Adhyaya 49

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । रामतीर्थं ततो गच्छेत्पुण्यमृषिनिषेवितम् । तत्र स्नातस्य मर्त्त्यस्य जायते पापसंक्षयः

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

पितॄणां च परा तुष्टिर्यावदाभूतसंप्लवम् । पुरासीद्भार्गवो रामः सर्वशस्त्रभृतां वरः

ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਗਵ ਰਾਮ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ।

Verse 3

तेन पूर्वं तपस्तप्तं शत्रूणामिच्छता क्षयम् । ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ

ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਪਾਸ਼ੁਪਤ’ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 4

तपस्तुष्टो महादेवो गते वर्षशतत्रये । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति स वव्रे शत्रुसंक्षयम्

ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ—ਜਦ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ—ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ।’ ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਵਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਖਯ ਚੁਣਿਆ।

Verse 5

ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ । स्मरणेनापि शत्रूणां यस्य संजायते क्षयः

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਪਾਸ਼ੁਪਤ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਮ ਅਸਤ੍ਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ; ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 6

अब्रवीद्वचनं चापि प्रहस्य वृषभध्वजः । जामदग्न्य महाबाहो शृणु मे परमं वचः

ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਧ੍ਵਜ ਪ੍ਰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਹੱਸ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਜਾਮਦਗਨ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਵਚਨ ਸੁਣ।”

Verse 7

अस्त्रेणानेन युक्तस्त्वमजेयः सर्वदेहिनाम् । भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्भृगूद्वह

“ਇਸ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅਜੇਯ ਹੋਵੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।”

Verse 8

एतज्जलाशयं पुण्यं त्रैलोक्ये सचराचरे । रामतीर्थमिति ख्यातं मत्प्रसादाद्भविष्यति

“ਇਹ ਪੁੰਨ ਜਲਾਸ਼ਯ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਰ-ਅਚਰ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ‘ਰਾਮਤੀਰਥ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।”

Verse 9

येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति पौर्णमास्यां समाहिताः । संप्राप्ते कार्त्तिके मासि कृत्तिकायोगसंयुते

“ਜੋ ਇੱਥੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ—”

Verse 10

पितृमेधफलं तेषामशेषं च भविष्यति । तथा शत्रुक्षयो राजन्वासः स्वर्गेषु चाक्षयः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤ੍ਰ-ਮੇਧ ਯਜ੍ਞਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤੇ ਅਖੰਡ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨਿਵਾਸ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 11

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा महादेवस्ततश्चादर्शनं गतः । रामोऽप्यसूदयत्क्षत्रं पितृदुःखेन दुःखितः

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਰਾਮ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ), ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 12

त्रिःसप्त तर्पयामास पितॄंस्तत्र प्रहर्षितः । जमदग्नौ मृते तेन प्रतिज्ञातं महात्मना

ਉੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ—ਇੱਕੀ ਵਾਰ—ਤਰਪਣ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।

Verse 13

दृष्ट्वा मातुः क्षतान्यंगे त्रिःसप्त मनुजाधिप । शस्त्रजातानि विप्राणां समाजे समुपस्थिते

ਹੇ ਮਨੁਜਾਧਿਪ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਘਾਵ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ‘ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ’ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।

Verse 14

पिता मे निहतो यस्मात्क्षत्रियैस्तापसो द्विजः । अयुध्यमान एवाथ तस्मात्कृत्वा त्रिसप्त वै

ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ—ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ‘ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ’ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 15

क्षत्त्रहीनामहं पृथ्वीं प्रदास्ये सलिलं पितुः । तत्सर्वं तस्य संजातं तीर्थमाहात्म्यतो नृप

ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 16

तस्मात्सर्वं प्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । क्षत्रियश्च विशेषेण य इच्छेच्छत्रुसंक्षयम्

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ—ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਚਾਹੇ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਇਹ ਕਰੇ।

Verse 49

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे रामतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपंचाशत्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ—ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ—ਸੱਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਰਾਮਤੀਰਥ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਉਨੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।