terno e gracioso—suas mentes foram serenadas.
Verse 44
विरोचनवधायाशु प्रार्थयामासुरादरात् । तच्छ्रुत्वा शक्रमुख्यानां कार्यं कार्यविदां वरः ॥ ४४ ॥
Com presteza e reverência, suplicaram que Virocana fosse morto. Ao ouvir isso, o mais eminente entre os que sabem o que deve ser feito tomou para si a tarefa em favor de Indra e dos demais deuses principais.
Verse 45
समाश्वास्य सुरान्प्रीत्या विससर्ज मुदान्वितान् । गतेषु देववर्गेषु सर्वोपायविदांवरः ॥ ४५ ॥
Tendo consolado os deuses com afeto, despediu-os com alegria. Quando a hoste divina partiu, permaneceu aquele que é o melhor entre os conhecedores de todos os meios.
Verse 46
वृद्धब्राह्मणरूपेण विरोचनगृहं ययौ । द्विजपूजनकाले तु संप्राप्तः कार्यसाधकः ॥ ४६ ॥
Assumindo a forma de um brāhmaṇa idoso, foi à casa de Virocana. E justamente quando os dvijas (os “duas vezes nascidos”) estavam sendo honrados, ali chegou aquele que realiza o seu intento.
Verse 47
तं तु दृष्ट्वा विशालाक्षी ब्राह्मणं हृष्टमानसा । अपूर्वं भक्तिभावेन ददौ सत्कृत्य चासनम् ॥ ४७ ॥
Ao ver aquele brāhmaṇa, Viśālākṣī, a de grandes olhos, encheu-se de júbilo; com uma bhakti sem precedentes, honrou-o e, devidamente, ofereceu-lhe um assento.
Verse 48
सोऽनंगीकृत्य तद्दत्तमासनं प्राह तां शुभे । नाहं समाददे देवि त्वद्दत्तं परमासनम् ॥ ४८ ॥
Recusando o assento que ela lhe oferecera, disse-lhe: “Ó senhora auspiciosa, ó Devī, não aceito este assento supremo concedido por ti.”
Verse 49
श्रृणु मे कार्यमतुलं यदर्थमहमागतः । यन्मे मनोगतं कार्यं तद्विज्ञाय च मानिनि ॥ ४९ ॥
Ouve o meu propósito incomparável — a razão pela qual vim. E tu, senhora orgulhosa, ao compreenderes a tarefa que trago no coração, age de acordo.
Verse 50
योंऽगीकरोति तत्पूजां ग्रहीष्यामि वरानने । तच्छ्रुत्वा वृद्धविप्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदा ॥ ५० ॥
“Ó formosa de rosto, quem quer que aceite esse culto, eu o aceitarei.” Ao ouvir as palavras do brāhmaṇa idoso, ela, hábil no falar, respondeu como convinha.
Verse 51
मायया मोहिता विष्णोः स्त्रीत्वाच्चाहातिहर्षिता । विशालाक्ष्युवाच । यत्ते मनोगतं विप्र तद्दास्यामि गृहाणमे ॥ ५१ ॥
Iludida pela māyā de Viṣṇu e grandemente jubilosa por (ele) assumir forma feminina, Viśālākṣī disse: “Ó brāhmaṇa, o que estiver em teu coração eu concederei; recebe-o de mim.”
Verse 52
आसनं पादसलिलं देहि मे वांछितार्थदम् । इत्युक्तः स द्विजः प्राह न प्रत्येमि स्त्रिया वचः ॥ ५२ ॥
«Dá-me um assento e água para lavar os pés—coisas que concedem o fim desejado.» Assim interpelado, o duas-vezes-nascido respondeu: «Não confio nas palavras de uma mulher.»
Verse 53
तव भर्ता यदि वदेत्तदा मे प्रत्ययो भवेत् । तदाकर्ण्य द्विजेनोक्तं विरोचनगृहेश्वरी ॥ ५३ ॥
«Se o teu esposo o disser ele mesmo, então terei confiança.» Ouvindo isso, o brāhmaṇa falou à senhora da casa de Virocana.
Verse 54
पतिमाकारयामास तत्रैव द्विजसन्निधौ । स प्राप्तो दूतवाक्येन प्राह्लादिर्हृष्टमानसः ॥ ५४ ॥
Ali mesmo, na presença dos brāhmaṇas, mandou chamar o esposo. Prahlāda, ao receber o recado do mensageiro, chegou com o coração jubiloso.
Verse 55
अंतःपुरं यत्र भार्या विशालाक्षी समास्थिता । तमागतं समालोक्य पतिं धर्मपरायणा ॥ ५५ ॥
No palácio interior, onde estava sentada sua esposa de grandes olhos, ela viu o marido chegar; dedicada ao dharma, fitou-o.
Verse 56
उत्थाय नत्वा विप्राग्र्यमासनं पुनरर्पयत् । यदा तु जगृहे नैव दत्तमासनमादरात् ॥ ५६ ॥
Erguendo-se e inclinando-se, ofereceu novamente um assento ao brāhmaṇa excelso. Mas o brāhmaṇa, por recato respeitoso, não aceitou o assento oferecido.
Verse 57
राजानं कथयामास दैत्यानां पतिमात्मनः । तद्दृत्तांतमुपाज्ञाय दैत्यराट् स विरोचनः ॥ ५७ ॥
Então ele o relatou ao rei—seu próprio senhor, governante dos Daityas. Ao conhecer todo aquele relato, o rei daitya Virocana respondeu de acordo.
Verse 58
भार्यास्नेहेन मुग्धात्मा तत्तदांगीचकार ह । अंगीकृते तु दैत्येन तद्विज्ञाय च मानसम् ॥ ५८ ॥
Por afeição à esposa, sua mente, iludida, concordou com tudo. E, tendo o daitya aceitado, ele veio a conhecer a intenção guardada no coração.
Verse 59
उवाच ब्राह्मणो हृष्टः स्वमायुर्मम कल्पय । ततस्तु दंपती तत्र मुग्धौ स्वकृतया शुचा ॥ ५९ ॥
O brāhmaṇa, jubiloso, disse: “Destina-me a tua própria duração de vida.” Então aquele marido e aquela esposa ficaram ali, aturdidos, lamentando a dor que eles mesmos haviam causado.
Verse 60
मुहूर्तं ध्यानमास्थाय करौ बद्धोचतुर्द्विजम् । गृहाण जीवितं विप्र देहि पादोदकं मम ॥ ६० ॥
Após entrar em meditação por um instante e, em seguida, com as mãos postas, falou ao duas-vezes-nascido (brāhmaṇa): “Ó venerável vipra, aceita a minha própria vida; concede-me a água que lavou teus pés.”
Verse 61
त्वयोक्तं वचनं सत्यं कुर्वः प्रीतिमवाप्नुहि । ततस्तु विप्रः प्रोतात्मा तदंगीकृत्य चासनम् ॥ ६१ ॥
“As palavras que proferiste são verdadeiras; agindo assim, alcança a satisfação.” Então o brāhmaṇa, profundamente comovido, aceitou aquilo e tomou assento.
Verse 62
पादोदकं ददौ तस्यै भक्त्या प्रीतो जनार्दनः । प्रक्षाल्य पादौ विप्रस्य विशालाक्षी मुदान्विता ॥ ६२ ॥
Satisfeito com a devoção dela, Janārdana concedeu-lhe a água de Seus pés (pādodaka). A dama de grandes olhos, tomada de alegria, lavou os pés do brāhmana.
Verse 63
पत्या सह दधौ मूर्ध्नि अपः पादावनेजनीः । ततस्तु सहसा सुभ्रु दंपती दिव्यरूपिणौ ॥ ६३ ॥
Junto de seu esposo, a dama de belas sobrancelhas colocou sobre a cabeça a água usada para lavar os pés. Então, de súbito, o casal assumiu uma forma divina.
Verse 64
विमानवरमारुह्य जग्मतुर्वैष्णवं पदम् । ततः प्रसन्नो भगवान् देवशल्यं विमोच्य सः ॥ ६४ ॥
Subindo a um excelente carro celeste, ambos seguiram para a suprema morada de Viṣṇu. Então o Bhagavān, satisfeito, removeu o “espinho” (aflição) dos deuses.
Verse 65
ययौ वैकुंठभवनं सर्वैर्देवगणैः स्तुतः । एवं मयापि दातव्यं तव देवि प्रतिश्रुतम् ॥ ६५ ॥
Louvado por todas as hostes de deuses, ele foi à morada de Vaikuṇṭha. Do mesmo modo, ó Deusa, aquilo que te prometi deve também ser concedido por mim.
Verse 66
न सत्याच्चालये देवि पतिं रुक्मांगदाभिधम् । सत्तयमेव मनुष्याणां गतिदं परिकीर्तितम् ॥ ६६ ॥
“Ó Deusa, nem mesmo por meu esposo chamado Rukmāṅgada me afastarei da verdade. Só a Verdade é proclamada como a doadora do destino supremo aos seres humanos.”
Verse 67
सत्याच्च्चुतं मनुष्यं हि श्वपाकादधमं विदुः ॥ ६७ ॥
De fato, o homem que se afastou da verdade é tido como mais baixo até do que um cozinheiro de cães (um pária).
Verse 68
इत्येवमुक्त्वा कनकावदाता सा मोहिनीं पंकजजन्मजाताम् । जग्राह भर्तुश्चरणौ सुताम्नौ रक्तांगुली पाणियुगेन सुभ्रूः ॥ ६८ ॥
Tendo assim falado, aquela mulher de tez dourada e belas sobrancelhas—com os dedos avermelhados—tomou com ambas as mãos os pés de seu esposo, Mohinī, nascida do Nascido do Lótus (Brahmā).
Verse 69
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते संध्यावलीकथनं नाम द्वात्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ३२ ॥
Assim termina o trigésimo segundo capítulo, chamado “A Narração de Saṃdhyāvalī”, no episódio de Mohinī, no Uttara-bhāga (seção posterior) do sagrado Bṛhannāradīya Purāṇa.
Saṃdhyāvalī frames Dvādaśī as a vow that grants both svarga and mokṣa and therefore outweighs ordinary social and personal attachments; the chapter explicitly ranks it above wealth, relationships, and even life when those obstruct the highest good.
It serves as a precedent-legend demonstrating that extreme giving and brāhmaṇa-sevā, when aligned with Viṣṇu’s presence and grace (pāda-tīrtha), leads to divine transformation and resolves cosmic disorder—supporting Saṃdhyāvalī’s vow-centered reasoning.
The stotra acts as a theological ‘catalog’ of Viṣṇu’s forms and functions—creator, sustainer, refuge, avatāra—reinforcing that vrata and truth are ultimately oriented toward the supreme Lord who responds to devotion and restores dharma.