Adhyaya 8

Verse 1

। सूत उवाच । एवं स्वर्गमनुप्राप्ते त्रिशंकौ नृपसत्तमे । सशरीरे द्विजश्रेष्ठा विश्वामित्रसमुद्यमात्

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਉੱਦਮ ਨਾਲ।

Verse 2

तत्तीर्थं ख्यातिमायातं समस्ते भुवनत्रये । ततःप्रसूति लोकानां धर्मकामार्थमोक्षदम्

ਉਹ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨਾਂ ਭੁਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕਲਿਆਣ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

अस्पृष्टं कलिदोषेण तथान्यैरुपपातकैः । ब्रह्महत्यादिकैश्चैवत्रिपुरारेः प्रभावतः

ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਅਸਪਰਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਪਾਤਕ ਪਾਪਾਂ—ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿਕ—ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।

Verse 4

यस्तत्र त्यजति प्राणाञ्छ्रद्धा युक्तेन चेतसा । स मोक्षमाप्नुयान्मर्त्यो यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ-ਯੁਕਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਤ੍ਯ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਹਾਪਾਪੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 5

कृमिपक्षिपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि तत्र मृता यांति शिवलोकमसंशयम्

ਕੀੜੇ, ਪੰਛੀ, ਪਤੰਗੇ, ਪਸ਼ੂ, ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਮ੍ਰਿਗ—ਜੇ ਉਥੇ ਮਰ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 6

स्नानं ये तत्र कुर्वंति श्रद्धापूतेन चेतसा । त्रिशंकुरिव ते स्वर्गे प्रयांत्यपि विधर्मिणः

ਜੋ ਉਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਭਾਵੇਂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ।

Verse 7

घर्मार्त्ता वा तृषार्ता वा येऽवगाहंति तज्जलम् । तेऽपि यांति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਤੜਪਦੇ ਹੋਣ—ਜੋ ਉਸ ਜਲ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਡੁੱਬਕੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 8

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कुरुक्षेत्रं परित्यज्य तत्र वासमथाकरोत्

ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾ ਲਿਆ।

Verse 9

तथान्ये मुनयः शांतास्त्यक्त्वा तीर्थानि दूरतः । तत्राश्रमपदं कृत्वा प्रयाताः परमं पदम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਤ ਮੁਨੀ ਵੀ ਦੂਰਲੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਥੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਕੇ, ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

Verse 10

तथैव मनुजाः सर्वे दूरादागत्य सत्वराः । तत्र स्नात्वा दिवं यांति कृत्वा पापशतान्यपि

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਦੂਰੋਂ ਦੌੜਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ, ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 11

एवं तस्य प्रभावेण तीर्थस्य द्विजसत्तमाः । गच्छमानेषु लोकेषु सुखेन त्रिदिवालयम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲੋਕ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 12

अग्निष्टोमादिका सर्वाः समुच्छेदं गताः क्रियाः । न कश्चिद्यजते मर्त्यो न व्रतं कुरुते नरः

ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਕੋਈ ਮਰਤ੍ਯ ਯਜ੍ਞ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਰਤ ਧਾਰਦਾ ਸੀ।

Verse 13

न यच्छति तथा दानं न च तीर्थं निषेवते । केवलं कुरुते स्नानं लिंगभेदे समाहितः

ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਯਥਾਵਤ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ; ਕੇਵਲ ਲਿੰਗ-ਭੇਦ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਸਨਾਨ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

ततः प्रगच्छति स्वर्गं विमानवरमाश्रितः

ਤਦਨੰਤ੍ਰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਨੂੰ ਆਸ਼੍ਰਯ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

ततः प्रपूरिताः सर्वे स्वर्गलोका नरैर्द्विजाः । ब्रह्मविष्णुशिवेन्द्रादीन्स्पर्धमानैः सुरोत्तमान्

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਸਾਰੇ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਉੱਤਮ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਪರ್ಧਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੋਂ ਧੱਕਮ-ਧੱਕਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 16

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । कृच्छ्रं परमनुप्राप्ता मन्त्रं चक्रुः परस्परम्

ਤਦੋਂ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਮਹਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 17

हाटकेश्वरमाहात्म्यात्स्वर्गलोकः प्रपूरितः । ऊर्ध्वबाहुभिराकीर्णः स्पर्धमानैः समंततः

ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਨਾਲ ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਭਰ ਗਿਆ; ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੋਂ ਸਪರ್ಧਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕੋਲਾਹਲ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਭੀੜ ਹੋ ਗਈ।

Verse 18

तस्मात्तत्क्रियतां कर्म येनोच्छेदं प्रगच्छति । तीर्थमेद्धरापृष्ठे हाटकेश्वरसंज्ञितम्

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਉਚ੍ਛੇਦ ਹੋ ਜਾਵੇ—ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਉਹ ਤੀਰਥ।

Verse 19

ततः संवर्तको वायुः शक्रादेशात्समंततः । तत्क्षेत्रं पूरयामास पांसुभिर्द्विजसत्तमाः

ਤਦੋਂ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਵਰਤਕ ਵਾਯੂ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੋਂ ਵੱਗਿਆ ਅਤੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 20

एवं नाशमनुप्राप्ते तस्मिंस्तीर्थे स्थलोच्चये । जाते जाताः क्रियाः सर्वा भूयोऽपि क्रतुसंभवाः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਸਭ ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਫਿਰ ਉੱਠ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀਜਨਿਤ ਯਜ્ઞ ਵੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 21

ततः कालेन महता वल्मीकः समपद्यत । तस्मिन्क्षेत्रे स पाताले संप्रयातः शनैःशनैः

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਇਕ ਵਲਮੀਕ (ਚਿਟੀ ਦਾ ਟੀਲਾ) ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਉਤਰਦਾ ਗਿਆ।

Verse 22

अथ पातालतो नागास्तेन मार्गेण कौतुकात् । मर्त्यलोकं समायांति भ्रमंति च धरातले

ਫਿਰ ਕੌਤੁਕ ਵਸ਼ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਨਾਗ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਉੱਪਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਮਰਤ੍ਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।

Verse 23

तत्र ते मानवान्भोगान्भुक्त्वा चैव यथेच्छया । पुनर्निर्यांति तेनैव मार्गेण निजमंदिरम्

ਉੱਥੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਭੋਗ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਗ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਲੌਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 24

ततो नागबिलः ख्यातः स सर्वस्मिन्धरातले । गतागतेन नागानां स वल्मीको द्विजोत्तमाः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਹ ਵਲਮੀਕ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਨਾਗਬਿਲ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਗ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਸਦਾ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 25

कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः । ब्रह्महत्यासमोपेतो निस्तेजाः समपद्यत

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਭਗਵਾਨ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਆਕ੍ਰਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਛਬਿ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ।

Verse 26

ततः पितामहादेशं लब्ध्वा मार्गेण तेन सः । प्रविश्य चेक्षयामास पाताले हाट केश्वरम्

ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 27

अथाऽभूत्पापनिर्मुक्तस्तत्क्षणात्तस्य दर्शनात् । तेजसा च समायुक्तः पुनः प्राप त्रिविष्टपम्

ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸੇ ਛਿਨ ਉਹ ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 28

स दृष्ट्वा तत्प्रभावं तल्लिंगं देवस्य शूलिनः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य भयं चक्रे नरोद्भवम्

ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ—ਉਸ ਨੇ ਡਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੁਲਭ ਨ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 29

यदि कश्चित्पुमानत्र त्रिशंकुरिव भूपतिः । पूजयिष्यति तल्लिंगं विपाप्मा श्रद्धया सह

ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼—ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਵੇ—ਸ਼ਰਧਾ ਸਮੇਤ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 30

यापयिष्यति तन्नूनं मामस्मात्त्रिदशालयात् । तस्मात्संपूरयाम्येनं मार्गं पाता लसंभवम्

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਧਾਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਇਸ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 31

ततश्च त्वरया युक्तो रक्तशृंगं नगोत्तमम् । प्रचिक्षेप बिले तस्मिन्स्वयमेव शतक्रतुः

ਫਿਰ ਤੁਰੰਤਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਰਕਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਸੇ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 32

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं जाता देवेन्द्रस्य महात्मनः । कस्मिन्काले च सर्वं नो विस्तरात्सूत कीर्तय

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਿਆ? ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਵਾਪਰਿਆ? ਹੇ ਸੂਤ, ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾ।’

Verse 33

रक्तशृंगो गिरिः कोऽयं संक्षिप्तस्तत्र तेन यः । मानुषाणां भयं तस्य कतमस्य शचीपतेः

‘ਇਹ ਰਕਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟਿਆ? ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਕਰਤੱਬ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਉੱਠਿਆ?’

Verse 34

सूत उवाच । पुरा त्वष्ट्रा द्विजश्रेष्ठा हिरण्यकशिपोः सुता । विवाहिता रमानाम श्रेष्ठरूपगुणान्विता

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੀ ਧੀ—ਰਮਾ ਨਾਮ ਦੀ—ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।’

Verse 35

अथ तस्या ययौ कालः सुप्रभूतः सुतं विना । ततो वैराग्यसंपन्ना सुतार्थं तपसि स्थिता

ਫਿਰ ਉਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਤਦ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਧਾਰ ਲਈ।

Verse 36

ध्यायमाना सुराधीशं देवदेवं महेश्वरम् । बलिपूजोपहारेण सम्यक्छ्रद्धासमन्विता

ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਅਟੱਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਬਲੀ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੇ ਯਥਾਵਿਧੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 37

नियता नियताहारा स्नानजप्यपरायणा । यच्छमाना द्विजाग्र्येभ्यो दानानि विविधानि च

ਉਹ ਸੰਯਮੀ ਸੀ, ਨਿਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਕਰਦੀ, ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ। ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਭਿੰਨ ਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

Verse 38

ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच वरदोऽस्मीति वृणुष्व यदभीप्सितम्

ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗ ਲੈ।”

Verse 39

सा वव्रे मम पुत्रोऽस्तु भगवंस्त्वत्प्रसादतः । शूरः शस्त्रैरवध्यश्च विप्रदानवरूपधृक्

ਉਸ ਨੇ ਵਰ ਮੰਗਿਆ: “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ—ਵੀਰ, ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਵਧ੍ਯ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਦਾਨਵ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਯੋਗ।”

Verse 40

वेदाध्ययन संपन्नो यज्ञकर्मसमुद्यतः । तेजसा यशसा ख्यातः सर्वेषामपि देहिनाम्

ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਤੇਜ ਤੇ ਯਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।

Verse 41

भगवानुवाच । भविष्यति न संदेहः पुत्रस्ते बलवान्सुधीः । अवध्यः सर्वशस्त्राणां महातेजोभिरन्वितः

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸੁਧੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਭ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਅਵਧ੍ਯ, ਅਤੇ ਮਹਾਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 42

यज्वा दानपतिः शूरो वेदवेदांगपारगः । ब्राह्मणोक्ताः क्रियाः सर्वाः करिष्यति स कृत्स्नशः । अजेयः संगरे चैव कृत्स्नैरपि सुरासुरैः

ਉਹ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੋਵੇਗਾ; ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀਆਂ ਸਭ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹ ਸੈਨਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ।

Verse 43

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । ऋतौ सापि दधे गर्भं सकाशाद्विश्वकर्मणः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ।

Verse 44

ततश्च सुषुवे पुत्रं दशमे मासि शोभनम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं सर्वलक्षणलक्षितम्

ਫਿਰ ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੋਭਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ।

Verse 45

तस्य चक्रे पिता नाम प्राप्ते द्वादशमे दिने । प्रसिद्धं वृत्र इत्येव पूजयित्वा द्विजोत्तमान्

ਦੁਆਦਸ਼ਵੇਂ ਦਿਨ ਪਿਤਾ ਨੇ ਨਾਮਕਰਣ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ “ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ” ਦਿੱਤਾ।

Verse 46

अथासौ ववृधे बालः शुक्लपक्षे यथोडुराट् । पितृमातृकृतानंदो बन्धुवर्गेण लालितः

ਫਿਰ ਉਹ ਬਾਲਕ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਦਿਨੋਦਿਨ ਵਧਿਆ; ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਂਦਾ, ਅਤੇ ਸਨੇਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ।

Verse 47

ततोऽस्य प्रददौ काले व्रतं विप्रजनोचितम् । समभ्येत्य स्वयं शुक्रो दानवस्यापि संद्विजः

ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਪ੍ਰ-ਜਨੋਚਿਤ ਵ੍ਰਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਆਪ ਹੀ ਆਏ—ਪੂਜਨੀਯ ਦਵਿਜ।

Verse 48

स चापि चतुरो वेदान्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः । वेदांगैः सहितान्वृत्रः पपाठ गुरुवत्सलः

ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਸਮੇਤ ਚਾਰੋ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ—ਗੁਰੂ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੇ ਗੁਰੂ-ਵਤਸਲ।

Verse 49

ततो यौवनमासाद्य भूमिपालानशेषतः । जित्वा धरां वशे चक्रे पातालं तदनंत रम्

ਫਿਰ ਯੌਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭੂਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਤਦਨੰਤਰ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ।

Verse 50

ततश्चेंद्रजयाकांक्षी समासाय सुरालयम् । सहस्राक्षमुखान्देवान्युद्धे चक्रे पराङ्मुखान्

ਤਦੋਂ ਇੰਦਰ-ਜਯ ਦੀ ਆਕਾਂਖਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵੱਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ ਇੰਦਰ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 51

अथ तेन समं वज्री चक्रेऽष्टादश संयुगान् । एकस्मिन्नपि नो लेभे विजयं द्विजसत्तमाः

ਫਿਰ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਅਠਾਰਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਯੁੱਧ-ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਪਰ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਇਕ ਵੀ ਵਾਰ ਉਹ ਜਿੱਤ ਨਾ ਲੈ ਸਕਿਆ।

Verse 52

हतशेषैः सुरैः सार्धं सर्वांगक्षतविक्षतैः । ततो जगाम वित्रस्तो ब्रह्मलोकं दिवा लयात्

ਫਿਰ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਦੇਵਾਂ ਸਮੇਤ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਘਾਵ ਤੇ ਚੀਰ ਸਨ—ਉਹ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 53

वृत्रोऽपि बुभुजे कृत्स्नं त्रैलोक्यं सचराचरम् । शाक्रं पदं समास्थाय निहताशेषकंटकम्

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਭੋਗ ਕੀਤਾ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਕਾਂਟੇ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ।

Verse 54

यज्ञभागभुजश्चक्रे दानवान्बल गर्वितान् । देवस्थानेषु सर्वेषु यथोक्तेषु महाबलः

ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਬਲ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦੇਵ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ—ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸੀ—ਯਜ੍ਞ-ਭਾਗ ਦੇ ਭੋਗੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 55

एवं त्रैलोक्यराज्येऽपि लब्धे तस्य द्विजोत्तमाः । न संतोषश्च संजज्ञे ब्रह्मलोकाभि कांक्षया

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੱਤਾ ਮਿਲ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦੀ ਤੀਵ੍ਰ ਲਾਲਸਾ ਸੀ।

Verse 56

ततः शुक्रं समाहूय प्रोवाच मधुरं वचः । विनयावनतो भूत्वा चतुर्भिः सचिवैः सह

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਚਾਰਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 57

वृत्र उवाच । ब्रह्मलोकं गतः शक्रो भयाद्गुरुकुलोद्वह । कथं गतिर्भवेत्तत्र मम ब्रूहि यथातथम्

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਗੁਰੂਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਗ੍ਰਣੀ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਤੇ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸੋ—ਉੱਥੇ ਮੇਰੀ ਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?’

Verse 58

येन शक्रं विरंचिं च सूदयिष्ये तथाखिलम् । तुभ्यं दत्त्वा ब्रह्म लोकं भोक्ष्यामि त्रिदिवं स्वयम्

‘ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਿਰੰਚਿ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਵੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ? ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪ ਤ੍ਰਿਦਿਵ (ਸਵਰਗ) ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਾਂਗਾ।’

Verse 59

शुक्र उवाच । न गतिर्विद्यते तत्र तव दानवसत्तम । तस्मात्त्रैलोक्यराज्येन संतोषं कर्तुम र्हसि

ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਗਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੱਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਸੰਤੋਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।’

Verse 60

वृत्र उवाच । यावत्तिष्ठति सुत्रामा तावन्नास्ति सुखं मम । तस्मान्निष्कंटकार्थाय यतिष्येऽहं द्विजोत्तम

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਤੱਕ ਸੁਤ੍ਰਾਮਾ (ਇੰਦਰ) ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਕੰਟਕ-ਰਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ।

Verse 61

कथं शक्रस्य संजाता गतिस्तत्र भृगूद्वह । न भविष्यति मे ब्रूहि कथं साऽद्य महामते

ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉੱਥੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਅੱਜ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ?

Verse 62

शुक्र उवाच । तेन पूर्वं तपस्तप्तं नैमिषे दानवोत्तम । यावद्वर्षसहस्रांतं ध्यायमानेन शंकरम्

ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦਾਨਵੋਤਮ! ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਨੈਮਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 63

तत्प्रभावाद्गतिस्तस्य तत्र जाता सदैव हि । सभृत्यपरिवारस्य नान्यदस्तीह कारणम्

ਉਸ ਤਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਉੱਥੇ ਗਤੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ—ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ।

Verse 64

योऽन्योऽपि नैमिषारण्ये तद्रूपं कुरुते तपः । ब्रह्मलोके गतिस्तस्य जायते नात्र संशयः

ਨੈਮਿਸ਼ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸੇ ਰੂਪ ਦਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਗਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 65

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं गत्वा नैमिषं तीर्थमुत्तमम् । तपश्चक्रे ततस्तीव्रं ध्यायमानो महेश्वरम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਚਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੈਮਿਸ਼ਾਰਣ੍ਯ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 66

त्रैलोक्यरक्षणार्थाय संनिरूप्य दनूत्त मान् । महाबलसमोपेताञ्छक्राधिकपराक्रमान्

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ—ਜੋ ਮਹਾਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਸ਼ਕ੍ਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।

Verse 67

वर्षास्वाकाशस्थायी स हेमन्ते सलिलाश्रयः । पंचाग्निसाधको ग्रीष्मे स वभूवा निलाशनः

ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ; ਹੇਮੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ; ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਕੇਵਲ ਵਾਯੂ ਆਹਾਰ ਕਰਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ।

Verse 68

एवं तस्य व्रतस्थस्य जग्मुर्वर्षशतानि च । तत्र भीतास्ततो देवा ब्रह्मविष्णुपुरःसराः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦੇਵਤਾ ਉਸ (ਤਪ) ਤੋਂ ਡਰ ਗਏ।

Verse 69

चक्रुश्च सततं मंत्रं तद्विनाशाय केवलम् । वीक्षयंति च च्छिद्राणि न च पश्यंति दुःखिताः

ਉਸ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਹੀ ਉਹ ਸਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਛਿਦਰ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾ ਮਿਲੀ; ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਦੇਖ ਸਕੇ।

Verse 70

अथाब्रवीत्स्वयं विष्णुश्चिरं निश्चित्य चेतसा । वधोपायं समालोक्य वृत्रस्य प्रमुदान्वितः

ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿਰ ਤੱਕ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਕੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਯ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 71

विष्णुरुवाच । तस्य शक्र वधोपायो मया ज्ञातोऽधुना ध्रुवम् । तच्छ्रुत्वा कुरु शीघ्रं त्वमुपायो नास्ति कश्चन

ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ! ਮੈਂ ਹੁਣ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਯ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕਰ—ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ।

Verse 72

अवध्यः सर्वशस्त्राणां स कृतः शूलपाणिना । तस्मादस्थिमयं वज्रं तद्वधार्थं निरूपय

ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਅਵਧ੍ਯ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਅਸਥੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਵਜ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਾਯ ਕਰ।

Verse 73

इन्द्र उवाच । अस्थिभिः कस्य जीवस्य वज्रं देव भविष्यति । गजस्य शरभस्याथ किं वान्यस्य वदस्व मे

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵ! ਕਿਸ ਜੀਵ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਵਜ੍ਰ ਬਣੇਗਾ? ਹਾਥੀ ਦੀਆਂ, ਸ਼ਰਭ ਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀਆਂ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 74

विष्णुरुवाच । शतहस्तप्रमाणं तत्षडस्रि च सुराधिप । मध्ये क्षामं तु पार्श्वाभ्यां स्थूलं रौद्रसमाकृति

ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ! ਉਹ ਸੌ ਹੱਥ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਛੇ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਪਤਲਾ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋਟਾ—ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ।

Verse 75

इंद्र उवाच । न तादृग्दृश्यते सत्त्वं त्रैलोक्येपि सुरेश्वर । यस्यास्थिभिर्विधीयेत वजमेवंविधाकृति

ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਐਸਾ ਕੋਈ ਸੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਰੂਪ ਦਾ ਵਜ੍ਰ ਘੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

Verse 76

विष्णुरुवाच । दधीचिर्नाम विप्रोऽस्ति तपः परममा स्थितः । द्विगुणं च तथा दीर्घः सरस्वत्यां कृताश्रमः

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦਧੀਚਿ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਉਹ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਦ-ਕਾਠ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

Verse 77

तं गत्वा प्रार्थयाशु त्वं स्वान्यस्थीनि प्रदास्यति । नादेयं विद्यते किंचित्तस्य संप्रार्थितस्य हि

ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੇਨਤੀ ਕਰ; ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਅਸਥੀਆਂ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਯਾਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਦੇਯ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

Verse 79

ततः शक्रः सुरैः सार्धं गत्वा तस्य तदाश्रमम् । प्राचीसरस्वतीतीरे पुष्करे द्विजसत्तमाः

ਤਦ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦ੍ਰ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਚਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਪ੍ਰਾਚੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਤੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।

Verse 80

स प्रणम्य सहस्राक्षं तथान्यानपि सन्मुनिः । अर्घ्यादिभिस्ततः पूजां चक्रे तेषां ततः परम्

ਉਸ ਸਤਮੁਨੀ ਨੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ (ਇੰਦ੍ਰ) ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਅਰਘ੍ਯ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 81

ततः प्रोवाच हृष्टात्मा विनयावनतः स्थितः । स्वयमेव सहस्राक्षं प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

ਤਦੋਂ ਹ੍ਰਿਦੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਨਤਮਸਤਕ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਉਹ ਬੋਲਿਆ; ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ (ਇੰਦਰ) ਅੱਗੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 82

दधीचिरुवाच । किमर्थमागता देवाः कृत्यं चाशु निवेद्यताम् । धन्योऽहमागतो यस्य गृहे त्वं बलसूदन

ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਦੇਵਤਾ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ ਕਿ ਹੇ ਬਲਸੂਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਪਧਾਰੇ ਹੋ।”

Verse 83

शक्र उवाच । वृत्रेण निर्जिताः सर्वे वयं ब्राह्मणसत्तम । स वध्यो नहि शस्त्राणां सर्वेषां वरपुष्टितः

ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।”

Verse 84

सोऽस्थिसंभववज्रस्य वध्यः स्यादब्रवीद्धरिः । शतहस्तप्रमाणस्य न च जीवोस्ति तादृशः

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਹ ਕੇਵਲ ਹੱਡੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੌ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਕੋਈ ਜੀਉਂਦਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਹੀਂ।”

Verse 85

त्वां मुक्त्वा ब्राह्मणश्रेष्ठ तस्मादस्थीनि यच्छ नः । स्वकीयानि भवेद्येन वज्रं तस्य विनाशकम्

“ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ; ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ।”

Verse 86

कुरु कृत्यं द्विजश्रेष्ठ देवानामार्तिनाशनम् । अन्यथा विबुधाः सर्वे नाशं यास्यंति कृत्स्नशः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਕਰਤਵ੍ਯ ਕਰ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਦੂਰ ਕਰ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਬੁਧ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 87

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा दधीचिर्भगवान्मुनिः । अत्यजज्जीवितं तेषां हितार्थाय दिवौकसाम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਮੁਨੀ ਦਧੀਚੀ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਦਿਵੌਕਸਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

Verse 88

ततो देवाः प्रहृष्टास्ते गृहीत्वास्थीनि कृत्स्नशः । ततश्चक्रुर्महावज्रं यादृशं विष्णुनोदितम्

ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਲੈ ਗਏ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਵਜ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

Verse 89

अथ शक्रस्तदादाय नैमिषाभिमुखो ययौ । भयेन महता युक्तो वेपमानो निशागमे

ਤਦ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਉਹ ਵਜ੍ਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਨੈਮਿਸ਼ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ; ਵੱਡੇ ਭੈ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਤ ਪੈਂਦਿਆਂ ਕੰਬਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 90

तत्र ध्यानस्थितं वृत्रं दूरस्थस्त्रिदशाधिपः । वज्रेण ताडयामास पलायनपरायणः

ਉੱਥੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰ ਬੈਠਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੇਵਲ ਪਲਾਇਨ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 91

सोऽपि वजप्रहारेण भस्मसात्सम पद्यत । वृत्रो दानवशार्दूलो वह्निं प्राप्य पतंगवत्

ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਤੰਗੇ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 92

शक्रोऽपि भयसंत्रस्तो गत्वा सागरमध्यगम् । पर्वतं सुदुरारोहं तुंगशृंगं समाश्रितः

ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚੀ, ਚੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਔਖੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।

Verse 93

न जानाति हतं वृत्रं वज्रघातेन तेन तम् । केवलं वीक्षते मार्गं वृत्रागमनसंभवम्

ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਉਸ ਵਜ੍ਰ-ਘਾਤ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ।

Verse 94

एतस्मिन्नंतरे देवाः संप्रहृष्टतनूरुहाः । सूत्रं विनिहतं दृष्ट्वा तुष्टुवुस्त्रिदशाधिपम्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇਵਤਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਕੇ; ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 95

न जानंति भयान्नष्टं तस्मिन्सागरपर्वते । अन्विष्य चिरकालेन कृच्छ्रात्संप्राप्य तं ततः

ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ-ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲੁਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੋਜ ਕਰ ਕੇ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਖਿਰ ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ।

Verse 96

वीक्षांचक्रुः समासीनं विषमे गिरिगह्वरे । तेजोहीनं तथा दीनं ब्रह्महत्यापरिप्लुतम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਠਿਨ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਿਆ—ਤੇਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਇਆਣੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ-ਮਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 97

गात्रदुर्गंधितासंगैः पूरयन्तं दिशो दश

ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਿਮਟੀ ਹੋਈ ਬਦਬੂ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਉਹ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 98

अथोवाच चतुर्वक्त्रो दृष्ट्वा शक्रं तथाविधम् । समस्तान्देवसंघातान्दूरस्थः पापशंकया

ਤਦ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਪ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 99

शक्रोऽयं विबुधश्रेष्ठा ब्रह्महत्यापरिप्लुतः । तस्मातत्त्याज्यः सुदूरेण नो चेत्पापमवाप्स्यथ

“ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਇਹ ਸ਼ਕ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਰਹੋ—ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪਾਪ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋਵੋਗੇ।”

Verse 100

पश्यध्वं सर्वलिंगानि ब्रह्महत्यान्वितानि च । अस्य गात्रेषु दृश्यंते तस्माद्गच्छामहे दिवि

“ਵੇਖੋ—ਇਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚੱਲੀਏ (ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ)।”

Verse 102

पितामहमुखान्दृष्ट्वा देवान्प्राप्तान्सुराधिपः । पराङ्मुखानकस्माच्च संजातान्विस्मयान्वितः । ततः प्रोवाच संभ्रांतः किमिदं गम्यते सुराः । दृष्ट्वापि मामनाभाष्य कच्चित्क्षेमं गृहे मम

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਗਏ। ਫਿਰ ਘਬਰਾ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲੇ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਕੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ?"

Verse 103

कच्चित्स निहतस्तेन मम वज्रेण दानवः । कच्चिन्न मां स युद्धार्थमन्वेष यति दुर्मतिः

"ਕੀ ਉਹ ਦੈਂਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਅਤੇ ਕੀ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ?"

Verse 104

ब्रह्मोवाच । निहतः स त्वया शक्र तेन वज्रेण दानवः । गतो मृत्युवशं पापो न भयं कर्तुमर्हसि

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉਹ ਦੈਂਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਰੇ ਉਸ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਪੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

Verse 105

परं तस्य वधाज्जाता ब्रह्महत्या सुगर्हिता । तव शक्र न तेनाद्य स्पृशामोऽस्पृश्यतां गतम्

"ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ 'ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ' ਦਾ ਘੋਰ ਪਾਪ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਇੰਦਰ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ—ਤੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਛੂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।"

Verse 106

इन्द्र उवाच । मया विनिहताः पूर्वं बहवः किल दानवाः । ब्रह्महत्या न संजाता मम हत्याधुना कथम्

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਸੀ—ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ?"

Verse 107

ब्रह्मोवाच । ते त्वया निहता युद्धे क्षात्रधर्मेण वासव । विशुद्धा दानवाः सर्वे तेन जातं न पातकम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਾਸਵ! ਤੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

Verse 108

एष यज्ञोपवीताढ्यो विशेषात्तपसि स्थितः । छलेन निहतः शक्र तेन त्वं पापसंयुतः

ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ! ਇਸ ਨੂੰ ਛਲ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪਾਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।

Verse 109

इन्द्र उवाच । जानाम्यहं चतुर्वक्त्र स्वं कायं पापसंयुतम् । चिह्नैर्ब्रह्मवधोद्भूतैस्तस्माच्छुद्धिं वदस्व मे

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਚਤੁਰਮੁਖ! ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਧ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਉਪਾਯ ਦੱਸੋ।

Verse 110

यया याति द्रुतं पापं ब्रह्महत्यासमुद्भवम् । स्पृश्यो भवामि सर्वेषां देवानां प्रपितामह

ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਯ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ! ਮੈਂ ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਪਰਸ਼ਯੋਗ, ਅਰਥਾਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਹੋ ਜਾਵਾਂ?

Verse 111

ब्रह्मोवाच । तीर्थयात्रां सुरश्रेष्ठ तदर्थं कर्तुमर्हसि । तया विना न ते पापं नाशमायाति कृत्स्नशः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇਰਾ ਪਾਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 112

सूत उवाच । ततस्तद्वचनाच्छक्रस्तीर्थयात्रापरायणः । बभ्राम सकलां पृथ्वीं स्नानं कुर्वन्पृथक्पृथक्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਗਿਆ।

Verse 113

तीर्थेषु सुप्रसिद्धेषु नदीनदयुतेषु च । वाराणस्यां प्रयागे च प्रभासे कुरुजांगले

ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮਾਂ ਵਿੱਚ—ਵਾਰਾਣਸੀ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਅਤੇ ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ—(ਮੈਂ ਤੀਰਥ-ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ)।

Verse 115

अहं स्नातः समस्तेषु तीर्थेषु धरणीतले । न च पापेन निर्मुक्तः किं करोमि च सांप्रतम्

ਮੈਂ ਧਰਤੀ-ਤਲ ਦੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?

Verse 116

किं पतामि गिरेः शृंगाद्विषं वा भक्षयामि किम् । त्रैलोक्यराज्यविभ्रष्टो नाहं जीवितुमुत्सहे

ਕੀ ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂ, ਜਾਂ ਕੀ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ ਪੀ ਲਵਾਂ? ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਜੀਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 117

एवं वैराग्यमापन्नो गिरिमारुह्य वासवः । यावत्क्षिपति चात्मानं मरणे कृतनिश्चयः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰਾਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਮੌਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 118

तावद्देवोत्थिता वाणी गगनाद्द्विजसत्तमाः । मा शक्र साहसं कार्षीर्वैराग्यं प्राप्य चेतसि

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਣੀ ਉੱਠੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! “ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰੀਂ।”

Verse 119

त्वया राज्यं प्रकर्तव्यं स्वर्गेऽद्यापि युगाष्टकम् । तस्मात्पापविशुद्ध्यर्थं शृणु शक्र समा हितः

ਤੈਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਾਪ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਮੇਰੀ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।

Verse 120

कुरुष्व वचनं शीघ्रं भावनीयं न चान्यथा । यत्त्वया पांसुभिः पूर्वं विवरं परिपूरितः

ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਤੁਰੰਤ ਮੰਨ; ਇਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਛੇਦ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਉਪਾਅ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।

Verse 121

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यत्र देवः स्वयं हरः । तत्र नागबिलो जातो वल्मीकात्त्रिदशाधिप

ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਹਰ ਆਪ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਲਮੀਕ ਤੋਂ ਨਾਗਬਿਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ।

Verse 122

येन नागा धरापृष्ठे निर्गच्छंति व्रजंति च । तेन मार्गेण गत्वा त्वं पाताले हाटकेश्वरम् । स्नात्वा पातालगंगायां पूजयस्व महेश्वरम्

ਜਿਸ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਾਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਜਾ। ਪਾਤਾਲ-ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।

Verse 123

ततः पापविनिर्मुक्तो भविष्यसि न संशयः । संप्राप्स्यसि च भूयोऽपि देवराज्यमकण्टकम्

ਤਦ ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੂੰ ਦੇਵਰਾਜ ਦਾ ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 124

सूत उवाच । अथ शक्रः समाकर्ण्य तां गिरं गगनोत्थिताम् । जगाम सत्वरं तत्र यत्र नागबिलः स च

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਉਹ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਗਬਿਲਾ ਸਰਪ-ਗੁਫਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਤੁਰੰਤ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 125

ततः प्रविश्य पातालं गंगातोयपरिप्लुतः । पूजयामास तल्लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम्

ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮਕ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 126

अथ तस्य क्षणाज्जातं शरीरं मलवर्जितम् । दुर्गन्धश्च गतो नाशं तेजोवृद्धिर्बभूव ह

ਉਸੇ ਪਲ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਮਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਦੁਰਗੰਧ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ।

Verse 127

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता ब्रह्मविष्णुमुखाः सुराः । प्रोचुश्च देवराजं तं मुक्तपापं प्रहर्षिताः

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਅਤੇ ਪਾਪ-ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇਵਰਾਜ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 128

प्राप्तस्तु मेध्यतां शक्र विमुक्तो ब्रह्महत्यया । तस्मादागच्छ गच्छामः सहितास्त्रिदशालयम्

ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ! ਤੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਆ, ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚੱਲੀਏ।

Verse 129

एतन्नाग बिलं शक्र पुनः पूरय पांसुभिः । नो चेदागत्य चानेन मानुषाः सिद्धिहेतवः

ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ! ਇਸ ਨਾਗਬਿਲ ਗੁਫ਼ਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਣ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।

Verse 130

एतल्लिंगं समभ्यर्च्य स्नात्वा भागीरथीजले । अपि पापसमायुक्ता यास्यंति परमां गतिम्

ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 132

ततो जज्ञे महांस्तत्र स्वर्गे वृत्रवधोत्सवः । देवेन्द्रत्वमनुप्राप्ते पुनः शक्रे द्विजोत्तमाः

ਫਿਰ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ! ਜਦੋਂ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਮੁੜ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਵਧ ਦਾ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ—ਇਕ ਵੱਡਾ ਜਸ਼ਨ—ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 133

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं हाटकेश्वरसंभवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜੋ ਸਭ ਪਾਤਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 134

यश्चैतत्कीर्तयेद्भक्त्या शृणोति च समाहितः । स याति परमं स्थानं जरा मरणवर्जितम्

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਜਰਾ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।