Adhyaya 31
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 31

Adhyaya 31

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਕਤਾਨੁਬੰਧ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨੇ ਪਤਨੀ ਸੁਨੰਦਾ ਦੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਪਰਖਣ ਲਈ ਛਲ ਨਾਲ ਦੂਤ ਭੇਜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਦੀ ਝੂਠੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿਵਾਈ। ਪਤਿਪ੍ਰਾਣਾ ਸੁਨੰਦਾ ਉਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਗਈ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਸਤ੍ਰੀ-ਵਧ ਦਾ ਕਰਮਦੋਸ਼ ਆ ਪਿਆ—ਦੂਜੀ ਛਾਂ, ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਭਾਰ, ਤੇਜ ਦਾ ਹ੍ਰਾਸ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਵਰਗੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਲੱਛਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਅੰਤ੍ਯੇਸ਼ਟੀ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ, ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਮਿਟਿਆ। ਬਹੁਤ ਭਟਕਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਅਰਬੁਦ (ਆਬੂ) ਪਹਾੜ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਰਕਤਾਨੁਬੰਧ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹੀ ਦੂਜੀ ਛਾਂ ਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਪਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਮੁੜ ਉੱਭਰ ਆਇਆ; ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ—ਇਸ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੀਮਾਬੱਧ ਮਹਿਮਾ ਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਤੀਰਥ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਾਨਤਾ ਜਾਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਚਿਤਾ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਅਗਨਿ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਕੀਤਾ ਅਰਪਣ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੋਦਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । रक्तानुबन्धं वै गच्छेत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्मुच्यते ब्रह्महत्यया

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਕਤਾਨੁਬੰਧ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 2

पुराऽसीत्पार्थिवोनाम इंद्रसेनो महीपतिः । तस्याऽसीत्सुप्रिया भार्या सुनन्दानाम भामिनी । पतिव्रता पतिप्राणा सदा पत्युः प्रिये स्थिता

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਪਤਨੀ ਸੁਨੰਦਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਸੀ—ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ, ਸਦਾ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ।

Verse 3

कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा सपरिग्रहः । परदेशं गतो हंतुं शत्रुसंघं दुरासदम्

ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ-ਸਹਿਤ, ਅਜਿਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣ-ਸੰਘ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਦੇਸ ਗਿਆ ਜੋ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਸੀ।

Verse 4

तं निहत्य धनं भूरि गृहीत्वा प्रस्थितो गृहम् । ततोऽग्रे प्रेषयामास स दूतं कृत्रिमं नृप

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਾ ਘਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਇੱਕ ਘੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦੂਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 5

सुनन्दां ब्रूहि गत्वा त्वमिन्द्रसेनो हतो रणे । तदाकारस्ततो लक्ष्यः पातिव्रत्ये ममाज्ञया

“ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਸੁਨੰਦਾ ਨੂੰ ਕਹੀਂ: ‘ਇੰਦਰਸੇਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।’ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ—ਉਸ ਦਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤ ਧਰਮ—ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੀਂ।”

Verse 6

यदि सा निश्चयं गच्छेन्मरणं प्रति भामिनी । तदा रक्ष्या प्रयत्नेन वाच्यं हास्यं ममोद्भवम्

ਜੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਉਪਜੇ ਹਾਸੇ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋੜੀਂ।

Verse 7

एवमुक्तो गतो दूतस्तत्क्षणान्नृपसत्तम । तस्यै निवेददामास यदुक्तं तेन भूभुजा

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੂਤ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਚਲ ਪਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਓਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਾਇਆ ਜੋ ਉਸ ਭੂਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 8

अथ तस्य वचः श्रुत्वा सुनंदा चारुहासिनी । गतप्राणा नृपश्रेष्ठ पतिप्राणा महासती

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਨੰਦਾ—ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ—ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਬੈਠੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਉਹ ਮਹਾਸਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਹੀ ਪਤੀ ਸੀ।

Verse 9

यस्मिन्काले मृता सा तु सुनन्दा शीलमंडना । तस्मिन्काले नृपः सोऽपि तत्पापेन समाश्रितः

ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸੁਨੰਦਾ—ਉੱਤਮ ਸ਼ੀਲ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ—ਮਰ ਗਈ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ।

Verse 10

अथापश्यद्द्वितीयां स च्छायां गात्रस्य चोपरि । तथा गुरुतरं कायं सालस्यं समपद्यत

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਦੂਜੀ ਛਾਂ ਵੇਖੀ; ਤਦ ਉਸ ਦਾ ਦੇਹ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਲਸ ਭਰੀ ਜੜਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

Verse 11

तेजोहीनं सुदुर्गंधि विवर्णं नृपसत्तम । अथ प्राप्तो गृहं राजा श्रुत्वा भार्यासमुद्भवम्

ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ! ਉਹ ਤੇਜ-ਹੀਨ, ਬਦਬੂਦਾਰ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਹੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਘਰ ਆਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਤਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਉੱਠੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣ ਲਈ ਸੀ।

Verse 12

विनाशं दुःखशोकार्तः करुणं पर्यदेवयत् । स ज्ञात्वा पापमात्मानं स्त्रीहत्यासुविदूषितम्

ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਜਾਣਿਆ, ਇਸਤ੍ਰੀ-ਹਤਿਆ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ।

Verse 13

ब्राह्मणानां समादेशात्तथा यात्रापरोऽभवत् । कृत्वौर्द्ध्वदैहिकं तस्या लघुमात्र परिग्रहः । वाराणस्यां गतः पूर्वं तत्र दानं ददौ बहु

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਔਰਧ੍ਵਦੈਹਿਕ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਾਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

Verse 14

कपालमोचने तीर्थे सर्वपापप्रणाशने । त्रिनेत्रो यत्र निर्मुक्तः पुरा वै ब्रह्महत्यया

ਕਪਾਲਮੋਚਨ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਨੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 15

तस्य च्छाया द्वितीया सा न नष्टा तत्र भूपते । ततः कनखलं प्राप्तः सुपुण्यं शुद्धिदं नृणाम्

ਪਰ ਉੱਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਛਾਇਆ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਨਖਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਅਤਿ ਪੁੰਨਮਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 16

तथैव पुष्करारण्यं तस्मादमरकण्टकम् । कुरुक्षेत्रं ततो राजन्प्राप्तोऽसौ नृपसत्तमः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਅਰਣ੍ਯ ਨੂੰ ਗਿਆ; ਉੱਥੋਂ ਅਮਰਕੰਟਕ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਨਰੇਸ਼ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 17

प्रभासं सोमतीर्थं च ततस्तु कृमिजांगले । एकहंसं ततो राजन्पुण्यपारिप्लवं ततः

ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਅਤੇ ਸੋਮਤੀਰਥ ਨੂੰ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਮਿਜਾਂਗਲ ਨੂੰ; ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਏਕਹੰਸ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਣ੍ਯਪਾਰਿਪ੍ਲਵ ਨੂੰ।

Verse 18

रुद्रकोटिं विरूपाक्षं ततः पंचनदं नृप । एवमादीनि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । परिभ्रमन्महीपाल परिश्रांतो नराधिपः

ਫਿਰ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ ਅਤੇ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਪੰਚਨਦ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਭੀ ਪੁੰਨਮਈ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਥੱਕ ਗਿਆ।

Verse 19

ततो वर्षसहस्रांते संप्राप्तोऽर्बुदपर्वते । तत्रापश्यन्नरपतिस्तीर्थान्यायतनानि च

ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਅਰਬੁਦ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਧਰਮਿਕ ਆਯਤਨ ਵੀ ਵੇਖੇ।

Verse 20

तपस्विसंघान्विविधान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । ददौ दानानि बहुशो ब्राह्मणेभ्यो यदृच्छया

ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪੱਸਵੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ—ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ—ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਬਾਰੰਬਾਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ।

Verse 21

प्राप्तो रक्तानुबंधं च तीर्थं तत्रैव पर्वते । तत्र स्नातो विनिष्क्रांतो यावत्पश्यति भूमिपः

ਉਹ ਉਸੇ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਰਕਤਾਨੁਬੰਧ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਨਿਹਾਰਿਆ।

Verse 22

तावन्न दृश्यते च्छाया द्वितीया स्त्रीवधोद्भवा । लघुत्वं सर्वगात्राणि संप्राप्तानि महीपते

ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਵਧ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਦੂਜੀ ਛਾਂ ਦਿਸੀ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾਪਣ ਆ ਗਿਆ।

Verse 23

विगन्धता प्रणष्टा च तेजोवृद्धिः पराभवत् । ततो हृष्टमना भूत्वा दत्त्वा दानानि भूरिशः । स्तूयमानश्चतुर्दिक्षु बंदिभिः प्रस्थितो गृहम्

ਦੁਰਗੰਧ ਮਿਟ ਗਈ ਅਤੇ ਤੇਜ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮਨੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਚੌਹੀਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀਜਨਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣਦਾ ਹੋਇਆ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 24

ततो रक्तानुबंधस्य सोमातिक्रमणं नृप । यावत्करोति राजेन्द्र तावदस्य पुनस्तथा

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਕਤਾਨੁਬੰਧ ਦਾ ਦੁੱਖ ਉਸ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ।

Verse 25

सा च्छाया दृश्यते देहे द्वितीया नृपसत्तम । स एव गन्धो गात्रेषु तेजोहानिश्च सा नृप

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ! ਉਸ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਦੂਜੀ ਛਾਂ ਫਿਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ; ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਗੰਧ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਂਤੀ ਘਟ ਗਈ।

Verse 26

ततो दुःखाभिसंतप्तो गतस्तत्रैव तत्क्षणात् । रक्तबंधमनुप्राप्तो विपाप्मा सोऽभवत्पुनः

ਤਦੋਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉੱਥੇ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਰਕਤਬੰਧ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 27

स ज्ञात्वा तीर्थमाहात्म्यं परं पार्थिवसत्तमः । तत्र दारूणि चाहृत्य चितां कृत्वा ततो नृप । दानं दत्त्वा द्विजाग्रेभ्यः प्रविष्टो हव्यवाहनम्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਪਾਰਥਿਵਸੱਤਮ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਲੱਕੜਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਚਿਤਾ ਬਣਾਈ। ਫਿਰ ਅਗੇਤਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਉਹ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 28

ततो विमानमारुह्य परित्यज्य कलेवरम् । दिव्यमाल्यांबरधरः शिवलोकमुपागमत्

ਤਦੋਂ ਉਹ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਅੰਬਰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 29

शिवलोकमनुप्राप्ते तस्मिन्पार्थिवसत्तमे । देवर्षयस्तदा वाक्यमिदमाहुः सुविस्मयात्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਤੀਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਤਿ ਵਿਸਮਯ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 30

तीर्थेभ्यस्तु परं तीर्थमिदं वै पावनं परम् । इन्द्रसेनो ह्यतः पापात्तीर्थसंगाद्व्यमुच्यत

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਰਮ ਪਾਵਨ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਇੰਦਰਸੇਨ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 31

ततः प्रभृति तत्तीर्थं ख्यातं च धरणीतले । रक्तानां प्राणिनां यस्मादनुबन्धं करोति यत्

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਕਤਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਬੰਧ—ਬੰਧਨ—ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

रक्तानुबन्धमित्येव तस्मात्तत्कीर्त्त्यते क्षितौ । तत्र सन्तर्प्य वै देवान्यः श्राद्धं कुरुते नृप

ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ‘ਰਕਤਾਨੁਬੰਧ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਰਤਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ—

Verse 33

तत्र संक्रमणे भानोर्यः स्नानं कुरुते नरः । श्रद्धया परया युक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया

ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਵੇਲੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 34

पितृक्षेत्रे गयायां च श्राद्धं यः कुरुते नरः । गयाश्राद्धसमं प्राहुः फलं तस्य महर्षयः

ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

चन्द्रसूर्योपरागे वा गोदानं नृपसत्तम । यः करोति नरस्तत्र स कुलान्सप्त तारयेत्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦਰ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਗੋਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।