Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

तपस्तुष्टो महादेवो गते वर्षशतत्रये । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति स वव्रे शत्रुसंक्षयम्

tapastuṣṭo mahādevo gate varṣaśatatraye | abravīdvarado'smīti sa vavre śatrusaṃkṣayam

ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ—ਜਦ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ—ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ।’ ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਵਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਖਯ ਚੁਣਿਆ।

तपःby austerity
तपः:
Karana (Cause/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (instrumental of cause)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्तं (past participle); पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘महादेवः’ इत्यस्य विशेषणम्
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: महा + देव
गतेwhen (it) had passed
गते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्तं; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘वर्षशतत्रये’ इत्यनेन सह सति-सप्तमी (locative absolute)
वर्षशतत्रयेin (the period of) three hundred years
वर्षशतत्रये:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष + शत + त्रय (प्रातिपदिकानि)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: वर्षशतम् (षष्ठी/तत्पुरुष) + त्रय (द्विगु-भावार्थः), ‘three hundred years’; सति-सप्तमी
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
वरदःa boon-giver
वरदः:
Karta (Predicate nominative/कर्तृसमाना)
TypeNoun
Rootवरद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: वर + द (ददाति इति)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
None (Quotative/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; वाक्यसमाप्ति/उद्धरण-निपातः (quotative particle)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
वव्रेchose, requested
वव्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
शत्रुसंक्षयम्the destruction of enemies
शत्रुसंक्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु + संक्षय (प्रातिपदिकानि)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: शत्रूणां संक्षयः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Pulastya (contextual continuation)

Tirtha: Rāma-tīrtha

Type: tirtha

Scene: After long austerity, Śiva appears before the ascetic-warrior. The moment of boon: Śiva’s hand raised in varada-mudrā; Paraśurāma states his chosen boon—enemy-destruction—standing firm with disciplined intensity.

M
Mahādeva (Śiva)
B
Bhārgava Rāma (implied)

FAQs

Steadfast tapas culminates in Śiva’s anugraha (grace), where a boon is granted according to the seeker’s chosen aim.

Rāma-tīrtha remains the overarching māhātmya context, with the site’s sanctity supported by the attached Śaiva legend.

Tapas over a prolonged period is described as the spiritual discipline leading to boon-bestowal.