Adhyaya 12

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ रूपतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापहरं नॄणां रूपसौभण्यदायकम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਨੁੱਤਮ ਰੂਪਤੀਰਥ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਨਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

Verse 2

तत्र पूर्वं वपुर्नाम्ना लोके ख्याता वराप्सराः । सिद्धिं गता महाराज यथा पूर्वं निगद्यते

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ‘ਵਪੁ’ ਨਾਮ ਦੀ, ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਅਪਸਰਾ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ—ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

पुराऽसीत्काचिदाभीरी विरूपा विकृतानना । लम्बोदरी च कुग्रीवा स्थूलदंतशिरोरुहा

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਆਭੀਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੀ—ਕੁਰੂਪ, ਚਿਹਰਾ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ; ਪੇਟ ਲਟਕਦਾ, ਗਰਦਨ ਮੋਟੀ, ਦੰਦ ਰੁੱਖੇ ਅਤੇ ਵਾਲ ਬੇਤਰਤੀਬ।

Verse 4

एकदा फलमादातुं भ्रममाणाऽर्बुदाचले । माघशुक्लतृतीयायां पतिता गिरिनिर्झरे

ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਰਬੁਦ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਫਲ ਲੈਣ ਲਈ ਭਟਕਦੀ ਹੋਈ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ।

Verse 5

दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यैरंगैः समन्विता । पद्मनेत्रा सुकेशांता सर्वलक्षणलक्षिता

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਅੰਬਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜਸਵੀ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸਜਿਤ ਸੀ; ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਕੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਸੀ।

Verse 6

सा संजाता महाराज तीर्थस्यास्य प्रभावतः । एतस्मिन्नेव काले तु शक्रस्तत्र समागतः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 7

क्रीडार्थं पर्वतश्रेष्ठे तां ददर्श शुभेक्षणाम् । ततः कामशरैर्विद्धस्तामुवाच सुमध्यमाम्

ਖੇਡ-ਰਮਣ ਲਈ ਉਸ ਸਰਵੋਤਮ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਸੁਕਮਰ ਕਟਿ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 8

इन्द्र उवाच । का त्वं वद वरारोहे किमर्थं त्वमिहागता । देवी वा नागकन्या वा सिद्धा विद्याधरी तु वा

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਆਰੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ—ਦੱਸ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਦੇਵੀ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਨਾਗ-ਕਨਿਆ, ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ, ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਧਰੀ?”

Verse 9

मनो मेऽपहृतं सुभ्रूस्त्वया च पद्मनेत्रया । शक्रोऽहं सर्वदेवेशो भज मां चारुहासिनि

ਹੇ ਸੁਭ੍ਰੂ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ! ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹਾਂ; ਹੇ ਮਿੱਠੀ ਹਾਸੀ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਭਜ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਕ ਹੋ।

Verse 10

नार्युवाच । आभीरी त्रिदशाधीश तथाहं बहुभर्तृका । फलार्थं तु समायाता पतिता गिरिनिर्झरे

ਨਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼! ਮੈਂ ਆਭੀਰੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕਈ ਪਤੀ ਹਨ। ਫਲ-ਲਾਭ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਆਈ ਸੀ, ਪਰ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹਾਂ।

Verse 11

स्नात्वा रूपमिदं प्राप्ता सुरूपं च शुभं मया । दुर्ल्लभस्त्वं हि देवानां किं पुनर्मर्त्यजन्मनाम्

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਮਰਤ੍ਯ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਅਪਹੁੰਚ!

Verse 12

वशगास्ते सुराः सर्वे मयि किं क्रियते स्पृहा । भज मां त्रिदशाधीश यथाकामं सुराधिप

ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਹਨ; ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਾਲਸਾ ਕਿਉਂ? ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧੀਸ਼, ਹੇ ਸੁਰਾਧਿਪ! ਮੈਨੂੰ ਭਜ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਮਣ ਕਰ।

Verse 13

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तस्तया शक्रः कामयामास तां तदा । निवृत्तमदनो भूत्वा तामुवाच सुमध्यमाम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ। ਪਰ ਕਾਮ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਸ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 14

इन्द्र उवाच । वरं वरय कल्याणि यत्ते मनसि वर्त्तते । विनयात्तव तुष्टोऽहं दास्यामि वरमुत्तमम्

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ। ਤੇਰੀ ਨਿਮਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਤਮ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 15

नार्युवाच । माघशुक्लतृतीयायां नरो वा वनिता तथा । स्नानं यः कुरुते भक्त्या प्रीताः स्युः सर्वदेवताः

ਨਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ, ਨਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 16

सुरूपं जायतां तेषां दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि । मां नय त्वं सहस्राक्ष सुरावासं सुराधिप

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਹੇ ਸਹਸ੍ਰਾਖਸ਼, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਲੋਕ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲੋ।

Verse 17

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति तामुक्त्वा गृहीत्वा तां सुराधिपः । विमाने च तया सार्द्धं जगाम त्रिदिवं प्रति

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 18

वपुः प्राप्तं तया यस्मात्तस्मात्पा र्थिवसत्तम । नाम्ना वपुरिति ख्याता सा बभूव वराप्सराः

ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਵਪੁ (ਦੇਹ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ‘ਵਪੁਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਅਪਸਰਾ ਬਣ ਗਈ।

Verse 19

माघशुक्लतृतीयायां देवास्तस्मिञ्जलाशये । स्नानं सर्वे प्रकुर्वंति प्रभाते भक्तिसंयुताः

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ, ਉਸੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਸਭੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 20

तत्रान्या देवकन्याश्च सिद्धयक्षांगनास्तथा । यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्मिन्काले नराधिप

ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਦੇਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਗਨਾਵਾਂ ਭੀ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੋ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ—

Verse 21

रूपं च लभते तादृग्यादृग्लब्धं तया पुरा । सर्वे तत्र भविष्यंति सिद्धविद्याधरोरगाः

ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਈ ਸੀ। ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਧ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਨਾਗ ਭੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਗੇ।

Verse 22

तस्यैव पूर्वदिग्भागे बिलमस्ति सुशोभनम् । यत्रागत्य प्रकुर्वंति स्नानं पातालकन्यकाः

ਉਸੇ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਤਾਲ ਦੀਆਂ ਕਨਿਆਵਾਂ ਆ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 23

तत्र स्नात्वा गृहीत्वापो बिले तस्मिन्व्रजंति ताः । तत्र वैनायके पीठे महत्पाषाणजं जलम्

ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਵੈਨਾਇਕ ਦੇ ਪੀਠ ਉੱਤੇ, ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਚੁਰ ਜਲ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ।

Verse 24

तेनोदकेन संयुक्तः सिद्धो भवति मानवः । गृहीत्वा तज्जलं यस्तु यत्र यत्राभिगच्छति

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਉਹ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—

Verse 25

स्वर्गे वा भूतले वापि न केनापि प्रधृष्यते । तत्रास्ति विवरद्वारे तिलकोनाम पादपः

ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਦਰਾਰ-ਮਾਰਗ ਦੇ ਦੁਆਰ ਤੇ ‘ਤਿਲਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਖੜਾ ਹੈ।

Verse 26

तस्य पुष्पैः फलैश्चैव सर्वं कार्यं प्रसिद्ध्यति । भक्षणाद्धारणाद्वापि सिद्धो भवति मानवः

ਉਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਧਾਰਨ/ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 27

तस्मिन्बिले तु पाषाणाः समन्ताच्छंखसन्निभाः । तेनोदकेन संस्पृष्टा भवंति च हिरण्मयाः

ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੇ ਪੱਥਰ ਹਨ। ਉਸ ਜਲ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਵਰਨਮਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 28

वन्ध्या नारी जलं तत्र या पिबेत्तिलकान्वितम् । अपि वर्षशताब्दा च सद्यो गर्भवती भवेत्

ਉੱਥੇ ਜੋ ਬਾਂਝ ਇਸਤਰੀ ਤਿਲਕ-ਗੁਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਜਲ ਪੀਵੇ, ਉਹ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਸੰਤਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 29

व्याधिग्रस्तोऽपि यो मर्त्त्यः स्नानं तत्र समाचरेत् । नीरोगो जायते सद्यो ग्रहग्रस्तो विमुच्यते

ਜੋ ਮਰਤ੍ਯ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਨੀਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗ੍ਰਹ-ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 30

भूतप्रेतपिशाचानां दोषः सद्यः प्रणश्यति । तेनोदकेन संस्पृष्टे सर्वं नश्यति दुष्कृतम्

ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਪੀੜਾ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਜਲ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 31

अपि कीटपतंगा ये पिशाचाः पक्षिणो मृगाः । तेनोदकेन ये स्पृष्टाः सद्यो यास्यंति सद्गतिम्

ਕੀਟ-ਪਤੰਗ, ਪੰਛੀ, ਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚ ਵੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਜਲ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸਦਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 32

ययातिरुवाच । अप्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्माहात्म्यं भवता मम । कथितं रूपतीर्थस्य न भूतं न भविष्यति

ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਰੂਪਤੀਰਥ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਹੈ; ਐਸਾ ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਨ ਅੱਗੇ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 33

किमत्र कारणं ब्रह्मन्सर्वेभ्योऽप्यधिकं स्मृतम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि मे

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ—ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । तत्र पूर्वं तपस्तप्तमदित्या नृपसत्तम । इन्द्रे राज्यपरिभ्रष्टे बलौ त्रैलोक्यनायके । अवतीर्णश्चतुर्बाहुरदित्यां नृपसत्तम

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸੱਤਮ, ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਲੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਨਾਇਕ ਬਣਿਆ, ਤਦ ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ-ਸੱਤਮ, ਚਤੁਰਭੁਜ ਪ੍ਰਭੂ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਇਆ।

Verse 35

तस्मिञ्जाते महाविष्णावदित्या चासुरान्तके । गुप्तया विवरद्वारे भयाद्दानवसंभवात्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ—ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ—ਜਨਮਿਆ, ਤਦ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਦਾਨਵ-ਜਨਮ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਗੁਪਤ ਦਰਾਰ-ਦੁਆਰ (ਛੁਪੇ ਚਿਰੇ ਰਾਹ) ਕੋਲ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ।

Verse 36

जातमात्रो हरिस्तस्मिन्स्थापितो निर्झरे तया । तस्मात्पवित्रतां प्राप्तं तीर्थं नॄणामभीष्टदम्

ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਨਿਰਝਰ (ਪਹਾੜੀ ਚਸ਼ਮੇ) ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 37

न चान्यत्कारणं राजन्सत्यमेतन्मयोदितम् । माघशुक्लतृतीयायां तत्र जातस्त्रिविक्रमः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ; ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।

Verse 38

तिलकः सर्व वृक्षाग्र्यः पुत्रवत्परिपालितः । अदित्या सेवितो नित्यं स्वहस्तेन जलैः शुभैः

ਤਿਲਕ ਵ੍ਰਿਕਸ਼—ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਣੀ—ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਪਾਣੀ ਪਾਇਆ।

Verse 39

एतत्ते सर्वमाख्यातं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । सर्वकामप्रदं नॄणामिह लोके परत्र च

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਸਮੇਤ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।